This page contains a Flash digital edition of a book.
– en uiteindelijk naar Groot-Brittannië. Daar werd Iwanski ingedeeld bij de Poolse 1e Pantserdivisie. Hij werd opge- leid tot motorordonnans.


Bogdan Iwanski. Foto: Karin Stroo


generaal Anders, dat aansluiting zocht bij de westelijke geallieerden in Noord- Afrika en later bij de strijd in Italië zou uitblinken bij Monte Cassino. Iwanski zelf was eigenlijk nog te jong, maar voor hem en zijn leeftijdgenoten werd een speciale eenheid opgericht waar zij in konden dienen. Ongeluk- kig genoeg werd Iwanski in Tasjkent getroffen door vlektyfus. Vijf maanden lang moest hij in het ziekenhuis blij- ven, zwevend op de rand van de dood. “Want tyfus, daar was geen medicijn voor, dat hield je wel vol of dat hield je niet vol.” In dat ziekenhuis werd hij, ook door de Russische verplegers, goed verzorgd. “Ik wil zeggen, die Russen daar in dat ziekenhuis, dat waren hart- stikke goede mensen.” Toen hij eindelijk weer op pad mocht, werd hij met een groep Polen via een enorme omweg naar Groot-Brittannië vervoerd. Met de boot over de Kas- pische zee naar Iran, dan Irak en via Bombay over de Indische Oceaan – “Oh, daar was ik toch zeeziek!” – naar Zuid-Afrika – “Schitterend mooi land”


Felle gevechten De divisie werd ontscheept in Nor- mandië en zou bij de uitbraak van de geallieerden bij de zogenoemde Zak van Falaise voorkomen dat tienduizenden Duitsers zouden ontkomen. “Dat was verschrikkelijk, daar zijn ontzettend veel Duitsers gesneuveld, ontzettend veel”, vertelt Iwanski terwijl hij zich de felheid van die gevechten herinnert. Als hem gevraagd wordt of hij zelf niet bang was, legt hij uit: “Niet bang, je bent daar eigenlijk veel te jong voor. Je weet niet wat het is, hè. Allemaal dui- ken als er granaten vallen, duiken, kui- len graven. Je bent jong, je ziet je beste vriend sneuvelen en je moet verder, dan word je ook hard.” De veldtocht bracht Iwanski met zijn divisie uiteindelijk in Nederland. De Polen bevrijdden onder meer Breda, waarbij ze wisten te voorkomen dat dit met grote verwoestingen gepaard ging. De bevrijde bevolking toonde zich – en doet dat nog steeds – enthousiast en dankbaar. “Dat was geweldig, de men- sen waren zo blij. Twee, drie dagen daarna riepen ze ons nog zo naar bin- nen voor een praatje enzo.” Iwanski zou later in deze periode in het Brabantse Oosterhout zijn toekomstige vrouw ontmoeten. Door de mislukking van Market Garden zou de divisie voor langere tijd in deze streek verblijven. Later in de oorlog is de divisie betrok- ken bij de bevrijding van Oost- en Noord-Nederland in 1945. Iwanski herinnert zich vooral de strijd om Winschoten nog. “Daar hebben wij nog gevochten. Dat vergeet ik nooit, want ik was toen ontzettend verkouden en heb toen bij mensen nog een paar uur in de bedstee doorgebracht om een beetje op te knappen.”


Een wonder De divisie zou uiteindelijk bij de Duitse capitulatie in het Duitse Wilhelmsha- ven terechtkomen, waar zij zou blijven om als deel van de bezettingsmacht te fungeren. Iwanski bleef in de verlof- perioden teruggaan naar zijn vrouw in


Oosterhout. Net als vele anderen van de divisie besloot hij niet terug te gaan naar het door de communisten over- heerste Polen en zich in het Westen, in zijn geval in Oosterhout, te vestigen. In het begin was het niet makkelijk. “Dat was niet zoals nu, als je bedje gespreid is.” Maar hij vond uiteindelijk werk bij Fokker en zou daar tot zijn 63e blijven werken. Later is Iwanski nog vaak terug geweest naar Polen. De eerste keer was de mooi- ste dag van zijn leven, vertelt hij. Zijn broer bleek ontsnapt te zijn als krijgsge- vangene en had ook nog de Opstand van Warschau overleefd. Zijn vader was als Poolse krijgsgevangene door de Rus- sen vrijgelaten en had zich kunnen aansluiten bij de troepen van generaal Alexander in Italië. Ook zijn moeder en zijn zussen waren veilig teruggekeerd. “Wij zijn toen naar Polen gegaan met Kerstmis. Mijn broer was terug, mijn vader was terug uit Italië en toen zaten wij op kerstavond met de hele familie bij elkaar. Dat was gewoon een wonder. De eerste twintig minuten waren we allemaal aan het huilen.”


Bogdan Iwanski in militaire motoroutfit. Foto: privécollectie Bogdan Iwanski


april 2016 13


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65