This page contains a Flash digital edition of a book.
THEMA: BIG DATA Satellieten zien alles


Zeventig jaar geleden ging de eerste satelliet de ruimte in. Inmiddels draaien er meer dan zesduizend exemplaren rond de aarde. Minstens de helft daarvan is ondertussen ruimteschroot, maar de rest zendt steeds meer en gede- tailleerde informatie naar aarde. Ze brengen de atmosfeer en het aardoppervlak in kaart en daarmee ook de water- stromen. “Dat gebeurt ook met steeds meer meettechnie- ken”, vertelt Micha Werner, universitair hoofddocent Flood and Drought Management bij IHE Delft en Deltares.


Zo meten twee GRACE-satellieten minieme afwijkingen in het zwaartekrachtveld op aarde. Dat levert unieke in- formatie op over de waterverdeling op aarde, over lokale grondwatervoorraden en hoeveelheden water in stroom- gebieden, gletsjers en poolkappen.


Vijf Europese Sentinel-satellieten gebruiken het hele arse- naal aan spectrometrie- en radartechnieken om water in kaart te brengen. En deze data worden gratis beschikbaar gesteld aan iedereen. Naast neerslag meten de satellieten bijvoorbeeld bodemvocht en kunnen aan de toestand van de vegetatie tot op akkerniveau een inschatting maken van de heersende droogte. Ook de hoeveelheid water in (stuw) meren wordt nauwkeurig gemeten. Werner: “En de tech- niek ontwikkelt zicht snel. Zelfs diep gelegen bergmeertjes kunnen wellicht binnenkort worden bemeten.”


Dankzij het steeds fi jnmazigere netwerk en betere meettech- nieken zijn lokale onweersbuien steeds beter te detecteren en de satellieten maken een einde aan ‘watergeheimen’. “De data zijn voor iedereen toegankelijk. Landen die in hetzelfde stroomgebied liggen en strijd voeren om water, zien nu precies waar het water blijft. Denk bijvoorbeeld aan India en Bangladesh of Soedan en Ethiopië. De discussies worden nu gevoerd met volledige transparantie. Een satel- liet doet niet aan grenzen!”


Black box?


De Jong is enthousiast over de mogelijkheden van AI, maar tegelijk voorzichtig. “We zitten echt nog in de beginfase van AI in waterbeheer en zijn de mogelijkheden en onmogelijkheden aan het verkennen. De modellen zijn ondoorgrondelijk, een soort black box waar getallen ingaan en uitrollen. De techno- logie zal zich eerst moeten bewijzen.” Ook overstromingsex- pert Micha Werner, werkzaam bij IHE Delft en Deltares, toont zich huiverig. “Met AI heb je een nieuwe techniek in handen die patronen en verbanden kan opsporen waar klassieke mo- dellen geen grip op hebben. Denk bijvoorbeeld aan de vaak ongrijpbare relatie tussen bodemvocht en gewasopbrengst. Maar bij de AI-modellen blijft de oorzaak van de relaties tus- sen parameters duister. Dan blijft het oppassen om op basis daarvan te beslissen. Misschien ben ik te traditioneel, maar fysica biedt meer houvast.”


Den Hartog van HAL24K is de eerste om te bevestigen dat zijn AI-modellen zich eerst zullen moeten bewijzen. “Vertrou- wen win je alleen als het werkt.” Maar AI hoeft geen black box te zijn, stelt hij. “Vergelijk het met de chips in onze computers


Het snelgroeiend aantal satellieten zorgt ervoor dat de data steeds meer real-time worden en daardoor ook gebruikt kunnen worden voor het dagelijkse waterbeheer.


Micha Werner (IHE Delft/Deltares): “Bij de AI-modellen blijft de oorzaak van de relaties tussen parameters duister.”


Bij extreme weersituaties moeten waterschappen inschatten hoe ze hun peilbeheer daarop kunnen afstemmen. De combinatie van satelietdata, weerdata en AI kunnen helpen al vooraf maatregelen te treffen door ergens een peil hoger of juist lager te zetten. Bij deze inlaat Enkel Wiericke liet Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden tijdens de droogte van afgelopen zomer bijvoorbeeld zoet water in voor de Klimaatbestendige wateraanvoer naar West-Nederland.


30 WATERFORUM NR 6


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48