This page contains a Flash digital edition of a book.
Checkpoint Barry


Duivels dilemma D


e huidige president van Servië heeft op de Bosni- sche televisie om vergeving gevraagd voor de massa-


moord op achtduizend mannen in Sre- brenica in juli 1995. Ik zat toen in Aus- tralië en het is toentertijd finaal aan me voorbij gegaan. Net als de zelfmoord van een kameraad in datzelfde jaar. De eerste brief die ik opende, een dag nadat ik terug was, was zijn overlijdensbericht. Welkom thuis. Het was alsof ik nooit was weggeweest.


De oorlog was sterker dan ooit aanwe- zig in mij. Sterker nog dan toen ik er daadwerkelijk zat. Daarginds was de oorlog een tast- en zichtbare werkelijk- heid waar ik langzaam maar zeker aan gewend was geraakt. Ik had er altijd kunnen blijven. In Nederland bestond de oorlog enkel nog in mijn hoofd en na verloop van tijd begon ik me af te vragen of ik het allemaal niet verzonnen had. Terug in Nederland werd ik langzaam uitgehold door de herinneringen aan die tijd in Bosnië. Het vrat aan me als kanker. Niets kon de leegte vullen en het bloeden stelpen. Ik had de oorlog achter me gelaten, maar de oorlog mij niet. Als ik maar terug kon, dan zou alles goed komen.


Ik ben blij dat ik nooit terug ben gegaan en ik zal ook nooit teruggaan. Bosnië kan de boom in en de mensen daar kunnen de pot op. Niet alleen Bosnië, maar de hele primitieve klerezooi daar, die ooit voor Joegoslavië doorging. Ze zijn geen van allen ook maar een haar beter dan de ander. Ik hoop dat iedereen die zich daar misdragen heeft op een verschrikkelijke manier sterft, eenzaam en vergeten en op een mensonterende manier. En dat ze dan zo gevonden wor- den en dat de hele wereld dat te weten komt, inclusief wat ze uitgevreten heb- ben.


Mijn beschermingsmechanisme in een notendop. Boosheid, om mijn teleur- stelling nog enigszins op een afstand te houden. De mens is een zesmiljardvou- dige natuurramp die nog lang niet is uitgeraasd. Niemand is onschuldig en tegelijkertijd zijn we allemaal slachtoffer van de situatie. Het is één grote verto- ning van onmacht.


Niemand is onschuldig en tegelijkertijd zijn we allemaal slachtoffer van de situatie


Maar de president van Servië erkent wat Servië heeft uitgevreten in Srebrenica en dat is goed. Net zoals Willy Brandt ooit knielde voor wat Duitsland gedaan had, doet Tomislav Nikolic dat nu – zij het figuurlijk. Het woord genocide heeft hij nooit in de mond willen nemen en als hij dat wel deed, dan was dat om te zeg- gen dat de andere partijen zich er ook schuldig aan maakten. Hij wil blijkbaar niet dat Servië als enige genocidepleger van de oorlog wordt weggezet. En daar kan ik hem nog wel een beetje gelijk in geven ook. Wat daar aan alle kanten


voor rottigheid is uitgehaald, had uit- eindelijk allemaal hetzelfde doel: totale vernietiging van de andere partij. Ik hoop dat met deze erkenning van schuld ook de Dutchbatveteranen iets van erkenning voelen. Dat oeverloze gezeik over wat Karremans en de zijnen nou wel of niet hadden-kunnen-mogen- zullen-moeten doen. Natrappen is het, vermomd als moralistisch gewauwel van mensen die het veel te goed hebben. Dat gezegd hebbende, het was een oor- log waarin de landen van de Verenigde Naties zich van hun slechtste kant heb- ben laten zien, al was dat ongetwijfeld niet de bedoeling. Maar de omzichtig- heid, besluiteloosheid en lafheid waar- mee te werk werd gegaan, was een orga- nisatie als de VN onwaardig. Aan de andere kant, hoe kan je zo’n moordma- chine stoppen, zonder zelf ook niet een moordmachine te worden? In Irak en Afghanistan is nog maar eens bewezen dat je vrede niet kan afdwingen en geen democratieën uit de grond kan bombar- deren. Een duivels dilemma waar ik geen antwoord op heb. Soms weet ik van mezelf niet eens of ik daar wel goed bezig ben geweest. Ik denk het wel, op mijn eigen manier. Zoals iedereen.


Barry Hofstede maakte van november ’92 tot mei ’93 als dienstplichtig chauffeur deel uit van het 1e NL/BE VN Transportbataljon in Centraal-Bosnië, waarna hij tien jaar nodig had om die periode enigszins een plek te geven. Sinds 2002 ontplooit hij zich als (toneel)schrijver. Hij schrijft over uiteen- lopende zaken, maar oorlog en veteraan zijn in Nederland zijn terugkerende thema’s in zijn werk. Daarnaast is hij hartstochtelijk muziekliefhebber. Hij denkt nog iedere dag aan wat hij heeft gezien en meegemaakt tijdens zijn uitzending.


JUNI 2013


17


Column


Foto: Karin Stroo


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64