This page contains a Flash digital edition of a book.
Robby Bonneux en Andrea de Vogel met hun veteranenspeld. Foto: Birgit de Roij


het lastige mandaat waarmee de ECMM-missie moest werken. “Formeel hadden we diplomatieke immuniteit, diplomatieke paspoor- ten en ook onze auto’s waren zoge- naamd onschendbaar.” Bonneux ervoer de Belgische opleiding als behoorlijk pittig. Inclusief rijlessen in een zes ton zware gepantserde Mercedes-jeep bij de Duitse Bundes- grenzschutz. Maar bepantsering gaf eerder een vals gevoel van veilig- heid onderweg. “Wij dachten: eten en drinken en de radio aan boord… laat ze maar komen. Tot ze met een antitankwapen opdoken. Dan zijn de opties toch vrij beperkt.” Om de haverklap kaapten lokale milities ECMM-voertuigen. “Je kon er de gestolen voertuigen zo uitpik- ken: daar eentje, daar nog eentje”, aldus Bonneux. “Daar hadden ze dan met de hand camouflageverf overheen gesmeerd.” De lokale strij- ders trokken zich weinig aan van de diplomatieke status. Ze liepen intimiderend heen en weer met machinegeweren. Bonneux kreeg meerdere keren een geweerloop tegen zijn hoofd gedrukt. “Dronken types, met een kalasjnikov in de ene hand, een fles rakija in de andere.” De Europese waarnemers onderhan- delden doorgaans met de Serviërs in het Yellow House in Erdut. Daar ont- waarde Bonneux eens het gezicht van de beruchte Servische militie- leider Arkan, baas van de Arkan Tigers. “Gangsters, stuk voor stuk.” Het viel De Vogel en Bonneux trou- wens op dat veel ECMM-waarne- mers een inlichtingenachtergrond


hadden. Ze vroegen zich ook wel eens af wat er met al die rapportages gebeurde, ook aan de eigen hoofd- steden. De cultuurverschillen bin- nen de multinationale missie waren aanzienlijk. De Duitse waarnemers bijvoorbeeld waren vaak oud- luchtmachtofficieren die wel twee tot drie jaar in het gebied bivakkeer- den. De talenkennis onder collega’s mocht soms geen naam hebben en sommigen waren blijkbaar vooral in taxfreeshopping geïnteresseerd.


Veranderd De druk van de missie eiste bij bei- den zijn tol. Na terugkeer kreeg met name Bonneux last van symptomen die duidden op posttraumatische stress: een kort lontje en stevig drankgebruik. “Robby is veranderd, zeiden de mensen om ons heen. Ik had het zelf niet door”, geeft De Vogel aan. De Belgische nazorg was nog niet erg goed geregeld. Bonneux had eigenlijk geluk dat hij kon aan- haken bij de Nederlandse zorg. De Vogel was bijvoorbeeld angstig toen haar man voor een nieuwe missie naar Afghanistan vertrok. “Dan is Libanon, UNIFIL, toch een eyeope- ner voor Nederland geweest”, meent De Vogel. In België waren het vooral de paracommando’s die missies deden. “Die zijn stoer, die janken niet”, zegt Bonneux. Hij heeft een veteranenpas en -speld, maar van een levendige Belgische veteranen- cultuur merkt hij weinig. Vanwege de terreurdreiging zijn de militairen nu wel zichtbaarder in het straat- beeld. “Iemand zei laatst: de militai-


ren zijn toch een beetje onze familie geworden.” Beiden hebben het gevoel hun ECMM-ervaring intussen een plaatsje te hebben gegeven. “Je staat sterker tegenover tegenslag, relati- veert gemakkelijker”, meent Bon- neux. Hoe kijken ze dan terug op hun ECMM-missie? Beiden halen de spreekwoordelijke druppel op een gloeiende plaat aan. Bonneux trekt de parallel met zijn missie in het Kosovaarse Mitrovica, waar Albane- zen en Serviërs elkaar naar het leven stonden: “Je weet, zodra we weg zijn, gaan ze elkaar weer te lijf.” Toch heeft hij wel het gevoel een klein bouwsteentje te hebben bijgedragen. De Vogel staat er wat afstandelijker in. Ze koos in 1987 deels uit idea- lisme voor de landmacht. “We heb- ben zes maanden vrede bewaard voor mensen die dat zelf niet wil- den.” Haar moeder had het trouwens moeilijk met de uitzending van haar dochter naar de Balkan. “Na haar overlijden ontdekten we bij het opruimen een zilveren roos (de in 1994 door de landmacht ingevoerde onderscheiding voor de achterban; red.). Ze was ook naar een familie- dag geweest. Verrassend.” De Vogel koos bewust niet voor een nieuwe uitzending. Maar beiden bevestigen dat ECMM wel een bijzonder missie is geweest. “Zo heel groot is de ECMM niet geweest”, weet De Vogel. “Er hebben maar een paar honderd Nederlanders en Belgen aan meege- daan. Als je dan elkaars onderschei- ding of veteranenspeld ziet, dat trekt aan: ben jij ook…? Toch mooi.”


maart 2016 17


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65