COLUMNS


Pijnlijke stilte


BATS! BATS! BATS! De klappen klinken hol in de afgesloten spreekkamer. Moeder kij kt mij indringend aan. BATS! BATS! BATS! “Dit gaat zo niet langer, dokter!” BATS! BATS! BATS! Ik haal diep adem. “Uw dochter automuti- leert”, zeg ik. “Dat betekent dat ze zichzelf pij n doet.” BATS! BATS! BATS! “Dat doen mensen met een verstandelij ke beperking soms. Vooral als ze zich niet goed kunnen uiten of overprikkeld zij n. Het is een manier om span- ning te verminderen. Of om te laten merken dat er iets mis is.” BAF! Hierna hoor ik een droge, doff e tik, die echoot door de kamer. Tot nu toe sloeg mij n patiënt met haar volle vuist op haar jukbeen. Nu stoot ze tegen haar onderkaak, die daardoor tegen haar bovenkaak slaat. “We moeten zoeken naar de oorzaak”, verduidelij k ik. BAF! Harde tik. Het geluid werkt op mij n zenuwen. Ik voel een rilling over mij n rug lopen. “Hoelang gaat dat duren?”, vraagt moeder scherp. “Wat gaan we in de tussentij d doen? Heeft u geen pil hiervoor?” BAF! Harde tik. Deze vraag is mij al zo vaak gesteld dat


ik inmiddels precies weet welke uitleg er nodig is: “Niets is zo moeilij k te veranderen als gedrag. Mensen zonder verstandelij ke beperking worstelen er maanden, soms jaren mee. Er bestaan geen pillen die het gedrag van mensen met een verstandelij - ke beperking kunnen veranderen. Maar


hopelij k kunnen we snel uitvinden waarom ze zich zo gedraagt. Het kan iets lichame- lij ks zij n, bij voorbeeld een ontstoken kies of obstipatie. Maar zo niet…” Ik stop. Moeder kij kt mij met betraande ogen aan. BAF! Harde tik. Hoe vaak krij g ik niet te horen dat het


Ilse Zaal (41), arts


geduld dat het pijn doet


vraagt het zoveel


Meestal verstandelijk gehandicapten


werk als arts voor verstandelij k gehan- dicapten vast heel mooi en dankbaar is. Maar hoe mooi of dankbaar is het om een wanhopige moeder, die moet toekij - ken terwij l haar dochter zichzelf ernstig beschadigt, te vertellen dat ik daar nu geen oplossing voor heb? BATS! Het meisje is weer terug bij waar ze begonnen was: de grote blauwe plek op haar jukbeen. Hoelang ik dit werk ook doe, automutila- tie went nooit. Soms is er een oorzaak die ik snel kan wegnemen, zoals een oor- ontsteking of een ontstoken kies. Dat is dankbaar werk. BATS!


Maar meestal vraagt het zoveel geduld dat het pij n doet. Moeder huilt geluidloos. Ze heeft de arm van haar dochter vastgepakt en kij kt haar smekend aan: kan je alsjeblieft stoppen? Voor heel even? BATS! Het meisje gebruikt nu haar andere arm om te slaan. Ik reik moeder een doos tissues aan.


“We gaan een plan maken”, zeg ik. “Ze moet naar de tandarts en we betrekken de gedragswetenschapper erbij .” We nemen afscheid. Bij de deur draait moe- der zich om. “Dank u, dokter.” In mij n hoofd galmt het na: dankbaar werk. Vlak voordat de deur dichtslaat, zie ik dat mij n patiënt weer uithaalt. Ik blij f achter in de stille spreekkamer.


Meer Schrijfpoli- columns lezen? artsenauto.nl/


dossier/schrijfpoli aena • januari/februari 2026 25


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92  |  Page 93  |  Page 94  |  Page 95  |  Page 96  |  Page 97  |  Page 98  |  Page 99  |  Page 100