This page contains a Flash digital edition of a book.
Aangekondigde dood


Een andere Britse dichter, die het ook niet na kon vertellen, was William Hodgson. Hij schreef het gedicht ‘Before Action’ Het is niet zo bekend geworden als ‘In Flanders Fields’, maar het heeft een diepe impact omdat het gezien kan wor- den als een soort ‘kroniek van een aangekondigde dood’. Voor velen was het ook de symbolische dood van het Engeland van Brooke en Kipling. Hij schreef het gedicht aan de vooravond van het grote offensief aan de Somme, waar hij als officier van de Devonshires aan zou deelne- men. Vanuit hun positie bij Mametz vermoedden ze in het voorterrein in een dode hoek een Duits machine- geweer, dat hen bij de aankomende aanval rij voor rij zou kunnen weg- maaien. Het voorbereidende artille- rievuur verhielp dit niet. Toch zou- den zij bij het eerste signaal, geheel volgens plan, in de aanval gaan. In dit gedicht verwoordt hij zijn voorgevoel dat hij het niet gaat over- leven. Op zijn graf, op de begraaf- plaats bij Mametz, is dit gedicht te vinden. Het is een in plastic gestopt velletje geplaatst door een bewonderaar.


Jaarlijks bezoeken nog steeds dui- zenden bewonde- raars deze plek, net als dat de


graven van andere oorlogsdichters pelgrimsplaatsen zijn geworden.


Nederlandse oorlogspoëzie Hodgson sneuvelde en met hem vele anderen op de eerste dag van de Slag aan de Somme. Na de Eer- ste Wereldoorlog ging het publiek ervan uit dat bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog eenzelfde golf van dichters op de voorgrond zou treden. Het zou niet weer zo’n groots fenomeen worden als in de Eerste Wereldoorlog, maar ook deze oorlog, net als de daaropvol- gende oorlogen, zou opnieuw vele dichters voortbrengen. De Tweede Wereldoorlog ging niet aan Neder- land voorbij en ook in ons land zou een dichter opstaan waarbij in zijn werk, volgens de critici, altijd de strijd in mei 1940 en de jaren van het verzet terug te vinden zijn. Jan G. Elburg (1919-’92), streed als machinegeweerschutter op 10 mei 1940 aan de IJssel, waarbij hij bij de overgangspogingen van de Duitsers over de rivier behoorlijk onder hen huishield. Elburg schreef dan wel niet direct over de strijd, het was de strijd van mei 1940 en in het ver- zet die hem vormden. Dat maakte hem tot de dichter die voorop ging, samen met dichters als Lucebert en Gerrit Kouwenaar in de Cobra- groep en later in de Vijftigers. Zij wilden de Nederlandse poëzie een nieuwe impuls geven. ‘Alle woorden staan op springen’, was een van de beroemde dichtregels van Elburg.


Een andere Nederlandse dichter die hierbij genoemd moet worden, is de in 2008 overleden Jan Eijkelboom. Hij was niet alleen een bekend vertaler van vele beroemde buiten- landse dichters, hij was ook actief als journalist en als hoofdredacteur van Vrij Nederland. Eijkelboom was sociaal zeer geëngageerd en de strijd van de politionele acties in Indië, waaraan hij had deelgenomen, was altijd in de buurt. In het gedicht ‘21 november 1981’ (de grote antikern- wapendemonstratie) kwam dit dui- delijk terug:


Jij stond daar naast me in je gouden jack Het oproer bleef maar stromen Ik heb mijn ransel afgenomen En achteloos opzijgelegd


Eijkelboom werd in 2003 stadsdich- ter van Dordrecht. Met Elburg en Eijkelboom heeft Nederland twee dichters van formaat voortgebracht, die beiden de ondergane strijd heb- ben ingezet als inspiratiebron voor hun werk. Het is misschien weer typisch Nederlands dat we vergeten dat deze mannen veteranen waren.


Hoe ’t eind ook zij, toch zal dit hart weer zwalken slechts met de dromen in gelijke tred in ’t enig land dat nimmer werd bezet


door bruten, noch hun opgezweepte schalken (uit: ‘Dit Hart’ van Elburg)


I, that on my familiar hill Saw with uncomprehending eyes A hundred of thy sunsets spill Their fresh and sangune sacrifice, Ere the sun swings his noonday sword Must say goodbye to all of this;- By all delights that I shall miss Help me to die, O Lord.


(Laatste strofe van ‘Before Action’) 12 december 2015


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65