search.noResults

search.searching

dataCollection.invalidEmail
note.createNoteMessage

search.noResults

search.searching

orderForm.title

orderForm.productCode
orderForm.description
orderForm.quantity
orderForm.itemPrice
orderForm.price
orderForm.totalPrice
orderForm.deliveryDetails.billingAddress
orderForm.deliveryDetails.deliveryAddress
orderForm.noItems
vergeten’ Door: Gielt Algra


De communisten en de gereformeerden, dat waren de mannen van het verzet


K


lein leed”, noemt Jaap Rus het als hij het heeft over de toenemende irritatie die hem bekroop tijdens


de bezetting. Hij was lid van de padvinderij in Goes, tot die werd verboden door de Duitsers. Daarna werd hij lid van een gymnastiek- vereniging, tot die ook werd verboden. Waarom die werd verboden, weet Rus nu nog steeds niet. “Misschien zagen ze het als een broeinest van verzet”, vertelt hij op 94-jarige leef- tijd, terwijl hij vanuit zijn apparte- ment uitkijkt over de Schelde. Dat ze om die reden de volgende club, een jeugdclub van de gereformeerde kerk, verboden, waar hij lid en zelfs voorzitter van werd, dat begreep hij wel. Dat was inderdaad een broei- nest. “De communisten en de gere- formeerden, dat waren de mannen van het verzet”, aldus Rus, terwijl er een brede glimlach op zijn gezicht verschijnt.


Jeugdig elan Het zou niet lang duren of Rus werd


benaderd voor het echte werk. Bin- nen zijn vriendengroepje had hij een ‘beste vriend’, Wim Quakkelaar, die hem in vertrouwen nam. “Hij vertelde me: ik ben lid van een ver- zetsgroep, wil je ook lid worden? Dat lijkt een simpele vraag natuur- lijk, maar dat vraagt een antwoord dat je leven bepaalt.” Hij moest er


een nachtje over slapen, hij was zich in die tijd ook zeker van de gevaren bewust. Toch was het “kleine leed” waar het mee begonnen was bij Rus ondertussen veranderd in een felle en fundamentele afwijzing van de “geest van het nationaalsocialisme”. Deze overtuiging deed hem kiezen voor het verzet. “Vanuit een soort jeugdig elan durfde je dat”, legt hij uit. “Ik had niks, ik had een vader en een moeder en drie zussen, maar ik had geen vrouw of kinderen. Ik neem nog steeds diep mijn pet af voor de andere leden van de verzets- groep die wel vrouw en kinderen hadden.”


Organisation Todt Rus werd vooral ingezet als ordon-


nans bij de verzetsgroep die onder leiding stond van Daan Klooster- man. Nadat hij zijn hbs-examen gehaald had, ging hij een opleiding volgen bij het Zeeuws Technisch Instituut in de Weg en Waterbouw- kunde. Met een opleiding aan deze school kreeg je automatisch een vrijstelling voor de gedwongen Arbeidseinsatz en het gaf Rus de mogelijkheid om “ongedwongen rond te fietsen in Zuid-Beveland”, om voedselrantsoeneringsbonnen voor onderduikers rond te brengen en de Duitse militaire versterkingen te observeren. Zeeland en met name de ingang naar de Schelde, die toe-


gang gaf tot de haven van Antwer- pen, was van zeer groot strategisch belang voor de Duitsers. Dit deel van de zogenoemde Atlantikwall, die een geallieerde invasie moest voorkomen, werd door de Duitsers extra versterkt. De inlichtingen omtrent deze versterkingen waren voor de geallieerden dan ook van groot belang. Voor Rus kwam er een ongekende mogelijkheid om nog meer en nog betere informatie te verzamelen, alhoewel hij het in eerste instantie zelf niet in de gaten had. De vrijstel- ling van de Arbeidseinsatz kwam te vervallen en hij werd opgeroepen zich te melden bij Organisation Todt in Westkapelle. Hij zag dit niet zitten en wendde zich tot zijn commandant. Dat was nu Marien de Groot, omdat de oorspronkelijke commandant was ondergedoken. ‘We hebben veel onderduikers geholpen, maar nu wil ik zelf ook’, had Rus bij dit onderhoud gezegd. ‘Nee jij gaat en je geeft je oren en ogen de kost en je rapporteert’, was het antwoord. Organisation Todt was de uitvoer- der van alle bouwopdrachten van de Duitse Wehrmacht. “Ik kwam verdorie midden in de Atlantikwall terecht, waar geen mens mocht komen”, vertelt Rus. “Dat was alle- maal Sperrgebiet en daar ben ik een paar weken geweest. Die weken


april 2018 39

Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65