This page contains a Flash digital edition of a book.
‘Ik had hem kunnen winnen!’


INDIËVETERAAN JAN UITHAM


SCHAATSTE SINDS 1942 ZES KEER DE ELFSTEDENTOCHT


Als korporaal in het snikhete Soerabaja in 1947 droomde hij op een nacht dat de hoofdstraat onder water was gelopen en veranderd was in een mooie ijsbaan. Jan Uitham heeft zijn hele leven een passie voor het schaatsen gehad. Zes keer reed hij de tocht der tochten en in de legendarische Elfstedentocht van 1963 finishte de veteraan als tweede achter Reinier Paping.


Door: Fred Lardenoye “H


ij zit knoertvast. Zo kan ik weer vijftig jaar ver- der’, blufte Jan Uitham in 1997 in De Opmaat,


herstellende van een botbreuk in zijn heup die hij had opgelopen in zijn zesde Elfstedentocht die hij op 72-jarige leeftijd had voltooid. Toch is hij anno 2016 met zijn 91 jaar al aardig op weg, maar het ziet er toch naar uit dat het zijn laatste deel- name aan de tocht ter tochten was. Als we hem spreken in zijn ouder- lijke boerderij in Noorderhogebrug (toen een dorp, nu een wijk in de stad Groningen) verontschuldigt hij zich voor zijn stem, die onder een lichte keelontsteking te lijden heeft. En hoewel hij inmiddels ook wat broos oogt, is er met zijn geheugen en zijn typisch droge Groningse humor niks mis. “Ik praat nu wat zacht voor een korporaal. En als ik eenmaal op gang ben gekomen, zijn jullie alweer weg.”


Gesneuveld Die rang verwierf hij in Neder- lands-Indië na een spoedopleiding tot codist, omdat hij zijn plaatsing als dienstplichtig geweerschutter bij 4-5 RI niet zag zitten. “Bij de schietoefeningen schoot ik met opzet mis, zo kwam ik bij de


20 juli-augustus 2016


codeerafdeling terecht.” Het had nog een naar incident tot gevolg, waarvan hij nog steeds onder de indruk is. Door zijn overplaatsing werd hij als geweerschutter 7 opgevolgd door Jaap Leermakers. “Kort daarop kwam het bericht dat Leermakers tijdens een patrouille gesneuveld was. Dat gaf een raar gevoel en daar heb ik me altijd schuldig over gevoeld.” Mede daarom keerde hij samen met zijn Groningse vriendin, de ook bij het interview aangeschoven Aaltje Dij- kema, in 2008 terug naar Indonesië waarbij hij het graf van Leermakers op begraafplaats Ancol opzocht (zie Checkpoint 2-2010). Hij was al met tegenzin naar Neder- lands-Indië gegaan, er was immers genoeg te doen op zijn ouderlijke boerderij, zeker nadat zijn moeder overleden was aan difterie. En hij wilde na de middelbare landbouw- school verder studeren. Maar dienst weigeren durfde hij niet. “Er werd gezegd dat je dan nooit meer een overheidsbaan zou krijgen”, zegt hij nuchter. “Ik heb daar door mijn functie bij de verbindingsdienst geen gevechtsacties meegemaakt, maar ik heb in die gecodeerde tele- grammen genoeg gelezen en ook genoeg gehoord. Die hele exercitie


was achteraf gezien overbodig. Dat werd vijftien jaar geleden pijnlijk onderstreept toen minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot de onafhankelijkheidsverklaring van Hatta en Soekarno in augustus 1945 erkende. Daarmee zei hij eigenlijk dat wij daar onrechtmatig geweest waren, dat was een klap in ons gezicht!”


Huize Boedjang Dat hij in Soerabaja droomde van een ondergelopen en opgevroren hoofdstraat waarop geschaatst kon worden, was geen toeval. Nadat hij als jochie op het kanaaltje voor de boerderij schaatsen had geleerd, schreef zijn vader hem in 1942 in voor de Noorderrondrit, de Gro- ningse variant op de Elfsteden- tocht. “Mijn vader zei: blijf maar achter mijn rug rijden uit de harde oostenwind. Maar op enig moment sprong ik vanuit die positie weg, achter wat snellere rijders aan. Toen mijn vader finishte had ik de snert al achter de kiezen en de achtste prijs gewonnen.” Hij mocht


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65