This page contains a Flash digital edition of a book.
het woord kon laten. Het voordeel hiervan is natuurlijk dat ook de eigen waarneming meegenomen kan wor- den en de ik-persoon als stijlfiguur gehanteerd kan worden, wat lekker wegleest en waardoor men voor de beeldvorming van het verhaal niet afhankelijk is van diegenen die toe- vallig de pen ter hand nemen na het lezen van een oproep.


Beeld schetsen


Het lijkt er dus op dat veteranen het waarderen wanneer er in boe- ken over de oorlog vooral ‘verslag’ gedaan wordt en dat daarmee een poging gedaan wordt om een beeld te schetsen van wat er daadwerkelijk gebeurd is. Dit ‘pogen een beeld te schetsen’ is ook precies de motive- ring die Erich Maria Remarque de lezer aan het begin van zijn boek Van het westelijk front geen nieuws mee- geeft. In de eerste regels van dit boek, dat de lotgevallen van een in mili- taire dienst opgeroepen klas Duitse scholieren in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog beschrijft, stelt hij: ‘Dit boek wil noch een aanklacht noch een bekentenis zijn. Het wil alleen een poging wagen een beeld te geven van een generatie, die door den oorlog vernield werd – ook als ze aan zijn granaten wist te ontko- men.’ Het boek zou onmiddellijk overal ter wereld stof doen opwaaien en werd net als de van het boek gemaakte speelfilm meteen reden voor politieke controverses waarbij het uiteindelijk de dubieuze eer kreeg om door de nazipropaganda- minister Joseph Goebbels als een van de eerste boeken aan het vuur van zijn boekverbrandingen te wor- den toevertrouwd. Dit beeld van de Duitse soldaat kon het naziregime niet gebruiken (zie ook pag. 18).


Controverse


Net als Remarque, die zijn eigen ervaringen in de loopgraven gebruikte als basis voor zijn boek, gold dit ook voor Céline. Hij zou zijn ervaringen uit diezelfde oorlog, waarbij hij zwaargewond en blijvend invalide raakte, gebruiken voor het nog steeds als literair meesterwerk beschouwde boek Reis naar het einde van de nacht. Céline, die zelf arts was, schreef in feite over zijn alter ego die na een reeks van con- frontaties met persoonlijk en mense- lijk lijden uiteindelijk zijn leven zou


wijden aan het verzachten daarvan voor de mensheid. Het boek was onmiddellijk een succes en is dat, ondanks alle controverses, blijkbaar nog steeds. De controverses die bij Céline speelden, hadden ook met de Tweede Wereldoorlog en het nazi- regime te maken, maar dan naar de andere kant toe. Céline publiceerde een aantal rabiaat antisemitische publicaties in de periode 1937-1941. In 1951, na gevlucht te zijn naar Denemarken, kreeg hij amnestie in Frankrijk.


Een andere auteur die in de top 10 voorkomt en de nodige controverses met zijn boek heeft opgeroepen, is Andy McNab. Dit is een pseudo- niem omdat de auteur als voormalig


Film


Ook in de top 10 staat het boek over operaties achter de Duitse linies: Sol- daat van Oranje. Het boek had oor- spronkelijk de titel In het hol van de Ratelslang. Als er al een controverse geweest zou zijn, is het dat in de film die over het boek gemaakt is de rol van Peter Tazelaar, de man naast Erik Hazelhoff Roelfzema, een beetje ondergesneeuwd raakte. Verder is dit boek natuurlijk symbool geworden voor de beeldvorming van hoe wij naar de Tweede Wereldoorlog en de bezetting zijn gaan kijken. Het is onmiskenbaar dat de film die naar aanleiding van het boek gemaakt is hierin een doorslaggevende rol heeft gespeeld.


Top 10 favoriete veteranenboeken


1. De langste dag - Cornelius Ryan 2. Soldaat van Oranje - Erik Hazelhoff Roelfzema 3. Van het westelijk front geen nieuws - Erich Maria Remarque 4. De aanslag - Harry Mulisch 5. Schindler’s List - Thomas Keneally 6. Bravo Two Zero - Andy McNab 7. De slag in de Ardennen - John Toland 8. Dat was jij marinier - Wim Dussel 9. Reis naar het einde van de nacht - Céline 10. The Railway Man - Eric Lomax


Special Air Services (SAS)-man niet zijn echte naam kan gebruiken. Het boek Bravo Two Zero beschrijft zijn missie achter Iraakse linies waarbij zijn team, waarvan hij de comman- dant was, een Scudlanceerbasis moest opsporen. Die missie werd drie van zijn teamleden noodlottig en deed de overigen, op één man na, in het gevang bij de Irakezen belanden. De auteur zou uiteinde- lijk met een hoge onderscheiding beloond worden. Ondertussen zijn er andere SAS-leden die de nodige vragen stellen bij de gebeurtenissen zoals McNab ze heeft beschreven en ook plaatsen ze vraagtekens bij de tactische beslissingen die hij nam, waardoor de missie gedoemd was te mislukken. Zo lijkt het er bijvoor- beeld op, na navorsingen van een andere ex-SAS’er, dat het gevecht waarbij hij en zijn team 200 tot 250 Iraakse militairen gedood zouden hebben in werkelijkheid een ver- keerd begrepen ‘begroeting’ met drie bedoeïenen is geweest.


Die rol van een verfilming is natuur- lijk ook van groot belang geweest bij de keuze voor De aanslag van Harry Mulisch en Schindler’s List van Thomas Keneally. Waarbij de laatste eigenlijk Schindler’s Ark moet heten, maar door de enorme impact van de verfilming is dat bij iedereen naar de achtergrond verdwenen. Blijft over nummer 10: The Railway Man van Eric Lomax. Het prachtige ‘veteranenverhaal’ over een ex-krijgs- gevangene die de ervaringen van zijn gevangenschap met de bijbehorende mishandelingen in Japans krijgsge- vangenschap niet kan verwerken en besluit zijn Japanse kwelgeest en bewaker op te zoeken. Lomax gebruikte zijn eigen ervaringen in Japanse krijgsgevangenschap, het werk aan de Birma-spoorweg en de jaren van verwerking daarna. Hij stierf in oktober 2012. Dit jaar komt er een film van zijn boek uit met in de hoofdrollen Nicole Kidman en Colin Firth. ‘Oscar watchers’ zitten al op het puntje van hun stoel.


SEPTEMBER 2013 11


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64