This page contains a Flash digital edition of a book.
Zr.Ms. Johan de Witt en een RHIB-motorboot in de Golf van Aden tijdens de antipiraterijmissie Atalanta van de EU. Foto: ministe- rie van Defensie


En zo kan men steeds vaker mili- tairen in de Brusselse EU-burelen aantreffen. De EU beschikt zo over de mogelijkheid om gestructureerd militairen en burgers uit te zenden naar crisishaarden. De taken van de West-Europese Unie waren na 2003 trouwens al grotendeels over- geheveld naar de EU. In 2010 werd daarom maar besloten om de WEU op te heffen. Het oorspronkelijke plan om een Europees leger van honderdduizend man op te richten, bleek te hoog gegrepen. Wel kwamen er Battle Groups (EUBG): snel inzetbare multinationale eenheden van elk ongeveer vijftienhonderd militairen. Grotere lidstaten dragen soms hun eigen gevechtsgroep bij, kleinere lidstaten vormen gezamenlijk hun battle groups. In de tweede helft van 2016 neemt Nederland – samen met Duitsland, Ierland, Kroatië, Luxem- burg, Oostenrijk en Tsjechië – deel aan ‘zijn’ EUBG. De Nederlandse bijdrage bestaat uit twee infanterie- compagnieën, een verkenningspelo- ton en twee Chinook-transportheli- kopters. Op dit moment kan de EU dus terugkijken op ruim dertig interna- tionale missies. Bijna de helft vond plaats in het Midden-Oosten en Azië en de rest was gelijkelijk verdeeld over Europa en Afrika. Operatie Artemis (2003) in de Democratische Republiek Congo geldt als de eerste autonome militaire missie van de EU. Alle operaties bij elkaar gaat het om ruim tachtigduizend militairen en burgers. De EU heeft daarbij toe-


gang tot de ‘gereedschapskist’ van de NAVO. Sterker nog, de EU kan missies onder NAVO-vlag starten, maar vervolgens onder eigen leiding uitvoeren. De VN is dan een logi- sche partner. De meeste EU-missies vinden plaats in gebieden waar de VN al actief is. Op dit moment trekt – vanwege de vluchtelingenproble- matiek – de grensbewakingsmissie Frontex (Frontières extérieures) veel aandacht. Nederland draagt met onder anderen marechaussees en een kustwachtvliegtuig bij. Deel- name aan Frontex levert overigens niet de veteranenstatus op.


Of het glas halfleeg? Voorstanders van EU-operaties vin- den dat Europa heel verdienstelijk hard power en soft power weet te combineren. In goed Nederlands: praten waar mogelijk, vechten waar nodig. Daar is al veel mee bereikt. Niet iedereen is echter zo positief. Critici wijzen op een hele reeks bezwaren en valkuilen. Draait alles uiteindelijk toch niet om de nationale belangen van de lidsta- ten? Elke lidstaat kan belangrijke besluiten met een veto treffen. Dit recht is eigenlijk onomstreden. Het streven naar unanimiteit is als zand in de besluitvormingsmotor. Een gezamenlijke harde veiligheids- garantie – zoals de NAVO die heeft – ontbreekt. (Het EU-verdrag kent trouwens wel een bijstandsartikel. De Franse president François Hol- lande deed hierop een beroep na de recente terreuraanslagen in Parijs. Maar dit was toch vooral een poli-


tiek-symbolische daad. Veel prak- tisch effect had het niet.) Critici zeggen ook dat het met die zogenaamde slagvaardige EU- missies wel meevalt. De meeste operaties zijn nog steeds betrek- kelijk klein en kortdurend. Het ambitieniveau is best laag: ze kun- nen en mogen eigenlijk niet misluk- ken, zoals de antipiraterijmissie Atalanta voor de Somalische kust (sinds 2008). Een ander voorbeeld stamt uit 2004. Toen nam de EU (EUFOR/Althea) het stokje over van de NAVO-stabilisatiemacht (SFOR) in Bosnië-Herzegovina. Na tien jaar NAVO-aanwezigheid was de situatie daar al redelijk rustig. Critici vin- den dit allemaal typisch: de EU ver- diept de vrede niet, maar voegt meer van hetzelfde toe. Meer instituten,


Een militair op patrouille in de Centraal Afrikaanse Republiek in het kader van de EU-missie EUFOR CAR. Deze mis- sie begon in 2014 en loopt nog steeds. Foto: ministerie van Defensie


maart 2016 11


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65