This page contains a Flash digital edition of a book.
Still uit de film Patria. Een Duitse militair (Marco Damen) wordt gedood door Arthur Knaap (Timothy Flohr).


zorgde dat alles er was waar het nodig was om te filmen.” Maar het was ook broodjes te smeren, kof- fie schenken, mensen ophalen en ze aankleden, midden in de nacht emblemen op jassen naaien. “Ik zou het zo weer doen.”


Bosnië


In 1994 meldde hij zich als dienst- plichtige bij 41 Infanterie Beveili- gingscompagnie. Daarna koos hij voor een loopbaan als beroepsmili- tair en volgde de infanterieopleiding in Steenwijk. Bij de Alfa-compagnie van het Bataljon Limburgse Jagers op de legerplaats Seedorf werkte hij achtereenvolgens als tirailleur, Combat Life Saver en (YPR-)chauf- feur. In die periode maakte hij drie uitzendingen naar Bosnië mee (UNPROFOR 4, SFOR 4 en SFOR 8). Twee jaar na terugkeer van de laatste missie, in 2002, verliet hij Defensie. Sinds die tijd werkt hij bij een bedrijf in de glasproductie.


Soldaat 1 Marco Damen tijdens zijn uitzending in Bosnië in 1998 (SFOR 4). Foto: privécollectie Marco Damen


Arthur Knaap speelt, werd opgelost door Damen vanuit een zittende posi- tie omhoog te laten komen. “Ik kom omhoog en hij maait me meteen neer, dus het lengteverschil valt niet op.” Het slagveld en de loopgraven die in de film te zien zijn, werden nage- bouwd op een braakliggend stuk grond op bedrijventerrein Poeldonk, aan de rand van Den Bosch, niet ver van de A2. Als productieassistent was Damen vooral een regelaar. “Ik


Op de set maakte Damen regelmatig gebruik van de ervaringen die hij opdeed als militair. “Tijdens een voorbespreking heb ik iets verteld over mijn ervaringen. De acteurs hadden wat moeite met het stuk in de film waarin een soldaat een uitbrander krijgt en daarna met zijn spullen het voorterrein in loopt. Uit ervaring weet ik dat als je daar in zit en je bent ermee bezig, dan neem je dat aan. Iedereen doet dat.” In meer praktische zin ging het vooral over zandzakken. Ofwel: hoe stapel je een stapel zandzakken? “Het klinkt simpel, maar je wilt het goed doen. Alsof militairen dat heb- ben gebouwd, dus net iets mooier en steviger dan een standaard stapel.”


Generatie


Hij is tevreden over de prestaties van de acteurs. “Ik vond het er goed uitzien. Ik heb ook wel eens tegen de regisseur gezegd: zou het niet


realistischer zijn als ze dat zus of zo zouden doen? Nee dus. Mijn genera- tie doet het zo. Knaap had maar vier weken training gehad en dacht dat het tof zou worden. Ik ben van de generatie voor wie militair zijn een beroep is, waarvoor je wordt opge- leid. Maar je kent ook de risico’s.” Hij maakte wel een opmerking over het lopen door de loopgraven. “De acteurs liepen daar doorheen, maar niet met het idee dat er op ze gescho- ten werd. Toen heb ik gezegd: let op waar je bent, je bent op een oorlogs- terrein. Dat werkte: ze keken meer, bukten en liepen iets gedekter.”


Losse flodders Verder maakte hij zich sterk voor


wapeninstructie. “Op de set lie- pen figuranten met een wapen te zwaaien: de loop ging alle kanten op. Ze hadden geen idee hoe ze ermee moesten omgaan. Niet op mensen richten dus, want van losse flodders komt evengoed een flinke druk. Voor de opnames gaf ik wapeninstructie, maar voor sommigen was één keer uitleggen niet genoeg.” Diezelfde voorzichtigheid legde Damen aan de dag voor de Maxim, het automatische machinegeweer dat in de film is gebruikt. “Als-ie afgaat en je loopt daar te dicht voor langs, heb je zeker last van je benen.” De daadwerkelijke opnames met de Maxim heeft hij gemist. “Ik was uit de nachtdienst gekomen en lag te slapen. Mijn vrouw is gebeld: komt Marco niet? Nee, die ligt te slapen. Maar als ik had geweten dat ze met de Maxim zouden schieten, was ik natuurlijk meteen gegaan. Ik was niet echt blij toen ik dat later hoorde.” Nu de film op verschillende locaties vertoond wordt, is Damen vastbeslo- ten om nog een keer te gaan kijken. “Dan ga ik tussen het publiek zitten en kijken wat de reacties zijn. Als ze het maar mooi vinden.”


OKTOBER 2014 43


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65