This page contains a Flash digital edition of a book.
Bevrijders in ballingschap is nog tot en met 31 mei te zien in het Nationaal Bevrijdings- museum 1944-1945 in Groesbeek (www.bevrijdingsmuseum.nl). Op vertoon van de vete- ranenpas krijgen twee personen toegang voor € 5,- per persoon. Deze actie loopt t/m 31 december 2016.


De beer Wojtek met een van zijn baasjes. Hij werd vereeuwigd in het embleem van de 22e Artillerie Bevoorradingscompagnie. Bron: archief Nationaal Bevrijdingsmuseum Groesbeek


er ook kleine attributen en authen- tieke uniformen geëxposeerd. Het Bevrijdingsmuseum heeft, onder meer met hulp van het tijdelijk gesloten Generaal Maczek Museum uit Breda, op deze wijze een mooi en compleet beeld geschetst van de Poolse bijdrage aan de Tweede Wereldoorlog.


Monte Cassino Hoe het met de beer Wojtek afliep, wordt in de expositie ook duidelijk. Toen de Poolse eenheid in april 1944 vanuit Alexandrië naar Napels werd verscheept, werd Wojtek – omdat de autoriteiten geen ‘wilde’ dieren accepteerden – ingeschreven als soldaat, compleet met dienst- nummer. Zo kon hij bij de befaamde Slag om Monte Cassino ook daad- werkelijk ingezet worden om de zware kisten met mortiergranaten vooruit te slepen. Daarvoor werd hij zelfs bevorderd, maar nadat hij op doorreis naar het ‘thuisfront’ van de Poolse militairen in Schotland


Een naoorlogse Poolse bruiloft in Breda. Foto: archief Generaal Maczek Museum Breda


iets te veel biertjes had gedronken en een tentenkamp vernielde, werd hij wegens ‘dronkenschap en wan- ordelijk gedrag’ weer gedegradeerd. Maar zijn afbeelding, met granaat, staat tot op de dag van vandaag in het embleem van de 22e Artillerie Bevoorradingscompagnie. Net als zoveel Polen bleef ook Woj- tek na de oorlog in Schotland. Hij werd opgenomen in de dierentuin van Edinburgh waar hij nog vaak onrust veroorzaakte als er weer een Poolse oud-strijder over het hek was geklommen om met hem een potje te worstelen. Wojtek overleed uiteindelijk begin jaren zestig, maar hij is vereeuwigd in standbeelden in zowel Polen als Schotland.


Polenmeldpunt Met de Poolse oud-strijders liep het niet veel anders af. De meesten konden of wilden niet naar het bij het communistische Oostblok ingelijfde Polen terug. Veel Poolse veteranen kwamen – niet toevallig –


in Breda terecht. Op de tentoonstel- ling zijn twee filmpjes te zien van het Polygoonjournaal. Het eerste is uit oktober 1945 en daarin vieren Poolse oud-strijders, onder wie ook generaal b.d. Maczek, in Breda dat de stad één jaar geleden door hen bevrijd is. Het tweede gaat over de naoorlogse integratie van de Polen in Breda, met veteranen die inmid- dels als buschauffeur of met een winkel de kost verdienen. Maczek zelf sleet zijn oude dag in Schotland als barkeeper en moest in 1965 nog een beroep doen op de Nederlandse liefdadigheid toen zijn invalide dochter na een gezond- heidskuur in Spanje dreigde te stranden. Door een actie van de VARA werd maar liefst 100.000 gul- den ingezameld voor de oud-strijder om de reis van zijn dochter te kun- nen bekostigen. Daarmee in schril contrast, zo laat de tentoonstelling ook zien, staat het meldpunt dat de PVV bijna vijftig jaar later zou instellen vanwege ‘overlast’ van Polen.


april 2016 19


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65