This page contains a Flash digital edition of a book.
Checkpoint Barry


Dolle Dinsdag H


eden ten dage klinken de woorden ‘Dolle Dinsdag’ als de zoveelste mega-super- uitverkoop-sale die keer


op keer de bewering staaft dat onze consumptiemaatschappij lijdt aan een onomkeerbare debilisering. In België kennen de Pizzahut en Domino’s, beide pizzabakkers, het fenomeen Dolle Dins- dag. En als je ooit een pizza van een van beide hebt gegeten, dan ligt de vergelij- king met de oorlog op zich wel voor de hand… Hoe dan ook, ooit stond Dolle Dinsdag voor een dag in september 1944, waarop overal in Nederland burgers de bevrij- ding begonnen te vieren. De bevrijding die helaas nog even op zich zou laten wachten. Maar er was wel degelijk iets bevrijd die dag. Minister-president Gerbrandy had de dagen ervoor voor zijn beurt gesproken op de radio, door te verkondigen dat de geallieerde opmars liep als een trein. De ene dag was Antwerpen bevrijd, de andere dag Breda. Dat is nieuws dat je wil horen, dus gekte alom en een op volle toeren draaiende geruchten- machine. Binnen de kortste keren was heel Nederland zo’n beetje bevrijd. Mensen haalden vlaggen van zolder, deden een oranje strik op en sloten ach- teraan bij de polonaise die door de straat trok. Machtig moet dat zijn geweest. Collectieve waanzin à la EK 1988, toen


mensen zingend, huilend en brullend van blijdschap om oranje stoplichten stonden te hossen. Verder gaat de verge- lijking natuurlijk niet echt op (al werd er tijdens dat EK wel met een Duits trauma afgerekend), maar de uitgelaten- heid en de krachten die uitgingen van de gedeelde emotie waren indrukwekkend. Net zoals op Dolle Dinsdag, 5 september 1944, stel ik me zo voor in alle beschei- denheid.


De mensen begonnen de bevrijding te vieren en al moest men er nog even op wachten, de geest was vrij. Men durfde de straat op. Men durfde vrolijk te zijn. Men durfde de bezetter te trotseren en de nationale driekleur te laten wapperen. En zie daar, de collectieve geestdrift maakte zo’n indruk op de Duitsers en collaborateurs dat ze massaal op de vlucht sloegen. De geest is een machtig wapen. Hij is in staat om gewapende soldaten te verjagen. Die geest en de kracht van de verbeelding zijn in staat om ontzagwekkende omwentelingen teweeg te brengen.


Al moest men er nog even op wachten, de geest was vrij


India, onder leiding van Mahatma Ghandi, heeft er de Britse koloniale overheerser mee weg gekregen. Amerika en Rusland beten hun tanden stuk op respectievelijk Vietnam en Afghani- stan, omdat de gebundelde wilskracht van de lokale bevolking te veel van het goede was. En zo zijn er vast nog veel meer voorbeelden te noemen van het fenomeen dat ik hier gemakshalve maar even ‘geest over materie’ noem.


Waar is het gebleven? Is het er nog? Vast wel. Er is immers genoeg aan de hand wat erom schreeuwt aangepakt en ver- anderd te worden. De onophoudelijke roof- en hebzucht van witteboorden- criminelen, vermomd als respectabel lid van onze gemeenschap. Multinationals die schijt hebben aan regels, zowel de wettelijke als die van goed fatsoen. Machtsgeile idioten, die landen kapot- maken alsof ze met Playmobil en Lego spelen. Geestelijk lijken ze in ieder geval niet verder dan dat stadium gekomen. Soms vraag ik me af waar iedereen – inclusief ikzelf – blijft. En tegelijkertijd vraag ik me af hoe Dolle Dinsdag eruit had gezien als Twitter en Facebook toen hadden bestaan. Waar- schijnlijk waren veel mensen thuis gebleven, ogen aan het scherm van hun mobieltje gekleefd, om maar niks te missen. Collectieve verontwaardiging of blijdschap op internet is geen col- lectieve verontwaardiging of blijdschap. Het is een reusachtige verzameling roependen in de woestijn. Terwijl je via diezelfde social media hele volksstam- men zou moeten kunnen mobiliseren om de straat op te gaan. Het medium zelf is de boodschap geworden. Maar het grootste verschil tussen sep- tember 1944 en nu is misschien wel: toen had men niets te verliezen, nu alles.


Barry Hofstede maakte van november ’92 tot mei ’93 als dienstplichtig chauffeur deel uit van het 1e NL/BE VN Transportbataljon in Centraal-Bosnië, waarna hij tien jaar nodig had om die periode enigszins een plek te geven. Sinds 2002 ontplooit hij zich als (toneel)schrijver. Hij schrijft over uiteen- lopende zaken, maar oorlog en veteraan zijn in Nederland zijn terugkerende thema’s in zijn werk. In 2013 verscheen zijn eerste boek, NL-Peacekeeper. Daarnaast is hij hartstochtelijk muziekliefhebber. Hij denkt nog iedere dag aan wat hij heeft gezien en meegemaakt tijdens zijn uitzending.


SEPTEMBER 2014 27


Column


Foto: Karin Stroo


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65