This page contains a Flash digital edition of a book.
Het kwadraat van vriendschap


Het is een waarde en geen norm. Het vereist het juiste moreel kompas, Het krijgt anders een donkere vorm.


Het gaat over vertrouwen, blind vertrouwen. Het gaat over opoffering en moed. Het gaat over samen bouwen, samen rouwen.


Het is gebouwd op waar wij voor staan. Het is wederzijds en onvoorwaardelijk. Het is gerijpt op wat je samen hebt gedaan.


Het is ongeacht rang of stand. Het is ongeacht geslacht of komaf. Het is een diepe onderlinge band.


Ed van Tuijl brengt in zondagse outfit een bezoek aan de kampong van Filerius, terwijl de huiskapper net op bezoek is. Foto: privécollectie Ed van Tuijl


bewijs van vriendschap was niet denkbaar. Hij woonde in een kampong vlak bij het strand. Trots stelde hij z’n familie aan me voor. Nog zeker anderhalf uur zaten we op een omgevallen klapperboom over alledaagse din- gen te praten. Maar ook over diepere zaken. Dat we hier waren om hem en zijn familie te beschermen. Dan glimlachte hij, schudde wijs het hoofd en zei: “Ach, als Soekarno wérkelijk wil, dan komt hij met tiendui- zend man tegelijk. Dan zou ik, als ik jou was, hier langs het strand die kant opgaan en net zo lang doorlopen tot je in het Australische deel komt.” De laatste weken waren niet leuk. Filerius wist het en ik wist het. Ik en wij allemaal zouden Merauke in de steek laten. Maar ik sprak er niet over. Filerius ook niet. Die allerlaatste week kreeg ik van hem een zakje met var- kenstanden. Die moest ik in Holland aan een draadje om m’n nek hangen. Dan kon me niks gebeuren. Met een groots gebaar gaf ik hem m’n hele voorraad tin- netjes Richmond. Vier stuks. “Hier, voor jou, m’n laatste sigaretten. En nog bedankt voor alles!” Ik draaide me half om, want ik schoot vol. Ik had ineens dringend behoefte aan een sigaret. Maar die had ik net wegge- geven. “Verdomme Filerius, ik moet effe roken. Heb jij soms een sigaret voor me?” Ik zag dat hij ook tranen in zijn ogen had. Maar met gevoel voor humor gaf hij me een tinnetje terug en zei: “Hier m’n laatste sigaretten. En nog bedankt voor alles.” We schoten in de lach. Ik denk nog zo vaak aan Filerius. Bij leven zal ik hem nooit meer ontmoeten. Maar mocht er een hiernamaals zijn, dan zal ik toch goed opletten of ik hem nog ergens zie lopen. En als hij dan aangeeft dat ik even van het rechte pad af moet, dan doe ik dat blindelings. Gega- randeerd dat er iets ligt of hangt of kruipt waar je beter maar vandaan kunt blijven.


Ed van Tuijl


Het gaat over toewijding en loyaliteit. Het gaat zo diep als ware liefde. Het gaat over veiligheid en geborgenheid.


Eigenlijk kun je het niet vasthouden en toch… je hebt houvast. Eigenlijk kun je het niet grijpen en toch… het is tastbaar. Eigenlijk kun je er niet op leunen en toch … het is een steun en nooit een last.


Je ziet het in hun ogen… het kwadraat van vriendschap. Ik zag het in de ogen… van mijn militairen. Wij noemen het … kameraadschap.


Gedicht van Peter van Uhm, eerder gepubliceerd in ‘Dit is het mooiste ooit’ (BDU, 2016)


Kameraden tot in de cel


Jaap Tuinder (l) en Jan Bos.


Op 4 maart 1948 vertrok ik, Jaap Tuinder, vanuit Lop- persum naar Ede om mijn militaire dienstplicht te vervullen. In de trein ontmoette ik Jan Bos, die vanuit Warffum was vertrokken om hetzelfde te doen. In de Elias Beeckmankazerne werd ik in de C-batterij van 2-41-RVA opgeleid tot radiotelegrafist. Jan onderging


juni 2016 17


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65