This page contains a Flash digital edition of a book.
volgens Wecke de Wereld Veteranenbeeld N


og onlangs was ik op een bijeenkomst waar lovende woorden gesproken werden over onze veteranen en de


huidige veteranenzorg. Vergeleken met het verleden was er toch veel goeds verricht. Alleen aan het eind werd de traditionele klacht geuit dat Nederlan- ders overwegend bij het woord ‘vetera- nen’ het beeld van de gepensioneerde bejaarde militair voor ogen hebben, een beeld waarop ook de veteranendagen kennelijk onvoldoende correctie kunnen aanbrengen. Dat militaire veteranen ook steeds meer jonge veteranen zijn, blijkt er moeilijk in te hameren. Van bepaalde groepen mensen en soms hele volkeren bestaat een duurzaam, onveranderlijk beeld dat niet of slechts ten dele met de werkelijkheid overeenkomt. Nu is dat geen wonder. Mensen moeten zich behelpen met vaak vertekende en onvolledige beelden van de werkelijk- heid. Veelal is de complexe werkelijk- heid immers niet in al zijn aspecten, facetten en onderdelen te kennen. En zelfs als men moet erkennen dat de werkelijkheid anders is dan het beeld suggereert, dan nog wordt in veel geval- len aan dat onjuiste beeld vastgehou- den. Voor sommigen is bijvoorbeeld het beeld dat de Serviërs oproepen, dat van massamoordenaars, voor anderen het beeld van Dutchbat dat van lafbek- ken en voor weer anderen zijn moslims


belijders van een voor de wereld levens- gevaarlijke religie.


Dat militaire veteranen ook steeds meer jonge veteranen zijn, blijkt er moeilijk in te hameren


Beelden van de werkelijkheid zijn soms zo stevig verankerd in ons brein dat we Oost-Indisch doof blijven voor feiten die dat beeld zouden moeten corrigeren. Er zijn veel factoren die bijdragen aan onze beeldvorming van de werkelijkheid: ouders, onderwijs, bedrijf, religie, vak- beweging, politieke partijen, invloed- rijke personen en massamedia – radio, televisie, krant en internet – etc. Natuur- lijk kunnen en zullen ook bepaalde ontwikkelingen en gebeurtenissen aan de wieg van een bepaalde beeldvorming staan. Het beeld van de Serviërs als mas- samoordenaars heeft uiteraard te maken met hun rol in de laatste Balkanoorlog, met name Srebrenica en de behandeling van de Kosovaren. Dat Milosevic door het Westen, in de tijd van de democrati- sering (1988-1990), gevraagd werd alles te doen om Joegoslavië bijeen te hou- den, past niet in dat beeld. Dat de Ser- viërs in het verleden – men denke aan de massaslachting door de Ustasja’s in Kroatië, begin jaren veertig – zelf slacht- offer van massamoord waren (100.000 of meer werden omgebracht) al evenmin. Uiteraard zijn verkeerde interpretaties van politieke adviezen en zelf slachtof- fer zijn van massamoord geen vrijbrief dat laatste zelf te praktiseren, maar wel feiten die ook in de beeldvorming een rol zouden moeten spelen.


De massamedia zijn een van de belang- rijke oorzaken van een bepaalde beeldvorming. Ze bepalen samen met


regeringen en andere machtige politieke instituten wat nieuws is, wat de context van dat nieuws is en welk aspect ervan vooral aandacht verdient. Voor hen die een negatief beeld van Dutchbat heb- ben, zijn de mediabijdragen over in veiligheid verkerende, hossende en bier- drinkende Nederlandse blauwhelmen, gecomplementeerd met een met Mladic toostende overste Karremans, vaste ele- menten in hun Dutchbat-beeld. Interna- tionale factoren die tot Srebrenica geleid hebben, blijven dan buiten beeld. En voor de veteranen geldt dat het nog steeds vooral nieuws is als er iets in negatieve zin te melden valt, bijvoor- beeld over de veteranenzorg. Van belang voor een verklaring van de duurzaam- heid van diverse beelden is dat deze diverse functies vervullen voor degene die ze erop nahoudt. Het zijn instrumen- ten om de complexe werkelijkheid te kunnen bevatten. Ze rechtvaardigen ook je gedrag ten opzichte van het betreffend object van beeldvorming en ze zijn onder meer een toegangsticket tot bepaalde groepen en organisaties. En om het veranderen van onjuiste beelden nog moeilijker te maken: die beelden hebben hun relatie met andere opvattin- gen. Wie onder ‘veteraan’ een bejaarde militair verstaat, koppelt die betekenis bewust of onbewust aan de oude genera- tie, die maatschappelijk uitgediend is en volgens sommigen alleen tot financiële last van de werkende mens is. Verande- ring van dat ene onjuiste beeld brengt je hele vermogen tot oordelen in de war. Niet doen dus. De conclusie is dan ook dat bij alle lovende woorden over mili- taire veteranen en geslaagde veteranen- dagen geconstateerd moet worden dat bij militaire veteranen het beeld van de bejaarde soldaat overeind blijft, ook in een tijd waarin de jonge veteranen ver- uit in de meerderheid zijn.


Drs. Leon Wecke is docent aan de Radboud Universiteit Nijmegen en oud-directeur van het Studiecentrum voor Vredesvraagstukken.


JUNI 2013 27


Column


Foto: William Moore


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64