This page contains a Flash digital edition of a book.
en onderscheidingstekens. Een combattant moet zich houden aan de regels van het internationaal recht. Burgers mogen dus niet deelnemen aan het gevecht: ze zijn strafbaar als ze deze grondregel breken. Dit verklaart ook waarom spionnen en saboteurs vaak keihard worden aangepakt. Het onderscheid tussen combattant en non-combattant kan letterlijk het verschil tussen leven en dood betekenen, bijvoorbeeld als op spionage de doodstraf staat. Eén ding zal duidelijk zijn: het gijzelen van militairen of burgers – als levend schild of om gehoorzaamheid af te dwingen aan een bezetter – is strikt verboden en geldt als een oorlogsmisdaad.


Er is de afgelopen eeuw onmisken- baar veel verbeterd. Democratische staten geven hun krijgsgevangenen in het algemeen een redelijke behan- deling. Een mooi voorbeeld vormen de tienduizenden Belgische, Britse en Duitse militairen die tijdens de Eerste Wereldoorlog in Nederland terechtkwamen. Het neutrale Neder- land interneerde ze terstond op basis van het onzijdigheidsrecht, om te voorkomen dat ze weer gingen vechten. Hogere militairen kregen doorgaans onderdak in hotels en particuliere woningen. Daar stond hun erewoord tegenover: ze zouden niet proberen te ontsnappen. Dit erewoord kwam er echter niet zon- der slag of stoot; de betrokken landen gaven er in eerste instantie geen toe- stemming voor.


een kwart van alle krijgsgevange- nen omkwam. Het waren vooral de opeenvolgende Conventies van Genève die houvast gaven. Hierin vindt men onder meer de bekende regel dat gevangenen slechts hun naam, geboortedatum, rang en dienstnummer hoeven te geven. Ook hebben ze recht op dezelfde medi- sche zorg en hetzelfde voedsel als de partij die hen gevangenneemt. In gevangenschap blijft de commando- keten bestaan en voert de hoogst aanwezige officier het bevel. Dit helpt ook om het moreel te handha- ven. De Conventies verbieden ere- woordverklaringen niet en ontsnap- pen is eigenlijk not done. Men neemt


immers officieel niet meer deel aan de strijd. De Conventies van Genève leggen ook de bijzondere rol van het Rode Kruis als kwaliteitsbewaker vast en als doorgeefluik van brieven en pakketten.


Combattant of niet Zeer belangrijk bij dit alles is het


onderscheid tussen combattanten en non-combattanten: zij die mogen deelnemen aan het gevecht en zij die dat niet mogen. Elke combattant moet voldoen aan strikte eisen. Hij moet openlijk zijn wapens dragen, vechten in een duidelijke commandostructuur en herkenbaar zijn door zijn uniform


Net zo vaak echter was de bescha- ving ver te zoeken. Sommige dictato- riale regimes beschouwden terugke- rende ex-krijgsgevangenen zelfs als verraders. Ze hadden zich immers moeten doodvechten voor het vader- land. Het naziregime behandelde krijgsgevangenen aan het westfront vaak redelijk. Een uitzondering was Hitlers beruchte Kommandobefehl uit 1942: gepakte commando’s moes- ten zonder omweg geëxecuteerd worden. In het oosten voerde Duits- land een brute Vernichtungskrieg. Van de 5,5 miljoen gevangen mili- tairen van het Rode Leger zouden er uiteindelijk 2,5 miljoen sterven. De Russen waren op hun beurt ook geen lieverdjes. De Japanners minachtten tegenstanders die zich overgaven. De Birmaspoorlijn is berucht, zo ook de episode van de zogenoemde Hell Ships. Dit waren ongemarkeerde


MEI 2014 9


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64