This page contains a Flash digital edition of a book.
JUBELJAAR LUCHTMACHT


Een bevlogen eeuw militaire luchtvaart


Door: Rolf de Winter Foto’s: NIMH


Dit jaar viert de Nederlandse militaire luchtvaart haar honderdjarig bestaan. De verstreken eeuw militaire lucht- vaart in Nederland is, in meer dan één betekenis, een bevlogen eeuw met een gigantische ontwikkeling van het luchtwapen. Het Nederlandse luchtwapen leverde een aandeel tijdens de Tweede Wereldoorlog, in Indië en Nieuw-Guinea en doet dat nog steeds door een wereldwijde inzet tijdens talloze vredesmissies in elk gewelds- spectrum en bij humanitaire hulpverleningsoperaties in binnen- en buitenland.


D


it jaar is voor de Koninklijke Luchtmacht (KLu) in meer dan één opzicht een ‘jubeljaar’. Niet alleen viert de militaire luchtvaart in Nederland haar honderdjarig bestaan (1913- 2013) en de KLu haar zestigjarig bestaan (1953-2013), ook viel het Nederlandse luchtwapen voor het eerst in decen- nia een zeldzame eer te beurt door de officiële erkenning van een nieuw belangrijk wapenfeit. Dit wapenfeit heeft betrekking op het prominente aandeel van de luchtmacht in operatie Allied Force, de 78 dagen durende NAVO- luchtcampagne in 1999 tegen het Servië van Slobodan Milošević. Op 27 maart van dit jaar bevestigde koningin Beatrix op de Koninklijke Militaire Academie een cravate (vaandeldecoratie) met het opschrift ‘Kosovo 1999’ aan het luchtmachtvaandel.


Rond Prinsjesdag werd duidelijk dat – alle bezuinigingen ten spijt – ook de toekomst van de Nederlandse lucht- macht voorlopig lijkt te zijn verzekerd, nu het kabinet eindelijk heeft besloten een opvolger te kiezen voor de good old F-16. Zo wordt 2013 in de luchtmachtgeschiede- nis een memorabel jaar.


Drie tijdvakken


De verstreken eeuw militaire luchtvaart in Nederland is, in meer dan één betekenis, een bevlogen eeuw. De ont- wikkeling van het luchtwapen is zonder overdrijving als gigantisch te kenschetsen. Alleen al een oppervlakkige vergelijking tussen de fragiele vliegmachines die in 1913 de ‘slagkracht’ vormden van het nieuwe luchtwapen en de hedendaagse jachtvliegtuigen, helikopters en trans- portvliegtuigen spreekt hier boekdelen. In kort bestek is het ondoenlijk een ook maar enigszins volledig beeld te schetsen van de geschiedenis van de Nederlandse luchtmacht. In enkele grove penseelstreken kunnen we de vaderlandse luchtmachthistorie onderverdelen in drie tijdvakken. De eerste periode tot 1940, waarin een


12 NOVEMBER 2013


bescheiden luchtwapen een vaste plaats verwierf in de krijgsmacht, terwijl Nederland een politiek nastreefde van gewapende neutraliteit. De tweede periode 1940- 1989, waarin het Nederlandse luchtwapen in de Tweede Wereldoorlog zijn vuurdoop kreeg en tijdens de Koude Oorlog werd ingebed in de bondgenootschappelijke defensie-inspanning van de NAVO. En de derde periode na de val van de Berlijnse Muur, waarin de Koninklijke Luchtmacht als onderdeel van een transformerende, expeditionaire krijgsmacht in internationaal verband haar aandeel leverde aan talrijke humanitaire missies en crisisbeheersingsoperaties.


Luchtmachtveteranen


Enige tijd bestond de voornaamste groep luchtmacht- veteranen uit de militairen die vanaf 10 mei 1940 een aandeel hadden geleverd in de strijd tegen nazi-Duitsland en, na de aanval op Pearl Harbor, tegen Japan. De Tweede Wereldoorlogveteranen kregen spoedig gezelschap van de militairen van de luchtstrijdkrachten die gedurende de dekolonisatieperiode in Nederlands-Indië waren ingezet. De twee oudste ‘bloedgroepen’ van luchtmachtveteranen werden mondjesmaat aangevuld met KLu-militairen die werden uitgezonden in het kader van VN-missies. De uitzending van luchtmachtmilitairen naar Nederlands Nieuw-Guinea (1958-1962) zorgde opnieuw voor een nieuwe categorie. Maar de val van de Muur en de bijna onafgebroken serie internationale uitzendingen die daarop volgde, zorgde voor de grootste aanwas van de KLu-veteranenpopulatie. De inzet van de luchtmacht in deze periode mag zonder grootspraak ‘wereldwijd’ wor- den genoemd.


De vier hoofdwapensystemen van de luchtmacht – jachtvliegtuigen, helikopters, transportvliegtuigen en (tot 2012) geleide wapens – zouden na het einde van de Koude Oorlog allemaal worden ingezet bij vredebewa-


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64