18


De Oost


tegen ‘De Oost’, omdat de speelfilm geen correcte weergave zou zij n van de werkelij kheid. Hun geluid wordt vertolkt via onder meer het Veteranen Platform en kleinere actiegroepen als de Federatie Indische Nederlanders (FIN), Maluku4Maluku (M4M) en genootschap Aurore. De derde generatie, onder meer Lara Nuberg en Rochelle van Maanen (Dekolonisatie Netwerk voormalig Nederlands Indië) en Henry Timisela (Moluks Historisch Museum) juicht toe dat ‘De Oost’ Nederlands-Moluks geweld aan de kaak stelt. Een aantal representanten van deze generatie stelt dat de makers nog niet ver genoeg zij n gegaan, zoals fotojour- nalist Geronimo Matulessy, fotograaf/ historicus Marjolein van Pagee en filmmaker Joeri Pruys.


Oorlog is niet langer het domein van militairen, het is ook van de samenleving


Familiegeschiedenis Om beter te begrij pen waarom zovelen geraakt worden door ‘De Oost’, is het werk van de Amerikaanse historicus Jay Winter (Yale University) verhelderend. Hij stelt dat oor- logsgeschiedenis sinds de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) familiege- schiedenis is geworden. Oorlog is niet


langer het domein van militairen die de strij d op het slagveld uitvechten. Niet alleen legers, maar ook samen- levingen zij n in oorlog. Ook burgers zij n doelwit en worden op grote schaal door oorlogsgeweld getroffen. Waren oorlogsslachtoffers voorheen alleen militairen, nu betreft het eveneens vrouwen, kinderen en ouderen. Deze verschuiving werkt door in oorlogs- herinneringen, die niet langer beperkt zij n tot mannen in uniform, maar impact hebben in familieverband. Kij ken we vanuit de lens van familiege- schiedenis naar ‘De Oost’, dan zien we een generatiewisseling, waarbij klein- kinderen gaandeweg steeds meer het woord(voerderschap) overnemen van Indiëveteranen, die als groep oogge- tuigen steeds kleiner in aantal wordt. De derde generatie stelt vanuit een onbevangener en ook meer kritische positie vragen over het Indische verleden en de oorlog van hun grootouders. Hun betrokkenheid daarbij blij kt uit de ieder jaar toene- mende aanwezigheid van de derde generatie bij de Nationale Herdenking op 4 mei en de Indiëherdenking van 15 augustus. Daarbij is sprake van een herontdekking van hun (deels) Indische en Molukse identiteiten, gestimuleerd door ontwikkelingen als Black Lives Matter en ‘decolonising knowledge’-bewegingen. De tweede generatie staat daar tussenin. Zij had te maken met ouders die getekend waren door het complexe verleden, waarin ouders en kinderen elkaar probeerden te ontzien door veelal te zwij gen over vroeger en zich te bewij zen in de Nederlandse samenleving. Bezien vanuit het familieperspectief is het begrij pelij k dat dochter Palmyra Westerling het opneemt voor haar vader en dat FIN, M4M en Aurore als tweede generatie de artistieke vrij heid lastig vinden die de makers van ‘De Oost’ ten aanzien van hun vaders als veteranen hebben genomen.


checkpoint


ove Esther Captainr


Dr. Esther Captain is als historicus werkzaam aan het Koninklij k Instituut voor de Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) in Leiden. Daarnaast is zij als onderzoeker verbonden aan het programma ‘Onafhankelij kheid, Dekolonisatie, Oorlog en Geweld in Indonesië, 1945-1949’. Zij publiceert over (post-)koloniaal Nederland, Suriname en de Antillen, oorlogs- erfgoed en herinneringsculturen, waaronder het boek ‘Oorlogserf- goed overzee. De erfenis van de Tweede Wereldoorlog in Aruba, Curaçao, Indonesië en Suriname’ (Bert Bakker 2010).


Kritisch ‘De Oost’ laat zien dat het woord- voerderschap over het koloniale en oorlogsverleden is gewij zigd. Jongere generaties, onder wie de makers van ‘De Oost’, houden Nederland een spiegel voor die confronterend is. Het is niet langer opa of oma die herin- neringen over Ind(ones)ië ophaalt, maar het kleinkind met een Indische of Molukse achtergrond dat kritische vragen stelt.


Dit artikel is eerder verschenen in Het Parool van 27 mei 2021.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92  |  Page 93  |  Page 94  |  Page 95  |  Page 96  |  Page 97  |  Page 98  |  Page 99  |  Page 100  |  Page 101  |  Page 102  |  Page 103  |  Page 104  |  Page 105  |  Page 106  |  Page 107  |  Page 108