search.noResults

search.searching

dataCollection.invalidEmail
note.createNoteMessage

search.noResults

search.searching

orderForm.title

orderForm.productCode
orderForm.description
orderForm.quantity
orderForm.itemPrice
orderForm.price
orderForm.totalPrice
orderForm.deliveryDetails.billingAddress
orderForm.deliveryDetails.deliveryAddress
orderForm.noItems
Column Viewpoint Van Bergen De mensheid is


altijd op zoek naar lichtpuntjes in de duisternis


John William Anderson


Vrede op het slagveld en in alle soldaten een welbehagen. Zingen in de loopgraaf in de taal van vriend en vijand over wonderschone takken aan dennenbo- men. Al kende ook de Vietnamoorlog zijn kerstbestanden, het bekendste en, ondanks de weerzin van de militaire staven, waarschijnlijk ook meest nage- leefde voorbeeld is dat van 1914. Het is een gebeurtenis die van historici die zich met de Grote Oorlog bezighouden een, vergeleken met haar omvang, duur en gevolgen, volkomen buitenproportio- nele aandacht krijgt. Het is een voetnoot in de geschiedenis van 1914-1918 die als een voornaam hoofdstuk wordt behan- deld. Dit valt alleen daardoor te verkla- ren dat de mensheid, waarvan ook histo- rici deel uitmaken, altijd op zoek is naar lichtpuntjes in de duisternis. Op zoek naar enkele bewijzen van humaniteit in een tijd van allesverzengend duister geweld, hoe klein en onbeduidend ook. Zij brengen een glimlach op het gezicht van zowel soldaat als oorlogsgeschied- kundige, dat meestal wordt vervormd door droefheid en gelatenheid.


De soldaten in de loopgraven van IJzer en Somme hadden, ook al was de oorlog ‘pas’ vijf maanden bezig, allang door dat zij uitvoerder en lijdend voorwerp waren geworden van een strijd die heel lang zou duren en die toen al tot het gru- welijkste behoorde dat de homo sapiens ooit had gemaakt en meegemaakt. Juist daarom hadden zij, in een tijd overigens dat de weersomstandigheden de strijd op een voor die oorlog vrij laag pitje had- den gezet, behoefte aan rust, aan hoop, aan ‘vrede op aarde’; kortom: aan de diepere betekenis van Kerstmis als die wordt ontdaan van alle verhalen over een kind in een stal. Zij hadden behoefte aan enkele dagen van vrolijk contact met ‘de vijand’; dagen waarin niemands- land kon worden omgetoverd in een voetbalveld; dagen waarin een Duitse majoor met de Britse naam John William Anderson, die alleen daarom al symbool staat voor die dagen van verzoening, een gevonden monstrans kon teruggeven nt g


aan de tegenover zijn regiment gelegen rechtmatige Belgische eigenaars.


Zelf vond ik lange tijd kerstbestanden maar een vreemd fenomeen. De hypo- crisie ten top. Je schiet elkaar uren, dagen, maanden, jaren de hersens uit het hoofd. Dan doe je een korte tijd of je de allerbeste vrienden bent, waarna je weer vrolijk verder gaat met schieten en hak- ken. Maar ik ben daar op teruggekomen en wel hierom. Aangezien de Eerste Wereldoorlog gemiddeld per dag 5000 doden telde, heeft het bestand zeker enkele duizen- den het leven gered of op zijn minst een tijdje verlengd. Natuurlijk is een dergelijk aantal geredden een druppel op het gloeiende totale aantal doden van 10.000.000, maar voor die enkele indivi- duen en hun families betekent het een wereld van hemels verschil. Maar er is nog een argument. Het kerst- bestand in 1914 maakte deel uit van een oorlog die grotendeels werd gevoerd in christelijk Europa (ofschoon voor een flink deel uitgevochten door niet- christelijke troepen). Dat kan natuurlijk niet meer in een tijd van globalisering en multiculti, al zullen er vast een paar politici zijn die het kerstbestand tot een christelijke, Westerse traditie uitroepen die van vreemde smetten vrij moet blij- ven. Dus droomde ik onlangs van een oorlog waarin het kerstbestand werd gevolgd door het suikerfeestbestand, het paasbestand, het ramadanbestand (dat schiet lekker op), het dag-van-de- arbeidbestand, het internationale vrou- wendagbestand, het dierendagbestand, het secretaressedagbestand, alsmede het ‘dag van het referendum-tegen- oorlogsbestanden-bestand’ (dat glansrijk werd gewonnen door de ‘bestanden moeten blijven’-stemmers, wier vreugde nauwelijks werd getemperd door het al voor het referendum aangekondigde veto van enkele VN-Veiligheidsraadlanden). Ik droomde kortom van een oorlog, niet tegen bestanden bestand. En toen… Toen werd ik wakker, glimlachend over zoveel vrolijke lichtpuntjes in de nach- telijke winterse duisternis. Ik wens jullie allen een goed en bovenal vreedzaam 2018.


Dr. Leo van Bergen is geboren midden in het non-militaire jaar 1959. Desondanks heeft het thema 'oorlog' altijd zijn historische belangstelling gehad, waarbij zijn aandacht vooral uitgaat naar de medische gevol- gen. Op dat terrein wordt hij internationaal als autoriteit erkend. Hij schreef Zacht en eervol, over het lijden en sterven in de Eerste Wereldoorlog.


december 2017 41


Foto: Birgit de Roij


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65