This page contains a Flash digital edition of a book.
waarmee we naar de Engelse zender en Radio Oranje luisterden. Ik kreeg daarna de kans de fiets van mijn vader te pakken en ben als een haas naar hem toe gereden om hem te waar- schuwen. Hij nam meteen de trein naar Alk- maar. Dat was zijn geboortestad. Pas na Dolle Dinsdag op 5 september 1944, toen de geal- lieerde troepen steeds verder oprukten, is hij naar huis teruggekeerd.” Roskam moest daarna zowel mevrouw Roth als Bert Polak veilig onderbrengen, nadat hij beiden verkleumd van de kou in een verlaten houten schaftkeet had aangetroffen. Hij had het geluk dat hij Bert bij hun buurman Herman Roelofsen kon onderbrengen. Mevrouw Roth wachtte een helse tocht. “Lopend heb ik haar ondersteund en via afgelegen wegen naar Ede geleid. Ik wist dat Arie Roseboom, de latere


wethouder en locoburgemeester van Ede, even- als mijn vader raadslid voor de SDAP was en illegaal werk verrichtte. Van mevrouw Roth hebben we na de bevrijding van Nederland nimmer meer iets vernomen, we moeten aanne- men dat zij op natuurlijke wijze is overleden of alsnog in handen is gevallen van verraders.”


In het kielzog van grootvader Het was voor zijn ouders geen verrassing dat


Jaap Roskam op de brug bij de seinlamp van Hr.Ms. Tjerk Hiddes in de marinehaven van Soerabaja in 1948. Foto: privécollectie Jaap Roskam


Waarschuwing


‘Ten huize van een ingezetene alhier zijn een 5-tal Joden aangehouden, die daar reeds een half jaar wederrechtelijk vertoefden. Zij waren in het bezit van persoonsbewijzen met gefingeerde namen. Een zesde per- soon (een Jodin) wist aan haar arrestatie te ontkomen door de vlucht te nemen’, aldus een bericht in een lokale krant in Wageningen op 24 september 1943 na de geslaagde, gevaarlijke actie van Jaap Roskam om mevrouw Roth in veiligheid brengen. ‘Ook de man die zoo onvoorzichtig was de zes ondergedokenen in zijn huis op te nemen, is gevlucht. Deze aanhouding moge strekken tot waarschuwing van anderen geen Joden onderdak te verleenen, daar met de strengste straffen hier tegen wordt opgetreden.’


20


hun zoon na de oorlog in het kielzog van zijn grootvader Jacobus Roskam tekende voor een loopbaan bij de marine. Het door zijn grootva- der bijgehouden archief van zijn zeereizen en de gesprekken met hem hadden de doorslag gegeven om voor de zee te kiezen. Als schrij- ver der 2e klasse deed hij op de torpedoboot- jager Hr.Ms. Tjerk Hiddes in Indië zijn eerste ervaringen op met de jacht op smokkelaars. Er was na de overgave van de Japanners en het uitroepen van de Republik Indonesia door Hatta en Sukarno een levendige smokkelhandel ontstaan tussen de kust van Sumatra en die van Malakka met Singapore als middelpunt. De Koninklijke Marine moest deze onwettige handel in de Riouw- en Lingga-archipel een halt toeroepen. Belangrijk in de tijd van de politionele acties was dat werd voorkomen dat er wapens in handen kwamen van de TNI, het republikeinse Indonesische leger waartegen de Nederlandse legermacht strijd leverde. Het- zelfde gold voor het voorkomen van infiltraties door republikeinse strijders in het eilanden- rijk. Roskam verruilde in dezelfde positie de Tjerk Hiddes een paar maanden voor de korvet Hr.Ms. Ternate. Hij sloot zijn zeedienst in Indo- nesië als schrijver der 1e klasse af op de mij- nenveger Hr.Ms. Abraham Crijnssen. Hij verliet de marine in 1952 als korporaal schrijver. Bijzonder voor Roskam is dat hij de marine- jaren van zijn grootvader nauwkeurig heeft kunnen vergelijken met zijn eigen jaren bij de marine. Dat geldt ook voor hun thuiskomst. Jacobus Roskam zeilde in 1892 na vierenhalf jaar tropendienst met het fregatschip Hr.Ms. Van Galen naar huis. Van die reis heeft zijn grootvader een nauwkeurig verslag achtergela- ten. Roskam repatrieerde in juli 1949 na twee- enhalf jaar tropendienst met het troepenschip ms Zuiderkruis. Het is een van de vergelijkin- gen van het marineleven in 1892 en 1945 die Roskam na tal van navorsingen deed besluiten het boek Uit het marineleven gegrepen te schrijven. Een boek voor de betrokken marine- mensen en voor iedereen die de marine een warm hart toedraagt of er nieuwsgierig naar is. Het is helaas niet meer verkrijgbaar in de boek- handel, maar is beslist tweedehands of in bibliotheken te vinden. Behalve de Yad Vashem-onderscheiding kreeg Roskam ook de Eremedaille verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau, het Ereteken voor Orde en Vrede en het Draaginsigne Veteranen.


APRIL 2013


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64