COLUMN VRAAG EN ANTWOORD
Computeropname Soms komt er in een podcast of op YouTube iets interessants voorbij dat je op een later mo- ment nog eens terug wilt luis- teren. Hoe kun je een fragment opnemen?
Als ik achter mijn computer werk, heb ik vaak radiostations aan- staan. Af en toe neem ik een paar minuten op. Daarvoor gebruik ik de browserextensie Chrome Audio Capture. Die werkt goed (tot maximaal een uur) op de meeste browsers voor Windows en de Mac (ook Edge), maar niet op Safari. Voor geluid dat niet via de
browser maar via andere apps binnenkomt, is een andere route nodig. In Windows moet daarvoor eerst in de instellingen ‘Stereo Mix’ geactiveerd worden (Instellingen > Geluid > Alle geluidsapparaten). Daarna kun je de binnenkomende geluiden opnemen via de app Geluidsre- corder (kies daarin als geluids- bron ‘Stereo Mix’, links naast de opnameknop). Op de Mac moet je voor het opnemen een apart programma installeren, zoals het programma AudioHijack (betaald), omdat systeemaudio normaal is afgeschermd. Ook telefoons kunnen het geluid van hun apps opnemen. Op een Android: veeg omlaag en kies daar ‘Scherm opnemen’. Op een iPhone moet je eerst ‘Schermopname toevoegen’ in: Instellingen > Bedieningspaneel. Daarna van rechtsboven naar beneden vegen en ‘Schermop- name’ kiezen (een ronde knop). Dat levert een video op die je op de Mac of een Windows PC kunt converteren in een audiobestand met het programma VLC. In Nederland is het toegestaan
voor eigen gebruik een legale geluidsbron op te nemen, zoals
BRAM VERMEER IS WETENSCHAPSJOURNALIST EN IS GESPECIALISEERD IN INNOVATIE
een radio-uitzending. De opname delen of publiceren mag niet. Privégesprekken via videobellen (bijvoorbeeld met Teams) mag je alleen opnemen als de gespreks- partners daarvoor toestemming hebben gegeven.
Eerlijke AI De grote taalmodellen van kunstmatige intelligentie maken voor hun training gebruik van geroofde teksten en schenden daarmee het auteursrecht. Kan het ook ‘netter’?
Vanaf september vorig jaar is van- uit Zwitserland Apertus beschik- baar (
chat.publicai.co). Het model gebruikt alleen vrij beschikbare teksten voor training. De makers vertellen ook welke teksten dat zijn en hoe de AI van binnen precies werkt. Het is daarmee de eerste AI-tool die aan de Veror- dening kunstmatige intelligentie (Europese AI Act) voldoet, die geleidelijk wordt ingevoerd. Zwitserland heeft strengere
privacyeisen dan de Europese Unie. Zelfs klanten die volledig voldoen aan de Algemene ver- ordening gegevensbescherming (AVG) mogen niet altijd Zwitserse computers gebruiken. De resultaten met Apertus zijn wisselend. Dat ligt niet aan het auteursrecht maar aan de gerin- ge omvang van het model. De makers willen het model uitbrei- den en specialiseren in genees- kunde, recht en financiën. Juist de transparantie van Apertus over de interne werking maakt snelle analyse van tekortkomin- gen mogelijk, en daarmee een snelle groei.
>
Heeft u een netelige computerkwestie of ander digitaal probleem, mail dan naar Bram Vermeer, redacteur van deze rubriek:
digitaal@artsenauto.nl.
Eeuwige dataopslag
In de begintijd van internet was alles leuk, aardig en nuttig. En dus waard om te bewaren, vonden historici. De hoeveelheid informatie op internet nam snel toe; computertapes en geheugen- schijven groeiden mee. Er was één probleem: tapes en schijven gaan maar enkele jaren mee. Voor een duurzamere oplossing kijken com-
puterwetenschappers naar de natuur. Erfelijke informatie in DNA blijft immers duizenden jaren intact: iedere cel in ons lichaam heeft een vrij- wel perfect archief dat eeuwen kan overleven. Wetenschappers zijn begonnen informatie in DNA op te slaan. Zo zijn de sonnetten van Shakespeare en de Netflix-serie Biohackers al vereeuwigd. De teksten en beelden zijn vastgelegd door de vier elementen van DNA (A, C, G, T) aan elkaar te rijgen in een volgorde die een afgesproken betekenis heeft. DNA kan nu gemaakt worden met een gigabyte per uur voor een euro per MB. Dat is nog te duur en te langzaam voor een computergeheugen, maar de verbetering gaat snel. Onderzoekers in Eind- hoven werken aan een experimenteel DNA- datacentrum dat over vijf jaar actief moet zijn. Als DNA eenmaal gemaakt is, kun je het bijna
gratis opslaan en kopiëren, net als in de natuur. Zo kunnen we een archief maken dat de mens- heid overleeft. Als na de Homo neanderthalensis en Homo sapiens een nóg slimmere soort de
Ook de bagger van internet moet behouden blijven
aarde bevolkt, kan die via het DNA genieten van Shakespeare. De DNA-archivarissen moeten vanwege de kosten nu nog streng selecteren, maar als de prijs daalt, hoeven ze zich niet te beperken tot de hoogtepunten van de cultuur. Voor een eerlijk beeld moet namelijk ook de bagger van internet behouden blijven. Want juist die bagger geeft toekomstige historici een mooi beeld van de ups en downs van de men- selijke beschaving.
WILT U REAGEREN? MAIL DAN NAAR
DIGITAAL@ARTSENAUTO.NL.
aena • januari/februari 2026 69
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76 |
Page 77 |
Page 78 |
Page 79 |
Page 80 |
Page 81 |
Page 82 |
Page 83 |
Page 84 |
Page 85 |
Page 86 |
Page 87 |
Page 88 |
Page 89 |
Page 90 |
Page 91 |
Page 92 |
Page 93 |
Page 94 |
Page 95 |
Page 96 |
Page 97 |
Page 98 |
Page 99 |
Page 100
