This page contains a Flash digital edition of a book.
Ooggetuige


Op het vrachtschip ss Kelbergen van rederij Furness, Rotterdam, heeft Carel van Druten tijdens de Tweede Wereldoorlog het langst gevaren. Foto: NIMH


al gauw ter vervanging van de tijdens een zware storm overboord geslagen stoker Dirk Kwakernaat als leerling tremmer-stoker het stoken op de stookplaat onder de knie krijgen. Zo werd stoom opgewekt voor de voort- gang van het schip. Van Druten vertelt dat hij wel even moest slikken toen hij voor het eerst de Kelbergen als een ‘ouwe roestbak’ voor anker zag liggen. “Alleen de naam Rotterdam op het achterschip beviel me”, zegt hij als geboren Rot- terdammer. Zonder veel problemen maakte de Kelbergen in konvooi echter meer dan een dozijn reizen tijdens de eerste oorlogsjaren, meestal van Liverpool naar de Verenigde Staten, Canada en Zuid-Amerika en vice versa. Dat veranderde wel nadat Hitler op 11 december 1941 de Ver- enigde Staten de oorlog verklaarde en de eerste U-booten zich voor de Amerikaanse oostkust manifesteer- den. “Dat de Kelbergen de oorlogstijd ongeschonden is doorgekomen, moet eigenlijk als een wonder worden beschouwd”, zegt Van Druten. Het schip verkeerde in slechte conditie en behoorde tot de langzaamste schepen in de konvooien. Slechts eenmaal is de Kelbergen bijna getorpedeerd, toen het schip op de korrel werd genomen


door de U-608. Deze U-boot had ech- ter nog slechts één torpedo aan boord en werd te grazen genomen door een Brits jachtvliegtuig.


Op een gegeven moment knapte een aantal doorgeroeste spanten. Klinknagels begonnen af te breken en water spoot uit de ontstane lek- ken. Met houten proppen probeerde de bemanning de gaten te dichten. Het weer verslechterde en voor het behoud van het schip werd gevreesd. Het verloor de band met het konvooi. Het bereikte ten slotte veilig St. John’s op Newfoundland, waar het werd gerepareerd. Er kwam echter een moment waarop het noodzakelijk werd het schip grondig onderhanden te nemen. Daarmee werd een werf in Brazilië belast.


Achtergevaren en gevonnist “Pater van Rixtel, de haven-aalmoe-


zenier, had ons in Rio de Janeiro nog meegenomen naar het beeld van Christus de Verlosser op de 700 meter hoge Corcovado heuvel”, ver- telt Van Druten over het verblijf in Brazilië. “Stappen in Rio bleek duur te zijn, zodat Arie Toet en ik besloten ons geluk in Victoria te beproeven. Uit die haven zou de Kelbergen ook weer vertrekken. Later is tot mij


doorgedrongen, dat dit ook mijn laatste dag als stoker op de Kelber- gen zou worden. Haartjes gekamd, geld geleend van de hofmeester met als onderpand een in Rio gekocht Bulova klokje. De wal op, zoeken naar maten, verder weet ik alleen dat ik in Victoria blijkbaar gedrogeerd en bestolen ben, zonder mijn papieren op een stoep wakker werd en me versuft afvroeg: what the hell, waar ben ik? Jezus, hollen naar boord. We moesten varen. Trappen naar de kade af... Niks geen Kelbergen, wel matroos Arie Toet die stamelde: ‘Ik zag zijn schroefwater nog!’” Gelukkig voor hen was men op het Engelse vrachtschip ss Empire Mallory in Victoria nog bezig met erts laden. “Netjes vroegen wij aan captain Colderbank belet om op zijn schip onze situatie te verklaren. Van de Nederlandse consul kreeg hij daarna toestemming om ons mee te nemen naar Engeland. Ik mocht als stoker monsteren, maar kreeg ook de opdracht mij daar onmiddellijk bij Shipping te melden om me in Middlesbrough voor het gerecht te verantwoorden voor het schenden van de vaarplicht. De op deze reis als gezagvoerder van de Kelbergen optre- dende kapitein R. Hilbrandie stond


SEPTEMBER 2013 47


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64