This page contains a Flash digital edition of a book.
ten en Ochten voerden ze ’s avonds of ’s nachts unarmed patrols uit. “Dan werd er niet geschoten. Het was een rare situatie, de bevolking was geëvacueerd, maar soms kwam je bij een huis en als je naar binnen keek, stond de tafel nog gedekt.” Hij schiet in de lach als hij zich een voorval tijdens een van die patrouilles voor de geest haalt. “In december 1944 kwam uit een café in Zetten een klereherrie. Een van de jongens stak voorzichtig over om te gaan kijken. Het waren Duitsers die Weihnachten vierden. Die jongen staat daar en ineens zien we hem vallen en tegen de muur aan rollen. De deur van het café gaat open, er komt een grote Duitser uit, hij kijkt even rond, maakt zijn gulp open, draait zich om en begint te pissen. Recht op die Engelsman. Als die Duitser nou bij zijn verstand was geweest, had hij gehoord dat er iets mis was. Gelachen dat we hebben! We zeiden: jij krijgt een onderschei- ding, want je bent de enige Engels- man bij Arnhem op wie een Duitser heeft gepist.” Het voornaamste doel van de patrouilles die de Recce uitvoerde was het gevangennemen van Duitse militairen. “Die waren voor mij. Ze hoefden niets anders te geven dan name and number, maar meestal kreeg je het hele verhaal. Van welk regiment ze waren, waar ze gelegerd waren.”


Toon Kramer: "Ik ben nu de laatste overlevende van C-squadron." Foto: Birgit de Roij


(West Riding) Reconnaissance (Recce) Infantry Division. “Het front was heel smal: Slijk-Ewijk, in Nij- megen de brug over tot de spoorlijn in Elst. Dat was de lijn tussen Brits


en Duits gebied, maar dat wisselde voortdurend. Je kon je daar niet bewegen of ze begonnen met 88 mm kanonnen te schieten.” In het gebied rond Dodewaard, Zet-


Arnhem Aan de periode in de Betuwe kwam eind maart 1944 een einde. De divi- sie brak op en verplaatste zich via het Duitse Emmerich naar Wester- voort. Op 13 april 1945 staken ze de IJssel over en gingen naar Arnhem en van daaruit naar Loenen. Hun werkzaamheden beschrijft hij als mopping up. “Duitsers opsporen en gevangennemen. Als tolk was ik heel nuttig. Je gaat mee en vraagt mensen die je tegenkomt: wat is hier


‘Op een verlaten stuk grond achter Deurne was ik opeens bevrijd’


juli-augustus 2016 45


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65