This page contains a Flash digital edition of a book.
Ooggetuige


Vlnr oud-marva Francien de Zeeuw, oud-marva Francine Cools-van Straten, minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert en oud-VHK’ster Mimi Wabeke tijdens het bezoek aan het ministerie van Defensie. Foto: privécollectie Francine Cools-van Straten


Dan zongen we allerlei liedjes.” Niet iedereen in het naoorlogse Nederland was toen al gewend aan vrouwen in uniform. Cools heeft daar af en toe wel opmerkingen over gekregen. “Dan zei iemand in de tram dat ik maar beter kon gaan koken of schoonmaken. Het was not done om als vrouw militair te zijn. Ze noemden ons officiersmatrassen. We woonden in de hunkerbunker. Ik trok me daar niks van aan. Ik was trots op mijn uniform.”


Zeer geheim


Op haar werk hoorde ze van een officier dat hij naar Indië moest en dat hij twee marva’s mee zou nemen die aan de landmacht, marine en luchtmacht het nieuwe codesysteem moesten leren. Ze dacht: dit is mijn kans! Ze meldde zich vrijwillig en in november 1946 vertrok ze per vlieg- tuig naar Indië. “Dat was een gewel- dige reis, samen met marva Jenny de Waal. Je deed er vier dagen over. Via Rome, Cairo, Calcutta en Bangkok.” Eenmaal in Batavia bleek dat ieder- een dat codesysteem al kende en dat er eigenlijk geen werk was voor de


twee marva’s. Ze hebben eerst een bibliotheek samengesteld en werden toen allebei ergens anders geplaatst. Cools werd secretaresse stafofficier codedienst. “Ik moest iedere maand geheime namen maken voor de sche- pen en havens. Dat kreeg je bijvoor- beeld: potlood gaat naar inktpot. Die namen werden gebruikt in telefoon- gesprekken, omdat de telefoonver- bindingen afgeluisterd werden door de Indonesiërs. Elke maand maakte ik nieuwe lijsten, die gingen dan in een verzegelde envelop, met ‘zeer geheim’ erop.” De marva’s woonden eerst in het MARVA-huis aan de Van Heutsz Boulevard in Batavia. Later zijn ze verhuisd naar de broederschool op het Koningsplein, bekend als MARVA-huis Van Speyck. Cools geeft aan dat ze nooit echt bang is geweest in Batavia. “Op een nacht hoorden we schoten en gegil vlak bij ons huis, maar ik weet nog steeds niet wat dat geweest is. En in het begin van ons verblijf mochten we niet alleen over straat, alleen onder beveiliging van de Marine Bewa- kingsdienst. Dat was de tijd dat


de Indonesische vrijheidsstrijders molotovcocktails naar trucks met militairen gooiden. En er dreven soms lichamen in de kali.” Tijdens de eerste politionele actie sliepen de marva’s met hun donkere regen- kleding en schoenen naast hun bed. “Dan liepen we niet in het opval- lende wit als we plotseling zouden moeten vluchten.”


Hoewel ze in Batavia woonde, kreeg ze door haar functie wel mee wat er in de rest van het land gebeurde. “Je hoorde wel van jongens die gesneu- veld waren, sommige meisjes hadden een vriendje dat later sneuvelde. Ik had een jongen ontmoet op een feestje, hij kwam ook uit Amsterdam. Daar raakte ik mee bevriend. We schreven elkaar en als hij in Batavia was, dronken we koffie en kletsten we. Hij had een vrouw in Nederland die in verwachting was van hun eer- ste kind. Via zijn overste hoorde ik op een dag dat hij gesneuveld was. Heel erg, hij heeft zijn kind nooit gezien.”


Risico’s


Soms konden ze weg uit Batavia. Zo gingen ze met kerst met 25 marva’s


JUNI 2013 45


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64