This page contains a Flash digital edition of a book.
Dubbel Check


‘Weggaan uit Nieuw- Guinea was tragedie’


Naam en leeftijd: Rang en functie: Uitzending: Is nu:


Hobby’s: Hekel aan: Joop Koningstein (81)


kapitein officier admin. zaken KLu Nieuw-Guinea gepensioneerd


veteranenactiviteiten onrecht en onderdrukking Beste oorlogsfilm: Lebanon


76e jaar was hij veteranencoördinator bij de Koninklijke Luchtmacht (KLu) en heeft hij het veteranenbeleid van de luchtmacht mede vormgegeven.


Papoea’s


Hij begon als machinist bij de koopvaardij, maar merkte al snel dat de zee niets voor hem was. Joop Koningstein: “Toen heb ik gesolliciteerd bij de luchtmacht en werd instructeur militaire vor- ming. Ik had daar na een aantal jaren genoeg van en heb me voor Nieuw-Guinea aangemeld, voor het avontuur.” Sinds een terug- keerreis voelt hij zich erg betrok- ken bij het lot van de Papoea’s.


Door: Anne Salomons Foto: Birgit de Roij


H 32


ij is inmiddels 81 jaar oud, maar iedere dag is Joop Koningstein nog actief met veteranen bezig. Zo zit hij


als vrijwilliger in diverse veteranen- besturen van de luchtmacht en is hij ledenadministrateur en activiteiten- coördinator van de vereniging Lucht- macht Veteranen Nederlands Nieuw Guinea 1958-1962. Van zijn 72e tot zijn


NOVEMBER 2013


Zijn hart ligt echter niet alleen bij de veteranen, maar ook bij de Papoea’s. “Die leven nu in grote ellende”, benadrukt hij. Vijf jaar geleden ging Koningstein terug naar Nieuw-Guinea, het eiland waar hij een halve eeuw eerder diende als hoofd inwendige dienst van de KLu. Hij zag tijdens zijn rondreis hoe de Papoea’s aan alle kanten gediscrimineerd worden, aan ziektes lijden en soms sterven van de honger. “Het is volkerenmoord”, voegt Koningstein er geëmotioneerd aan toe. “Na mijn bezoek aan Nieuw-Guinea heb ik het initiatief genomen om het Biakfonds te stichten en inmiddels heb- ben we een redelijk budget om onder meer Papoeakinderen naar school te laten gaan, hutten te bouwen in de kampongs en voedsel te verstrekken aan gezinnen in nood.” Toen Koningstein van 1960 tot begin 1962 op Biak zat, was er nog geen sprake van discriminatie of uitbuiting van Papoea’s. “De Papoea’s waren toen heel erg tevreden. Ze werkten bij de overheid en bij ons en ze konden naar hartenlust gaan vissen. Het was een tevreden volk. De jongens van de lich- tingen na mij, ik was inmiddels weer thuis, kregen steeds sterker het gevoel dat we ze in de steek lieten en dat we verraad pleegden met de uiteindelijke overdracht van Nieuw-Guinea aan de VN op 1 oktober 1962. Dat wij hotel- debotel zijn weggegaan is een tragedie geweest”, aldus Koningstein. “De bevolking mocht zich later uitspreken


over zelfbestuur of aansluiting bij Indo- nesië. Vanwege allerlei dreigementen met dodelijk geweld en ‘we snijden je tong uit als je voor zelfbestuur kiest’ en ‘we verdrijven jullie’ stemden in 1969 alle Papoea’s voor aansluiting bij Indo- nesië.”


Dakota


Bij gebrek aan een kazerne werd het luchtmachtpersoneel op Biak destijds ondergebracht op het schip ms Keer- kring, dat aan een lange pier lag afge- meerd. “Mijn werk op dat schip, als hoofd inwendige dienst, was vrij een- tonig. Ik heb hoofdzakelijk aan boord gezeten en later liep ik ook wat patrouilles, maar ik ben vooral door mijn Papoea mandoer (opzichter; red.) het hele eiland rondgesleept”, aldus Koningstein. Er sneuvelde in die tijd weliswaar niemand van de luchtmacht, maar er deden zich wel rampen voor, zoals de Dakota die met zes beman- ningsleden en met ook nog een krijgs- gevangene en een echtgenote met baby van een marineman aan boord, tegen een berg vloog. “Pas vele jaren later is dat vliegtuig teruggevonden”, vertelt Koningstein. Hij was er op 2 januari 1961 ook getuige van hoe een andere Dakota van de Marineluchtvaartdienst dicht bij de Keerkring verongelukte. “Ik stond op het dek.” Tijdens het uitwer- pen van parachutefakkels kwam een fakkel waarschijnlijk voortijdig tot ont- branding en bleef aan het vliegtuig han- gen (zie ook Checkpoint 2-2012). Alle vijf bemanningsleden kwamen daarbij om het leven. Vreselijke gebeurtenis- sen, maar toch heeft hij nooit spijt gehad van zijn tijd in Nieuw-Guinea. Koningstein: “Het was natuurlijk ook een tropenavontuur.”


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64