This page contains a Flash digital edition of a book.
ware het de Amerikaanse cavalerie uit het Wilde Westen. De prijzen waren veelbelovend als de operatie zou slagen: uitflankeren van de Duitse Westwall-verdedigingslinie en afsluiting van alle Duitse troepen in West-Nederland. Bovendien was er begin september nog een heikel pro- bleem bijgekomen. De Duitsers vuurden vanuit West- Nederland hun eerste V2-vergeldingswapens af op Parijs en Londen. Niet dat deze wonderwapens zo veel effect hadden, maar vooral de Britse regering wilde toch wel erg graag van deze vervelende dreiging af. Operatie Market Garden leek qua opzet op het raderwerk van een klok. Zolang alle radertjes, wieltjes en pennetjes in elkaar grepen, was er weinig aan de hand. Alle een- heden moesten op het juiste moment op de juiste plaats zijn. En dat dan ook nog eens verspreid over meerdere dagen. Dit was nogal een uitdaging, alleen al omdat het gros van het Britse legerkorps over één enkele provinciale weg zou oprukken richting noorden. De weg was vooral in de polders verhoogd (wat elk voertuig tot een ideaal doelwit maakte) en soms niet eens breed genoeg voor twee tanks. De latere bijnaam Hell’s Highway is hiermee eenvoudig verklaard.


Operationeel tempo


Market Garden ging op 17 september van start. De Duit- sers hadden al snel door wat de geallieerden van plan waren. Daar hadden ze de vondst van het operatieplan op het lichaam van een dode Amerikaanse officier of het ver- raad van dubbelspion Christiaan ‘King Kong’ Lindemans niet eens echt voor nodig. Zoals dat gaat in militaire ope- raties: het zit soms gewoon mee. Verschillende bekwame Duitse commandanten bevonden zich op 17 september 1944 in de buurt. Sterker nog, veldmaarschalk Walter Model had zijn hoofdkwartier opgeslagen in Oosterbeek, op enkele kilometers van de Britse landingsterreinen! (De allesbehalve bescheiden veldmaarschalk dacht in eerste instantie dat de hele operatie was opgezet om hem te kidnappen.) Al even capabel waren luchtlandingsgene- raal Kurt Student en SS-pantserkorpscommandant Willy Bittrich. Hun aanwezigheid en vakmanschap ontkracht- ten deels het verrassingseffect waarop de geallieerden zo hoopten. Elke Duitse soldaat wist dat een vijande- lijke luchtlanding in de kiem moest worden gesmoord: ‘Onmiddellijk tegenaanval inzetten! Niet op hogere commandovoering wachten! Rücksichtlose Vernichtungs- wille!’ Bij Oosterbeek gaf een lokale Duitse commandant al direct een beslissende wending aan de strijd. Majoor Sepp Krafft improviseerde in de bossen bij Oosterbeek een sperlinie tussen de Britse landingsterreinen en de bruggen in Arnhem. De rekruten van zijn SS-opleidings- bataljon waren juist op tijd om de verkenningseenheid van 1st British Airborne af te snijden. Dit recce squadron had naar de Arnhemse bruggen moeten racen. Nog voor de eenheid goed en wel op weg was, liep de actie vast in een moordend Duits spervuur. Eén Brits bataljon glipte op 17 september nog door het Duitse net. Luitenant-kolonel John Frost bereikte de Arn- hemse verkeersbrug en hield vier dagen lang heldhaftig stand in zijn bruggenhoofd op de noordoever. Verschil- lende bataljons probeerden Frost te bereiken, maar het was al te laat. De Duitse sperlinies waren te sterk. Het hielp ook weinig dat divisiecommandant generaal-majoor Roy Urquhart zich een nacht lang moest schuilhouden


Operatie Market Garden. Graphic: NIMH


op een Arnhemse zolder, omsingeld door Duitse troepen. Urquhart had – misschien wat ál te voortvarend – zijn commandopost op de heide verlaten, op zoek naar de voorste eenheden. Hij was in de onoverzichtelijke strijd verzeild geraakt. Juist in de cruciale beginfase ontbeerde de divisie zo haar commandant. (Aardig detail terzijde: Urquhart haatte vliegen en had nog nooit een parachute- sprong gemaakt.) De Britten besloten vervolgens bij Oosterbeek een nieuw bruggenhoofd te vormen. De Duitsers drukten deze ‘peri- meter’ echter steeds verder in. De gehoopte redding door het Britse legerkorps uit het zuiden kwam te laat. De Amerikanen leverden op 20 september nog wel een huza- renstukje met hun fameuze Waaloversteek, in gammele bootjes en onder moordend Duits vuur. Diezelfde avond waren zowel de Nijmeegse verkeers- als de spoorbrug veiliggesteld. Maar de opmars van het Britse legerkorps had toen al veel vaart verloren. In de nacht van 25 op 26 september kwam het besluit om 1st British Airborne Division te evacueren: 2.400 manschappen – nog geen kwart van de oorspronkelijke sterkte – ontsnapten vanuit Oosterbeek naar de zuidoever van de Rijn. De cavalerie arriveerde dit keer niet op tijd.


In een notendop: het operationele tempo lag bij de Duit- sers hoger dan bij de geallieerden. Dit valt op, al helemaal omdat het succes van luchtlandingsoperaties sterk van


SEPTEMBER 2014 9


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65