RUNDVEEHOUDERIJ


Voorkom ziek of dood vee door jacobskruiskruid


Veehouders die hooi of luzerne kopen, moeten er goed op letten dat er geen jacobskruiskruid in zit. Deze plant is giftig en soms dodelijk voor rundvee.


Door Janet Beekman I


n ruwvoer kunnen onkruiden voor- komen, die in meer of mindere mate giftig zijn voor vee. De GD waarschuwt voor jacobskruiskruid in graskuil,


hooi of luzerne (zie kader Hoe herken je ja- cobskruiskruid?). Dit kruid maakt veel zaad en kan goed tegen droogte en hitte. Op kale


Giftige planten voor rundvee


Plant Gifstof adelaarsvaren anti-thiamine factoren bereklauw Acanthus eik


gevlekte scheerling *)


furanocumarinen tannine of looizuur coneine


goudenregen zaden *) cystine hedera klimop herfsttijlloos *)


sterhaartjes onder blad colchicine of alkaloïden


laurierkers blauwzuur lupinen alkaloïden melde, witte ganzenvoet oxaalzuur nachtschade-achtigen **) solanine paardenstaart equisetine rhodondendron andromedo-toxine smeerwortel pyrrolizidine alkaloïden taxus of venijnboom *) taxine en taxicatine vingerhoedskruid glycosiden vogelkers blauwzuur waterscheerling cicutoxine


*) deze planten zijn zeer giftig voor runderen **) in kuilvoer en hooi minder giftig Bron: Gezondheidsdienst voor Dieren


De tabel geeft aan welke planten giftig zijn voor runderen. De website van de GD geeft een uitgebreider overzicht van dit schema (gddiergezondheid.nl/giftige planten). Per diersoort is aangegeven of het gevoelig is voor de plant. Het is geen volledig overzicht van alle giftige planten, maar het helpt om planten te herkennen met informatie over gevolgen voor de dieren.


32


plekken in grasland, door droge en warme zomers en muizenschade, rukt het kruid flink op. “Vergiftiging van vee door planten die gifstoffen bevatten is zeldzaam”, bena- drukt Jet Mars, rundveedierenarts en on- derzoeker bij de GD. “In regulier grasland zijn onder normale omstandigheden geen planten aanwezig die een vergiftigingsrisi- co geven. In hooi uit natuur- en beheersge- bieden, bermen, dijken of uiterwaarden is het risico op giftige planten groter.”


Leverschade door jacobskruiskruid In de wei vreten runderen bij voldoende grasaanbod geen jacobskruiskruid, omdat het bitter smaakt. In graskuil of hooi van gras of luzerne is het kruid minder bitter. Als rundvee het kruid dan vreet, kan ern- stige en blijvende leverschade ontstaan door de gifstof pyrrolizidine alkaloïden


in jacobskruiskruid. De plant maakt dit tegen vraatzuchtige insecten (uitgezon- derd de jacobsvlinder). “Symptomen bij vergiftiging zijn vermagering, geen eetlust, verstopping en persen. Door leverfalen ont- staan geelzucht en overgevoeligheid voor schadelijke effecten van zonlicht op de huid”, zegt Deon van der Merwe, toxicoloog bij de GD. Als vee weinig jacobskruiskruid binnen heeft gekregen, is vergiftiging nog te behandelen. Bij ernstige vergiftiging is de leverbeschadiging dodelijk. Jacobskruiskruid is ook giftig voor paar- den, geiten, varkens en kippen. Schapen zijn weinig gevoelig voor vergiftiging, ze breken de gifstoffen in de pens af. “De gevolgen van gifstoffen in dieren zijn zeer variabel. Het hangt af van de tijd van het jaar, weersomstandigheden, herkomst van hooi, aantal giftige planten in hooi,


Neem maatregelen tegen jacobskruiskruid


Maatregelen om vergiftiging van vee door giftige planten te voorkomen:  Zorg voor een dichte (gras)zode en vol- doende bemesting. Dan kan jacobskruis- kruid zich niet of nauwelijks vestigen.


 Zorg dat vee altijd beschikt over voldoende veilig voer. Dan vreten ze niet van giftige planten. Let op bij lange periodes van droogte, sneeuw, weinig gras of aanvullend ruwvoer.


 Koop uw ruwvoerproduct bij een vertrouw- de GMP+-gecertificeerde leverancier en Se- cureFeeddeelnemer. Vraag naar garanties op afwezigheid van giftige kruiden.


 Controleer voor inkuilen de te maaien graspercelen op ongewenste giftige planten en verwijder ze.


 Bestrijd jacobskruiskruid met een speciale onkruidvork. Handmatig verwijderen van


kwetsbare zaailingen en kleine, eerstejaars rozetten (met alle wortels) is het effectiefst. Grote planten zijn vaak te diep geworteld.


 Controleer schrale graspercelen naast bouwlocaties of bermen van (nieuwe) we- gen goed. Jacobskruiskruid vestigt zich graag op die plekken en verspreidt zich dan eenvoudig verder naar uw percelen.


 Ziet u Jacobskruiskruid in bermen naast uw graslandpercelen staan, laat het weten aan bermbeheerders (gemeente, provincie of waterschap) en vraag of ze het kruid kun- nen verwijderen.


 Laat schapen gericht grazen op percelen met jacobskruiskruid, ze vreten ook de ro- zetten en dat beperkt uitbreiding van het kruid.


 Zorg dat vee niet bij tuinafval en sloot- of bermmaaisel kan komen.


BOERDERIJ 105 — no. 38 (16 juni 2020)


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76