This page contains a Flash digital edition of a book.
schoten de camp towns als padden- stoelen uit de grond. De militaire autoriteiten stonden ze oogluikend toe. Condooms en taxidiensten moes- ten de uitwassen dempen. Heerlijk eufemistisch is de brochure van een lokale Vietnamese Playboy Escort Service die entertaining multilingual business contacts aanbood, evenals een sauna parlor for the man on the go. Amerikaanse soldaten kenden dat laatste stukje dienstverlening ook wel als steam & cream.


Militair verlof als uitlaatklep is een dankbaar thema voor menig film, lied en boek. Vooral als het verlof zich afspeelt ver van huis: soldaten met te veel tijd om handen en geen geliefde om deze tijd mee te delen. Iedereen kent wel de befaamde musi- calfilm On the Town (1949) met ster- ren als Gene Kelly en Frank Sinatra: ‘We’ll find the romance and danger waiting in it. Beneath the Broadway lights.’ Minder vertrouwd is Daniel Anselme’s La Permission uit 1957. Dit boek is een scherpe kritiek op Frankrijk door de ogen van drie Algerijeveteranen op verlof in Parijs. Militaire autoriteiten en soldaten staan van oudsher nogal dubbelzin- nig tegenover verlof. De Vietnam- oorlog was allesbehalve populair. Mede daarom mochten soldaten hun rest and recreation (R&R) niet op het Amerikaanse vasteland doorbrengen. Bangkok was blijkbaar de populair- ste bestemming onder vrijgezellen, Hawaï voor getrouwde stellen. Het Amerikaanse leger maakte er na de invasie in Irak (2003) het beste van door enkele van Saddam Hoesseins pompeuze paleizen om te bouwen tot luxueuze In Country Rest and Recreation facilities.


‘Be realistic…’


Het vooruitzicht van verlof op afzienbare termijn is voor soldaten altijd veel aantrekkelijker gebleken dan wachten op het einde van de oorlog zelf. Diezelfde soldaten merk- ten bij thuiskomst soms dat ze bur- gers waren gaan minachten. Enkelen verlangden zelfs naar een spoedig einde aan het verlof. Zeker vanaf circa 1900 klinkt het officiële advies


KNIL-verlofgangers moesten niets hebben van KNIL-rekruten. Hier het afscheid in Harderwijk van een naar Indië vertrekkend detachement dat steevast werd begeleid door het muziekkorps van het Werfdepot. Foto: Stadsmuseum Harderwijk (archief)


om niet zo maar al te hoge verwach- tingen over het verlof te koesteren. ‘Be realistic’, raadde het Britse leger aan. ‘A leave will not solve long- standing marital problems.’ Het Belgische Handboek van den soldaat probeerde in de negentiende eeuw het nuttige en aangename te combi- neren: ‘En als ge op verlof gaat, kunt ge er gebruik van maken om thuis te biechten bij uw gewonen biechtva- der. Dat is de beste gelegenheid om zijn raad in te winnen. Beter dan wie ook, kan hij u leiden en opbeuren.’ En dan was daar nog het discipline- probleem. Zo maar een voorbeeld. KNIL-soldaten hadden elke zes jaar recht op verlof. Dit verlof duurde zes tot twaalf maanden, afhankelijk van de rang. De KNIL’ers namen doorgaans hun hele gezin op sleep- touw naar Nederland. In Nijmegen bijvoorbeeld waren verlofhuizen te vinden. Grappig genoeg moesten KNIL-verlofgangers en pensionado’s niets hebben van KNIL-rekruten die vooral in Nijmegen of Harderwijk berucht waren om hun drankgebruik en vrijpostige omgang met vrouwen. Relletjes waren schering en inslag. Deze agitatie schoot in het verkeerde keelgat van de KNIL-verlofgangers, die de eer van hun leger bezoedeld zagen. Niet zelden zonden officieren patrouilles uit om de relschoppers een lesje te leren. Berucht is daar-


naast – om nog een voorbeeld aan te halen – de plundering van de Cana- dese havenstad Halifax tijdens de Victory Day-rellen van 7-8 mei 1945. Duizenden militairen en zeelieden, opeengepakt en gelaafd aan liters alcohol, trokken toen op een ver- woestende rooftocht.


Resteert nog het ongeoorloofde ver- lof. Ook dit is uiteraard een feno- meen van alle tijden. De bloedige Amerikaanse Burgeroorlog (1861-’65) legde een enorm beslag op de gemid- delde soldaat. Een korte afwezigheid werd daarom vaak door de vingers gezien. In andere gevallen waren de straffen eerder symbolisch: een repri- mande, het graven van een schutters- putje of het dragen van een bord met de afkorting AWOL: absent without leave. Wie de AWOL-recordhouder is, weten we niet. Maar The New York Times memoreerde in juli 1919 wel een bijzonder geval: De prize AWOL-performer van het Ameri- kaanse expeditieleger in Europa was blijkbaar geïdentificeerd. Het ging om soldaat Jack Engleton van de Tweede Infanteriedivisie. Engleton was bijna twee jaar ongeoorloofd afwezig geweest. Deze twee jaren stonden gelijk aan de totale operatio- nele inzetperiode van de divisie in Europa! Daar kan Marlies Dekkers nog een puntje aan zuigen…


JULI-AUGUSTUS 2015 11


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65