This page contains a Flash digital edition of a book.
DE POOLSE MILITAIRE BIJDRAGE AAN DE BEVRIJDING VAN NEDERLAND


‘Voor uw en onze vrijheid!’


Door: Christ Klep Foto: NIMH


D


eze Poolse militairen kwamen letterlijk overal vandaan. Na de laffe Duits-Russische bezet-


ting van september 1939 slaagden vele tienduizenden Polen erin om te ontsnappen, vooral naar Frankrijk. Daar had de nieuwe Poolse regering- in-ballingschap snel een nieuwe nationale troepenmacht opgericht. Velen zouden zich daar in de loop van de oorlog bij aansluiten: geëmi- greerde Polen, voormalige krijgs- gevangenen uit de Sovjetkampen of dwangarbeiders die uit Duitse kampen bevrijd werden. Allen koes- terden de hoop en verwachting dat ze ooit aan de bevrijding van hun vaderland zouden deelnemen.


Twee eenheden Vele duizenden Polen dienden bij de geallieerde luchtmachten en mari- nes. Zo droegen ze direct of indirect bij aan de bevrijding van Neder- land. Het waren echter twee Poolse infanterie-eenheden in het bijzon- der die het leeuwendeel voor hun rekening namen. Om te beginnen was dat de Poolse 1e Zelfstandige Parachutistenbrigade. Deze brigade arriveerde als eerste Poolse eenheid op Nederlands grondgebied, name- lijk tijdens operatie Market Garden in september 1944. Deze brigade was drie jaar eerder opgericht in Schotland en wel met een speciale bedoeling: ze zou – als het eenmaal


10 april 2016


zover was – landen bij Warschau om de hoofdstad te helpen bevrij- den. De parachutisten zouden voor Polen strijden op Pools grondge- bied. Dit verklaart mede waarom de brigade tot de zomer van 1944 als enige onafhankelijke Poolse een- heid rechtstreeks onder de Poolse regering-in-ballingschap viel. Com- mandant was de roemruchte briga- degeneraal Stanislaw Sosabowski, die in Polen en Frankrijk zijn sporen op het slagveld ruimschoots had verdiend. De Britten hadden echter andere plannen. Ze vonden een landing bij Warschau – in combinatie met een grote opstand van het Poolse verzet – eigenlijk onuitvoerbaar. De Britten wilden hun transportvliegtuigen en bommenwerpers niet wagen aan een dermate driest plan. In juni 1944 plaatsten ze de brigade onder dezelfde geallieerde commando- structuur als de rest van de Poolse eenheden. Vervolgens werd de bri- gade toegevoegd aan de Britse Eerste Luchtlandingsdivisie. Sosabowski maakte zich in deze periode weinig populair onder zijn Britse superi- euren. Hij waarschuwde – tegen de geallieerde overwinningsroes van augustus en september 1944 in – dat die vermaledijde Duitsers stug zou- den doorvechten. Na het zoveelste ál te optimistische Britse operatie- plan wreef hij de bedenker enkele fameuze woorden onder de neus:


‘De Duitsers, generaal, houdt u nog wel rekening met de Duitsers?’ Sosabowski kreeg helaas gelijk. Market Garden bleek al na enkele dagen een brug te ver. De chaos sloeg toe. De Poolse brigade werd versnipperd ingezet en verloor al onmiddellijk veel van haar slag- kracht. De belangrijkste landing van de Polen vond plaats bij Driel. Aan de andere kant van de Nederrijn vocht de omsingelde Britse Eerste Luchtlandingsdivisie bij Oosterbeek een ongelijk gevecht tegen de Duitse overmacht. Tweehonderd Polen bereikten de overkant van de Neder- rijn en hielpen manmoedig om de Britse aftocht te dekken. De verlie- zen waren zwaar. De brigade verloor een kwart van haar sterkte. Het is niet zo dat de Britten de schuld voor het mislukken van Market Garden helemaal in de schoenen van de Polen schoven. Onheus bejegend werden de Polen echter zeker wél. Velen zagen het dan ook als een genoegdoening dat de brigade in mei 2006 de Militaire Willems- Orde kreeg uitgereikt door koningin Beatrix.


Poolse pantserdivisie Het lot van de andere Poolse een- heid die wezenlijk zou bijdragen aan de bevrijding van Nederland was wellicht minder tragisch: de Poolse 1e Pantserdivisie. Deze divisie was begin 1942 opgericht en stond onder


Wat niet zoveel mensen weten: de Poolse troepenbijdrage aan de westerse oorlogsinspanning pronkte tijdens de Tweede Wereldoorlog een tijdlang op de tweede plaats. Dus bijvoorbeeld bóven die van Frankrijk. Het bezette Polen was tussen 1940 en 1945 sowieso steeds in de top 5 van troepenleverende landen te vinden. Bij de Duitse overgave in mei 1945 dienden ongeveer tweehonderdduizend Poolse militairen in de legers van de westelijke geallieerden. Een aantal van hen was direct betrokken bij de bevrijding van Nederland.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65