This page contains a Flash digital edition of a book.
Checkpoint Barry


Beesten E


en hond is een hond. Een mens kan ook een hond zijn. Of een varken of een grijze muis of een huismus. Nog meer kwalificaties: rat, havik, duif, leeuw. Om goede of slechte eigenschap- pen mee tot uitdrukking te brengen. Andersom hangen we ook typisch men- selijke eigenschappen op aan beesten. Zoals het kunnen beredeneren van eigen gedrag, denken en het daarbij behorende vermogen om conclusies te trekken. Films en series als Lassie en Flipper konden rekenen op een enthousiast miljoenenpubliek en zo zijn er nog wel meer voorbeelden te noemen. Ik was er ook groot fan van in mijn kinderjaren. Het dier als held, als redder in nood. Welhaast nobeler dan zijn tweevoe- tige meester, met een uiterst fijnzinnig gevoel voor rechtvaardigheid en bereid zijn leven te geven voor het grotere ide- aal. Het dier als medemens. Ook als booswicht doen dieren het goed in films. Haaien, spinnen, bijen, dinosaurussen, slangen, krokodillen, piranha’s, ratten, schorpioenen, reuzen- gorilla’s… En Gremlins. Wie is opgegroeid in de jaren tachtig weet beslist waar ik het over heb. Maar wat schetste mijn verbazing: Gremlins vinden hun oorsprong in het leger, te weten de Royal Air Force. Door de pilo- ten werden ze omschreven als gemene,


sprookjesachtige wezens die van alles en nog wat uitspookten met de vlieg- machines, waardoor deze onklaar raak- ten. Menselijk falen ophangen aan een mythologisch wezen – waarom niet. Het mooiste aan beesten – echte beesten – vind ik hun eerlijkheid. Ze bedonde- ren niemand en kennen geen schaamte. Als ze moeten schijten, zin hebben in een potje voortplanten of je willen bijten of krabben, omdat er iets gebeurt wat ze niet zint, dan doen ze dat gewoon. Aan de andere kant ben ik ook wel blij dat mensen meestal niet zo zijn en hun drif- ten enigszins gecontroleerd botvieren. Maar daarvoor hebben wij dan ook het vermogen om ons gedrag te beredene- ren, wat niet wegneemt dat de mens in mijn ogen ook een dier is. Of er in ieder geval van afstamt.


Aapjes doen aan etnisch zuiveren, net als de mens


Door het thema werd ik herinnerd aan de films van Bert Haanstra. Films als Alleman en Zoo zijn juweeltjes uit de Nederlandse filmgeschiedenis en gewoon op YouTube te bekijken. Na het zien was mijn conclusie dat het toch maar rare beesten zijn, die mensen. Maar wel verschrikkelijk grappig, met hun gewoontes, rituelen en primitieve gedrag. Het is letterlijk en figuurlijk aapjes kijken, die films.


Over aapjes gesproken, die doen aan etnisch zuiveren, net als de mens. Op zich niet zo vreemd als je bedenkt dat mens en chimpansee genetisch voor 95 procent identiek zijn. Tegen elkaar oorlog voerende chimpanseetroepen


bevechten elkaar net zo lang tot de tegenpartij gedood of gevlucht is. De achtergelaten jongen worden doodge- beten en de wijfjes worden verkracht en bezwangerd, waarna het territorium wordt ingelijfd bij dat van henzelf. Niks vredesmissie of praten. Maar nu is dat ook wel een typisch menselijke eigen- schap. Want papegaaien praten niet, die bootsen geluiden na, al heb ik dat idee ook regelmatig als ik mensen hoor praten. Tijdens mijn uitzending heb ik weinig contact gehad met dieren, hoewel ik vele beestachtige taferelen heb gezien. Het enige beest dat ik me herinner is een zwerfhond die een tijdlang op en om het kamp rondhing. Met geen stok weg te krijgen. We hadden hem vernoemd naar onze bataljonscommandant. Het was een vies en schurftig beest waar je alleen maar last van had. Ik heb wel eens gehoord dat-ie later is afgeschoten, maar of dat waar is, weet ik niet. Het zal me niets verbazen. Daar golden toch andere wetten en regels dan hier. Meer de wet van de jungle en het recht van sterkste. En dan moet je sterk in je menselijke schoenen staan om daar niet (deels) in mee te gaan.


Barry Hofstede maakte van november ’92 tot mei ’93 als dienstplichtig chauffeur deel uit van het 1e NL/BE VN Transportbataljon in Centraal-Bosnië, waarna hij tien jaar nodig had om die periode enigszins een plek te geven. Sinds 2002 ontplooit hij zich als (toneel)schrijver. Hij schrijft over uiteenlo- pende zaken, maar oorlog en veteraan zijn in Nederland zijn terugkerende thema’s in zijn werk. In 2013 verscheen zijn eerste boek NL-Peacekeeper. Daarnaast is hij hartstoch- telijk muziekliefhebber. Hij denkt nog iedere dag aan wat hij heeft gezien en meege- maakt tijdens zijn uitzending.


OKTOBER 2013


27


Column


Foto: Karin Stroo


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64