This page contains a Flash digital edition of a book.
Een glas halfvol


of halfleeg? EU-operaties in perspectief


Een spetterend succes of een logge olietanker? Het is maar hoe je het bekijkt. De EU zette de afgelopen jaren opval- lend grote stappen richting een stevig Europees buiten- land- en veiligheidsbeleid. Zeggen de voorstanders. Op dit moment lopen er zeventien EU-operaties. Zes daarvan heb- ben een overwegend militair karakter. Tel daar nog vijftien afgeronde missies bij op (waarvan vijf militair). Dat geeft een totaal van 32 EU-missies.


Door: Christ Klep G


een slecht resultaat, zeg- gen de aanhangers van een hechtere Europese militaire samenwerking.


Javier Solana, tot 2009 de eerste chef van het Gemeenschappelijke Buitenlandse- en Veiligheidsbeleid (GBVB), noemde het ‘een stil suc- ces’. Niemand sprak meer meewarig over EU-operaties als all talk and no action, aldus Solana. Niet ieder- een is echter zo enthousiast. Critici wijzen op de voortdurende kloof tussen ambitieuze doelstellingen en de realiteit. Doelstellingen als het plan om een Europees leger van honderdduizend militairen op te zetten. Anderen vragen zich af of het Europese defensiebeleid (en de bijbehorende missies) niet vooral in dienst staan van de Fransen. Die houden graag het stuur van de con- tinentale machtscarrousel stevig in handen. Inderdaad, het is maar hoe je het bekijkt…


Op weg naar EU-missies Al decennialang denken politici, diplomaten en militairen na over een hechter Europees buitenland- en veiligheidsbeleid. De eerste pogingen ontwaren we al in de jaren


10 maart 2016


vijftig van de vorige eeuw, zoals de West-Europese Unie (WEU). Deze organisatie werd echter al snel overschaduwd door de veel sterkere Noord-Atlantische Verdragsorga- nisatie (NAVO). Daarvan waren de Amerikanen de drijvende kracht. WEU-voorstanders bleven hopen op een ‘revitalisering’ van de WEU. Daar kwam uiteindelijk weinig van. De NAVO was en bleef de harde kern van de Westerse verdediging. Het einde van de Koude Oorlog (1989-1990) herschikte het hele speelveld. Niet alleen de Verenigde Naties (VN) zagen nieuwe kansen, ook de Europese Economische Gemeenschap (vanaf 1993 de Euro- pese Unie genaamd) rook mogelijk- heden. Moest er – naast het NAVO- bondgenootschap – niet ook een zelfstandige Europese defensiezuil komen? De eerste stappen waren veelbelovend. In 1992 zette de WEU de zogenoemde Petersbergtaken op papier. De WEU moest uitgroeien tot de Europese pijler binnen de NAVO, was de bedoeling. De lidstaten beloofden personeel en materieel voor een waaier aan WEU-missies: humanitaire operaties, vredeshand- having en crisisbeheersing.


Dat een krachtig Europees buiten- land- en veiligheidsbeleid brood- nodig was, bleek intussen op de Balkan. Het lukte Europa maar niet om een einde aan de bloedige bur- geroorlog (1991-1995) te maken. EU- waarnemers deden zo goed mogelijk hun werk, maar de ongewapende ‘ijscomannen’ (vanwege hun neutraal-witte uniformen) stonden tegenover wreedheden en etnische zuiveringen. Niet de Europese Unie, maar de NAVO maakte in 1995 een einde aan het geweld. In 2009 zou eigenlijk hetzelfde gebeuren in Kosovo.


Het glas halfvol? Toch gebeurde er na 1992 wel het een en ander. Eind 1998 maakten Frankrijk en Groot-Brittannië een aantal concrete afspraken. De Brit- ten lieten zich altijd leiden door hun special relationship met de Amerikanen. Nu leken ze echter toch bereid wat meer Europees te denken. De Fransen zochten als vanouds naar een tegenwicht voor de Amerikaanse invloed op het Europese vasteland. Zo kwam een verdere samenwer- king op gang. Deze kreeg in 2009 haar voorlopige hoogtepunt met het Verdrag van Lissabon. Het gezamen- lijke buitenland- en veiligheidsbe- leid was een volwaardig deel van het verdrag. Een redelijke autonome Europese baas moest dit beleid gaan uitvoeren. Op dit moment is dat de Italiaanse Frederica Mogherini. Ze kreeg ter ondersteuning een eigen militaire staf en een militair comité.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65