This page contains a Flash digital edition of a book.
Hell’s Highway bij Sint Oedenrode. Foto: copyright Stichting Liberation Route Europe


het verrassingselement afhangt. Maar bij Nijmegen en zeker bij Arnhem leken de airborne divisions soms meer op ‘gewone’ manoeuvre-eenheden. De grote bruggen lagen tot wel 10 tot 12 kilometer van de landingsterrei- nen. Reken daarbij de tijd om te verzamelen en op te ruk- ken en we zijn al snel een paar uur of een halve dag ver- der. Niet echt de overrompeling die bij bepaalde eerdere luchtlandingsoperaties zulke spectaculaire successen had gebracht. Denk aan de overval door Duitse commando’s op het Belgische Fort Eben Emael in mei 1940. Het kleine groepje elitesoldaten landde met zweefvliegtuigen op het fort en dwong in ruim een dag de bezetting tot overgave. Een schoolvoorbeeld van hoe het moet.


Inlichtingen met ziekteverlof Het is niet zo dat de Britten en Amerikanen fluitend


aan de operatie begonnen. Er waren vooraf wél mooie staaltjes van branie. Sommige militairen namen hun golf- uitrusting mee, anderen een voetbal of pianomuziek. Na afloop zou er toch best


tijd over zijn voor een spelletje?


Dit soort branie kon echter één feit niet verbergen: vooral de airbornes realiseerden zich dat het hele plan wel eens grondig zou kunnen mislopen. Dan waren zij extra de klos. Lichtbewapend en geïsoleerd maakten ze nauwe- lijks een kans. ‘Het plan voor Market Garden’, zo merkte een Britse onderofficier raak op, ‘leek me een nogal inge- wikkelde manier om zelfmoord te plegen.’ In de dagen vóór 17 september waren de inlichtingen bovendien weinig geruststellend. Het Nederlandse verzet en Ultra (ontcijferd Duits berichtenverkeer) rapporteer- den dat de Duitsers blijkbaar van plan waren in Zuid- Nederland bij te komen van hun chaotische terugtocht uit Normandië, Noord-Frankrijk en België. Duitse berichten spraken over herstel, geïmproviseerde Kampfgruppen en nieuwe linies. Dit alles baarde de inlichtingenofficier van het Britse luchtlandingskorps, majoor Brian Urquhart, grote zorgen. Hij liet extra verkenningen vanuit de lucht uitvoeren. Inderdaad, daarop was Duits pantser en ander


10 SEPTEMBER 2014


materieel zichtbaar. Urquharts baas, luitenant-generaal Boy Browning, reageerde resoluut. Maar niet helemaal op de manier die Urquhart had gehoopt. De generaal stuurde Urquhart met ziekteverlof wegens over- spannenheid. Brownings houding weerspiegelt het misschien wel meest opval- lende aspect van operatie Market Garden: de neiging om de vijand als het ware ‘uit’ het plaatje te redeneren. Inderdaad, er waren tekenen van Duits herstel, maar dat kon toch niet meer dan inci- denteel zijn? De Duitsers waren toch na hun grote nederlagen in Normandië medio augustus vol- slagen on the run. Soms vorderde de geallieerde opmars vele tiental- len kilometers op een dag. Brussel en Antwerpen waren begin sep- tember al in geallieerde handen. Wat nu nog resteerde, dat was die


laatste beslissende klap. Dan ging de Wehrmacht knock- out en was iedereen home before Christmas. Zo was althans de leidende gedachte. De geallieerde inlichtingendiensten schatten de Duitse sterkte in het opmarsgebied op hoogstens een paar duizend man. Die stelden bovendien niet al te veel voor: gedemotiveerde oudere mannen met maagklachten en wat Hitlerjugend. Zo redeneerden de geallieerden alles weg wat de operatie nog kon doorkruisen. Daar kwam bij dat het gloednieuwe geallieerde luchtlandingsleger op zoek was naar werk. Market Garden leek zowat de laatste kans vóór de onver- mijdelijke Duitse overgave om dit indrukwekkende mid- del te gebruiken.


Voor negentig procent succesvol? De operatie kostte aan geallieerde zijde ongeveer 15.000


doden en gewonden. Een enigszins betrouwbaar Duits slachtofferaantal hebben we niet. Na afloop dook natuur- lijk de schuldvraag op. Montgomery was zich van geen kwaad bewust: hij typeerde de operatie als ‘voor negentig procent geslaagd’. Onzin natuurlijk, Nijmegen was het eindstation, de Westwall was niet omtrokken en de Duit- sers in Nederland raakten allesbehalve afgesneden. En had de veldmaarschalk niet zelf gesuggereerd dat ná Arn- hem de weg naar Berlijn open zou liggen? Monty speelde nog weinig subtiel de verantwoordelijkheid door naar zijn Amerikaanse chef, opperbevelhebber Dwight D. Eisenhower. Die reageerde koeltjes: hij was afgegaan op de professionele mening van Montgomery dat Market Garden een haalbare kaart zou zijn. Ronduit tragisch ten slotte was het lot van de Poolse parachutistenbrigade, die met de Britse luchtlandingsdivisie had meegevochten. Montgomery en Browning geneerden zich niet om de schuld (deels) bij de Polen te leggen. Die zouden slecht hebben gevochten. Wederom: onzin. Het onrecht werd in 2006 gelukkig deels hersteld door de toekenning van een Militaire Willems-Orde aan de 1e Zelfstandige Poolse Parachutistenbrigade (zie Checkpoint 6-2006).


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65