ACHTERGROND


Moreel in deknel


In een wereld vol wachtlijsten en paarse krokodillen raken zorgprofessionals steeds vaker in de knel. Het gevoel patiënten tekort te doen, leidt tot morele stress. “Soms schrik ik middenin de nacht wakker.” Tekst: Mirthe Diemel Illustratie: Tamar Smit


‘M 26 aena • januari/februari 2026


am, je bent alleen nog maar boos als je thuiskomt van je werk.’ Het was een nogal confronterende opmerking die de dochter van huisarts Leonie de Bont (54) vorige zomer maakte. Maar ja, het klopte wel: haar moeder wás ook vaak


boos. Dat had alles te maken met haar werk. “Ik ben al vijfentwintig jaar huisarts, maar zeker de laatste jaren is het vak veranderd”, vertelt ze. “Op veel plekken zijn er wachtlijsten, waardoor ik mijn patiënten lang niet altijd kwijt kan bij andere instanties. Waardoor mensen zieker worden dan nodig is.” Ze herinnert zich een patiënt – hardwerkende


man, eigen bedrijf – die steeds somberder werd. “Ik zag aan hem dat het de verkeerde kant op ging, dus meldde ik hem aan bij de acute dienst. Na de beoordeling door de arts van de acute dienst hoorde ik dat deze patiënt in de basis-ggz terechtkon, maar daarvoor was wel een wacht- lijst. Nog eens twee weken later kreeg diezelfde man een acute paranoïde psychose.”


De Rotterdamse huisarts maakt dit soort inciden- ten niet alleen mee in de ggz. Ook in de reguliere tweede lijn vangt ze steeds vaker bot. “Laatst nog, toen ik een vrouw met darmproblemen wilde insturen voor onderzoek. Er was geen plek in het ziekenhuis, ze moest wachten. En toen kreeg ze een acute darmperforatie. Ze overleefde het, maar het was kantje boord.” En dus merkt Leonie de Bont dat haar stress oploopt. “Aan mijn praktijk ligt het niet – ik vind mijn werk leuk en heb geweldige collega’s. Laatst organi- seerden we nog het Alleen Samen Festival, voor ouderen in onze wijk. Er kwam honderd man op af. Geweldig om zoiets te kunnen doen. Maar tegelijkertijd zie ik meer en meer patiënten die door organisatorische problemen steeds zieker worden. Probleem is dat ik ze als huisarts niet de zorg kan geven die ze nodig hebben; daar heb ik de specialistische kennis en kunde niet voor. Het gevoel dat ik mijn patiënten steevast tekortdoe, vreet aan me. Natuurlijk, werkdruk en adminis- tratie zijn irritant. Maar daar lig ik niet wakker van. Het niet kunnen doorsturen van patiënten die echt zorg nodig hebben, dat veroorzaakt pas echt spanning.”


Machteloos Er is een officiële term voor de frustratie die Leonie de Bont ervaart: morele stress. “Die ontstaat als professionals wéten wat noodzake- lijke zorg is, maar die – door omstandigheden buiten hun macht – niet kunnen geven”, zegt psychiater Christiaan Vinkers, hoogleraar Stress en Veerkracht in het Amsterdam UMC. “Denk aan belemmerende regelgeving, verkoke- ring in de organisatie van de zorg, vergoedings- problemen of lange wachtlijsten. De stress die dit


>


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92  |  Page 93  |  Page 94  |  Page 95  |  Page 96  |  Page 97  |  Page 98  |  Page 99  |  Page 100