ONDERNEMEN
Frans de Waal: ‘Dieren hebben alle emoties die wij ook hebben’
Dieren zijn niet wezenlijk anders dan mensen, er is geen enkele emotie die mensen wel en dieren niet hebben. Dat is de bood- schap van Frans de Waal, de wereldberoemde gedragsonder- zoeker van Nederlandse herkomst uit Amerika. Hij sprak onlangs op het congres van Caring Vets & Caring Farmers, organisaties van dierenartsen en boeren die verbetering van dierenwelzijn nastreven.
De Waal geniet wereldwijd faam vanwege zijn onderzoek met chimpansees en andere mensapen en geldt als erg invloedrijk. Dat onderzoek laat zien dat chimpansees en de daaraan verwante bono- bo’s allerlei eigenschappen en kwaliteiten hebben die tot niet zo lang geleden alleen aan mensen werden toegeschreven. Dieren hebben evenveel gezichtsuitdrukkingen en dezelfde emoties en hebben net als mensen empathie, ze vertonen troostgedrag, en kennen zelfs jaloezie en altruïsme.
Dieren kunnen ook lachen Met filmpjes van allerlei onderzoeken illustreert De Waal zijn verhaal, tot en met verschillende diersoorten die lachen als ze gekieteld wor- den, of zichzelf herkennen in de spiegel. “Allerlei grenzen die mensen bedacht hebben om onderscheid met dieren te maken, houden geen stand. Emoties golden een tijd als uniek voor mensen. Of de hersen- inhoud, of het aantal neuronen. Of jezelf in de spiegel herkennen. Het houdt allemaal geen stand”, aldus De Waal. Zelfs empathie, het vermogen om gevoelens van een ander te begrijpen en te delen, is niet iets exclusief menselijks, is zijn stellige overtuiging. Hij verwijst naar onderzoek bij apen en ook bij olifanten waaruit blijkt dat deze dieren elkaar aanvoelen en voor elkaar willen zorgen. Ze laten zich troosten, en laten zich ook meeslepen in de emoties van anderen – net als mensen. Dieren maken zelfs sociale keuzes, keuzes die voor een groepsgenoot ook gunstig uitpakken.
Emoties zijn net als organen De Waal gaat met name in op het onderwerp emoties (niet te verwar- ren met ‘gevoelens’). Emoties zijn altijd ook fysiek merkbaar. Ze zijn herkenbaar en meetbaar en hebben een biologische functie. De Waal: “Alle dieren hebben emoties. Waarschijnlijk zelfs ook ongewervelde dieren, maar op zijn minst alle dieren met hersenen. En alle emoties die mensen hebben, zitten ook in dieren. Net zoals alle organen die in mensen zitten, ook bij dieren aanwezig zijn, zij het soms wat com- plexer of juist eenvoudiger.”
beest-trofee toekennen aan de ngo die hierover campagne voert. Wat zegt u daarvan?
“Leidend moet zijn: hoe gaat dat bij wilde runderen? Daar zie je dat het kalf vrij snel na de geboorte op de poten gaat staan en zich bij de kudde voegt. Ik vindt dat een belangrijke aanwijzing dat het weghalen bij de koe niet zo erg is. De biologie zou leidend moeten zijn in al die dingen. Wat gebeurt er in de vrije natuur?”
Kun je de wilde natuur nog wel als maatstaf nemen voor dieren die gehou-
16
Frans de Waal (geb. 1948) is een Amerikaans-Nederlandse bioloog. Hij is wereldberoemd vanwege zijn onderzoeken naar het gedrag van mensapen en stelt dat mens en dier veel meer op elkaar lijken dan vroeger gedacht.
‘Ja, je kunt evengoed nog dieren houden en eten’ Grote vraag is: wat betekenen deze nieuwe inzichten in de dierenwe- reld voor de veehouderij? Leidt de ontdekking van al die eigenschap- pen bij dieren ertoe dat we geen dieren meer kunnen houden, en ze niet meer kunnen melken of opeten? Zover gaat De Waal zeker niet: “Ja, je kunt evengoed nog dieren eten. De natuur zit vol dieren die andere dieren opeten.” Het taboe dat er tot voor kort was op echte emoties bij dieren, maakte het misschien wel gemakkelijker om die- ren te houden, zegt De Waal. “Als mens heb je wel een verantwoorde- lijkheid. Je moet dieren zo houden dat ze hun normale repertoire aan gedragingen kunnen uitdrukken.”
den worden en waar al vele generaties mee gefokt is? Die staan nogal ver van de wilde natuur af?
“Dat valt mee. In veel gedomesticeerde die- ren is de wilde voorouder nog erg aanwezig. Vee is geselecteerd op productiekenmer- ken, verder nergens op. Andere eigen- schappen zijn nog levensgroot aanwezig. Veel gedomesticeerde dieren kunnen snel verwilderen en uitstekend overleven in de vrije natuur, kijk naar koeien in natuurge- bieden. Varkens redden zich ook prima. Die domesticatie is maar een vrij dunne schil.”
BOERDERIJ 107 — no. 5 (26 oktober 2021)
En wat te zeggen van ingrepen bij die- ren? Ook zo’n punt uit het amendement. “Principieel zeg ik als bioloog: je moet een dier niet bijsnijden richting veehouderij. Neem het onthoornen van koeien. Die hoorns hebben een belangrijke rol in het bepalen van de hiërarchie in de groep. Die mogelijkheid van natuurlijk sociaal gedrag ontneem je ze bij onthoornen. Erger vind ik het leewieken van vogels. Dat is net zoiets als van een koe één poot afzagen. Vanuit welzijnsoogpunt moet je daar erg mee uit- kijken. Het gaat om de vraag: hoeveel na- tuurlijkheid sta je toe in de veehouderij?”
FOTO: ANP/MERLIJN DOOMERNIK
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76 |
Page 77 |
Page 78 |
Page 79 |
Page 80 |
Page 81 |
Page 82 |
Page 83 |
Page 84
