This page contains a Flash digital edition of a book.
Dubbel Check


‘De waaromvraag komt in je latere leven’


Naam en leeftijd: Jan Bosma (77) Rang en functie: Uitzendingen: Is nu:


Hobby’s: Hekel aan:


als officier in verschillende functies Nieuw-Guinea, Libanon majoor KLu b.d. lezen


het zwart maken van mensen die zich niet meer kunnen verdedigen


Beste oorlogsfilm: Saving Private Ryan


De in 1936 in Bandoeng geboren Jan Bosma werd als kind van een Nederlandse vader en een Indische moeder geïnterneerd en onderging de gruwelijkheden van zowel de Japanners als de Indonesiërs. “Hoe ouder ik word, hoe meer herinneringen uit deze periode op de voorgrond komen.”


dan kon ik alsnog in Wageningen gaan studeren. Daar is niets van terechtge- komen.” De voormalig landmachtofficier vertelt dat in het tweede jaar op de KMA zijn vader door een auto-ongeluk om het leven kwam en zijn moeder daarbij zwaargewond raakte. “Dat betekende dat ik hoe dan ook de KMA moest afronden. Er was geen geld om te gaan studeren. Als kind had ik geleerd dat het leven komt zoals het komt. Dat maakte ook dat ik na de KMA mijn weg vervolgde binnen de krijgsmacht.”


Avontuurlijk leven In 1961 ging Bosma als jonge officier


Door: Klazien van Brandwijk-Wiltjer Foto: Fred van Brandwijk


fietsen en schaatsen en haalde zijn HBS-diploma. “Ik was erg gedreven en droomde ervan om verkeersvlieger te worden, maar men vond mij te driftig. Mijn vader drong erop aan dat ik naar de KMA ging. Mocht dat niet bevallen,


A 32 APRIL 2013


ls 10-jarige kwam Jan Bosma naar Nederland. Hij doorliep in hoog tempo de lagere school, leerde


naar Suriname om het jaar daarop naar Nieuw-Guinea te vertrekken. Daarna vervulde hij verschillende functies in Nederland. In 1972-’73, ten tijde van de spanningen in het Midden-Oosten rond de Jom Kipoeroorlog werd hij als VN-waarnemer in Libanon ingezet. Tijdens de Koude Oorlog zat hij drie jaar in Duitsland en was daarna liaison- officier bij de luchtmacht. “Mijn laatste functie vervulde ik bij de brigade in Oirschot. Ik heb een avontuurlijk leven geleid en oorlogen in verschillende rollen meegemaakt. Als slachtoffer, als toeschouwer, als militair, als waar- nemer en als hoofd inlichtingen en veiligheid.”


Bosma heeft het gevoel dat de Neder- landse militairen in het verleden, zoals in Nieuw-Guinea en tijdens de Koude Oorlog, zijn ingezet als pionnetjes van de politiek. “Ik vertrok naar Nieuw- Guinea terwijl het land al was opge- geven. Na de val van de muur ben ik door het Oostblok gereisd. Soms denk ik wel dat de val van de muur al lange


tijd was voorbereid, ik trof er niets van hetgeen ik als inlichtingenman meende te weten.”


Gurkha’s Bosma’s vader was civiel ingenieur


én reserveofficier bij het KNIL. “Na de capitulatie werd mijn vader als special prisoner geïnterneerd en ook wij gingen naar het Bloemenkamp in Bandoeng. Twee jaar later belandde mijn moeder met drie kleine kinderen in het beruchte Kamp 10 te Banjoe Biroe, een ware hel. Na de capitulatie van Japan gingen wij naar mijn groot- ouders, die in Salatiga op Midden-Java woonden. Daar werd duidelijk dat TNI- troepen ons wilden vermoorden, maar de Gurkha’s kwamen ons redden. Wij werden overgebracht naar Ambarawa We kregen eten en drinken en zij waren erg bezorgd over de baby’s en kleine kinderen.”


Nadat de Gurkha’s Fort Willem I had- den veroverd op de TNI, werd er een uitbraak geforceerd en de geïnterneer- den werden overgebracht naar Sema- rang. “Die uitbraak ging gepaard met veel geweld. Kampongs werden in brand gestoken en de Gurkha’s maak- ten korte metten met de vijand. Wij hebben het overleefd. Ik heb het over- leefd. In het Midden-Oosten heb ik me ingezet voor weeskinderen in Libanon. Zelf mochten wij twee dochters adop- teren. Dat is pas echt rijkdom. De waaromvraag komt in je latere leven: waarom worden militairen als pionne- tjes ingezet? Vroeger, maar ook nu in Afghanistan?”


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64