This page contains a Flash digital edition of a book.
Bandoeng en Batavia naar Soerabaja worden getransporteerd. Daar werd hij op een schip gezet. “We werden er gewoon ingepropt”, vertelt hij, “daar lag je met een paar duizend man. Wat gaat er gebeuren? Waar gaan we naartoe? Dat was de vraag.”


Ontberingen Ze werden naar Singapore vervoerd. Daar vond een scheiding plaats waar- bij men wist dat als je weer naar de haven moest, je naar Japan zou worden afgevoerd. Anders werd het Birma en daar gingen al geruchten over dat het een slechte bestemming was. Buchel van Steenbergen was dan ook in eer- ste instantie opgelucht dat hij naar de haven werd gestuurd. Het werd Japan. Opnieuw werden ze in sche- pen gepropt en deze keer duurde de reis een maand. Twee keer hadden ze onderweg een geruime periode stilge- legen in verband met duikbotengevaar. Aan boord begrepen ze maar al te goed dat in geval van een torpedering ze geen schijn van kans hadden. “Ik heb alles maar over me heen laten gaan”,


vertelt Buchel van Steenbergen over deze gespannen situatie, “we wachtten wel af.” Ze kwamen heelhuids aan in Japan en nu was hun bestemming de scheeps- werven van Mitsubishi in de stad Nagasaki. “Nou, dat was gevaarlijk werk. Je kende dat niet, je moest klim- men. Tegen de scheepswand op wan- kele planken die ze daar neergelegd hadden. De kans op een ongeluk was altijd groot.” Ze moesten platen tegen de scheepswanden plaatsen, waarna anderen met boren en klinkers het vol- tooiden. Op de vraag hoe ze dan wisten hoe dit moest, antwoordt hij lachend: “Opleiding? We werden voor de leeu- wen geworpen. Met gebaren lieten ze het weten en verder moest je het uitzoe- ken. Het was communicatie met han- den en voeten.” Dit gebeurde in weer en wind, iets waar hun kleding totaal niet op berekend was. Voor vrijwel iedereen zou het de eerste keer zijn dat ze sneeuw zagen. “Je werkte met metalen voorwerpen hè? En die moest je met je blote handen aanpakken met al die wind, regen en


januari-februari 2016 45


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65