search.noResults

search.searching

dataCollection.invalidEmail
note.createNoteMessage

search.noResults

search.searching

orderForm.title

orderForm.productCode
orderForm.description
orderForm.quantity
orderForm.itemPrice
orderForm.price
orderForm.totalPrice
orderForm.deliveryDetails.billingAddress
orderForm.deliveryDetails.deliveryAddress
orderForm.noItems
Checklist


Vijf prangende vragen over ‘goed’ en ‘fout’


Door: Christ Klep


Is Loe de Jongs Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog nog steeds hét


standaardwerk over de bezetting? Jazeker. Nooit eerder is zo’n korte periode uit de Neder- landse geschiedenis zo uitgebreid beschreven. De 16.000 pagina’s omvattende en 25 kilogram zware serie is nog steeds startpunt van veel debat. De wetenschappelijke editie is per band te downloaden. In menig Nederlandse huiskamer prijkt Het Koninkrijk in de boekenkast.


tijdens de Tweede Wereldoorlog? ‘Het’ verzet bestond niet, dus deze vraag is haast onmo- gelijk te beantwoorden. Verzet kwam voor in vele vormen en kende uiteenlopende motieven. De Jong onderscheidde ‘verzet’ en ‘illegaliteit’. Verzet was in zijn ogen ‘elk han- delen waarmee men trachtte te verhinderen dat de bezet- ter zijn doeleinden verwezenlijkte’. De illegaliteit omvatte volgens De Jong alle overige verboden acties in georga- niseerd verband, maar dan weer niet de meeste hulp aan onderduikers of daden van individuen. Uiteindelijk doken 350.000 Nederlanders onder (een record in bezet Europa), onder wie 25.000 joden. Stakers of Arbeids- dienst-weigeraars worden in de literatuur doorgaans niet tot het verzet gerekend. In Nederland waren – de definitie van De Jong volgend – in totaal ongeveer 25.000 verzets- mensen actief, ongeveer 0,3 procent van de negen miljoen tellende bevolking. Vanaf september 1944 (het begin van de bevrijding) steeg het aantal overigens snel, inclusief ongeveer 60.000 leden van de Binnenlandse Strijdkrach- ten (BS).


Hoe omvangrijk was het Nederlandse verzet


de oorlog? Opnieuw een nauwelijks te beantwoorden vraag. Was een politieagent die op zijn post bleef vanzelf ‘fout’? Onder ‘collaboratie’ verstaan we daarom het vrijwillig en actief steunen en helpen van de bezetter. Het aantal NSB’ers bedroeg gemiddeld 30.000 vóór de oorlog en 74.000 tijdens de oorlog. Ongeveer 25.000 Nederlanders namen dienst in de Waffen SS.


En hoeveel mensen waren er eigenlijk ‘fout’ in Er bestaat dus geen ‘officiële’ definitie van


‘verzetsstrijder’? Lastig, maar de wet biedt hierbij wel enig houvast. De Wet Buitengewoon Pensioen 1940-1945 bijvoorbeeld rubriceert onder ‘verzet’ een breed scala aan daden, zoals: het geregeld verspreiden van illegale bladen of bonkaarten; het verlenen van onderdak aan onderdui- kers; spionage, sabotage en vormen van gewapend verzet; het deel uitmaken van de Binnenlandse Strijdkrachten en het daadwerkelijk deelnemen aan de strijd tegen de Duitse bezettende macht. De wet stelt nadrukkelijk dat het verzet ‘een bepaald niveau’ moet hebben bereikt qua omvang, duur en frequentie.


aan na de bevrijding? Na de oorlog ondergingen ruim 300.000 Nederlanders de zogeheten Bijzondere Rechtspleging. Ongeveer 150.000 werden gearresteerd. Onder deze rechtspleging vielen naast collaboratie ook (andere) vormen van ver- raad, machtsmisbruik en oorlogsmisdaden. Uiteindelijk werden 14.000 uitspraken (242 tegen Duitsers) gedaan, waaronder 145 doodstraffen. Daarvan zijn er 42 voltrok- ken. Onder anderen Anton Mussert en SS-chef Hanns Albin Rauter zijn door een vuurpeloton terechtgesteld. Na 1947 kregen velen gratie. In 1964 verliet de laatste Nederlandse politieke delinquent de gevangenis. Daarna zaten nog slechts de Duitse oorlogsmisdadigers Willy Lages, Franz Fischer, Ferdinand aus der Fünten en Joseph Kotälla vast. Meer over het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging lees je op de site van het Nationaal Archief.


Hoe pakte de overheid ‘foute Nederlanders’ april 2018 13


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65