This page contains a Flash digital edition of a book.
WATERBEHEER


Terugkerende overstromingen in Amerika brengen hulpverlenende instanties, zoals het Federal Emergency Management Agency (FEMA), dichter bij de samenleving die daardoor beter op de effecten kunnen anticiperen.


Amerika: sociaal geografen aan zet In de Verenigde Staten kwam eind negentiende eeuw mondjes- maat de in Nederland populaire veiligheidsbenadering op. Met name toen in Europa opgeleide ingenieurs de aanleg van het Panamakanaal op zich namen. Helemaal omarmd werd de vei- ligheidsbenadering er echter nooit. De grote staatsinmenging waarom zij vroeg, confl icteerde met belangrijke Amerikaanse waarden als individuele verantwoordelijkheid en lokale staats- autonomie.


Dit gaf in de jaren veertig van de vorige eeuw ruimte aan een nieuwe groep experts in Amerikaans overstromingsbeheer: de sociaal geografen. In hun ruimtelijke ordeningsbenadering werden overstromingsrisico’s niet langer gezien als een externe


bedreiging, maar als een probleem dat werd veroor zaakt door toenemende bebouwing in overstromingsgevoelige gebieden. Hun oplossing lag dan ook niet in het bouwen van dijken, waardoor alleen maar meer mensen naar risicovolle gebieden zouden trekken, maar in het afgeven van prijssignalen om ‘ra- tionele’ bouw- en inrichtingskeuzes te stimuleren.


Dit idee werd in 1968 geïmplementeerd in de vorm van een nationaal verzekeringsprogramma (het Federal Flood Insurance Program), waarbij de verzekeringspremies werden gebruikt als prijssigna len. Sociaal geografen kregen in deze benadering een expertstatus toebedeeld. Zij waren actief betrokken bij de (door)ontwikkeling van het verzekeringsprogramma.


De titel van uw proefschrift is ’From fl ood safety to risk management: The rise and demise of engineers in the Netherlands and the United States?’ Vanwaar dat vraag- teken?


Emmy Bergsma: “Omdat het antwoord per land verschilt. In de VS is de invloed van ingenieurs al midden vorige eeuw fl ink afgenomen. Daar werden het de sociaal geografen die een zware stempel gingen drukken op het omgaan met over- stromingsrisico’s. In Nederland neemt de invloed van inge- nieurs zeker nog niet af. Daar is het meer: The stay of the engineers.”


In Nederland is de laatste decennia veel aandacht voor een nieuwe benadering. U beschrijft hoe die verschuift van een veiligheidsbenadering (sterke dijken) naar wat u noemt een ruimtelijke ordeningskoers (meer ruimte voor het water). U stelt dat de nieuwe benadering vraagt om een ander type experts. Waarom zouden dat niet ook de ingenieurs kunnen zijn?


“In de veiligheidsbenadering zijn de technische plannen van in- genieurs ontzettend belangrijk. Net als de risicoberekeningen die ze vaak samen met macro-economen maken. Ze bere- kenen het optimale nationale beschermingsniveau. Zolang je inzet op dijkversterking werkt dat goed. Alle verantwoorde- lijkheid en kosten liggen immers bij de nationale overheid. Als het toch mis gaat, is het de overheid die de schade draagt. Op het moment dat je overstapt naar een ruimtelijke orde- ningsbenadering, wordt dat problematischer.”


Waarom?


“Omdat je in een ruimtelijke ordeningsbenadering veel meer verantwoordelijkheid neerlegt bij burgers, gemeenten en be- drijven. Als we het beleid blijven baseren op ingenieurskennis, is het risico dat door de nationale insteek de lokale gevolgen van de overstap niet goed in kaart worden gebracht. Ingeni- eurs onderbouwen keuzes vanuit het perspectief van de na- tionale overheid. In het politieke debat worden de gevolgen voor burgers, gemeenten en bedrijven bijna niet herkend.


WATERFORUM MAART 2017 27


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64