This page contains a Flash digital edition of a book.
Dubbel Check


‘Als je het opschrijft, ben je het kwijt’


Vorig jaar was Jan Maas al in de Ridderzaal te zien met zijn verhaal over een verloren kameraad, dit jaar werd een van zijn verhalen geselecteerd voor het speciaal vanwege de jubileumeditie van veteranendag uitgebrachte boek met tien veteranenverhalen.


Door: Fred Lardenoye, foto: Ruud Gort T


och kost het Jan Maas moeite om de verhalen over zijn in Nederlands- Indië gesneuvelde kameraden te vertellen. “Zelfs, als ik het filmpje van Gijs Wanders waarin ik mijn verhaal vertel terugzie, heb ik er moeite mee. Aan de andere kant, als ik het opschrijf, ben ik het wel kwijt. Dan zit je er niet langer mee”, zegt oud-marinier Maas nuchter. Zijn bijdrage aan het boek Tien veteranen verhalen is daarentegen hilarisch en daarom ook door de jury gekozen. “Het is eigenlijk een van de weinige vrolijke verhalen die in het boek staan”, zegt de Indiëveteraan terwijl hij door het boek bladert. En hij heeft zelf talloze van die verhalen: over de ‘vlop en vlam’ (vlootpre- dikant en vlootaalmoezenier), over verse aardbeien in december en het Gronings volkslied dat hij leerde om na twee dagen zonder slaap in een jeep wakker te blijven.


Soerabaja


Maas meldde zich in 1947 als dienstplichtige en kwam op eigen verzoek bij het Korps Mariniers terecht. “Dat heb ik geweten, ik heb lopen janken, zuchten en heb pijn geleden. De opleiding was heel zwaar, maar heeft me later wel altijd geholpen over de grootste moeilijkheden heen te komen.” Met de Waterman vertrok hij begin 1948 naar Nederlands-Indië. Als verwoed toneelspeler bij het Spoorwegcabaret maakte hij van zijn talent gebruik om de mannen aan boord te vermaken. “Het kostte de grootste moeite om vrouwen te vinden om mee te spelen, maar een van onze jongens had een hoog stemmetje. We noemden hem ook gekscherend ‘zussie’. We trokken hem een jurk aan, zo konden we wat sketches spelen.”


In Soerabaja aangekomen, kregen ze de tropenopleiding. “Dat hielp om te acclima- tiseren, maar het was nog zwaarder dan de opleiding in Nederland.” Daarna werd hij overgeplaatst naar de buitenposten op Oost-Java en kwam eerst in Loemadjang terecht, waar het hoofdkwartier van het vierde Infanteriebataljon lag. “Ik zat bij de stafco, maar iedereen moest patrouilles lopen.”


Tweede politionele actie


Over de uitrusting hadden ze geen klagen. “Dat was ook wat wapens betreft het beste van de wereld, het minste waren semiautomatische wapens. Later kregen we documenten in handen waaruit bleek dat de TNI ons om die reden bewust links liet liggen. En we hadden wel zeven tropenuniformen. Dus ik had te doen met die landmachtjongens, want die hadden niks. Dat was een schande.” Maas kreeg met gevechtsacties te maken toen de mariniers werden ingezet bij de tweede politionele actie. Op dat moment werkte hij bij de inlichtingendienst, dus hij wist er al vroeg van. Bij de acties sneuvelden ook enkele van zijn kameraden, onder wie ‘zussie’. Het zijn de verhalen die hij ook heeft opgeschreven en die een aangrijpend relaas vormen. Toch kijkt hij al met al positief terug op zijn ervarin- gen. “Het belangrijkste wat je bijblijft is de enorme kameraadschap die je ervaren hebt in die tijd. Na terugkeer voelden we ons lange tijd niet gewaardeerd. Dus het Veteraneninstituut en veteranendag zijn het beste wat ons is overkomen.”


Naam en leeftijd: Jan Maas (86) Rang en functie:


korporaal der mariniers Uitzending: Nederlands-Indië (1948-’49) Is nu:


gepensioneerd bankmedewerker Hobby’s: sport


Hekel aan: mensen die beloften niet nakomen Beste oorlogsfilm: Oorlogswinter


32


JULI-AUGUSTUS 2014


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66