12


geleden, toen Marcel ter Voert op missie ging naar Libanon. Hij werd geplaatst op mortierpost 7-7, bij het dorpje Zibqin. Het toilet op die plek was aangesloten op een olieton die eens per week werd geleegd en verbrand. Een vrouw in het dorp waste de kleren van de militairen en eenmaal in de week konden ze kort douchen. Ook daarvoor zijn er nu handige oplossingen. Defensie heeft de zogenaamde UpfallShower aangekocht. Een zuinige douche: met een liter water kan er prima worden gebadderd.


Communicatie Het is nu bijna niet meer voor te stellen: drie jaar van huis zijn en alleen via brie- ven contact met het thuisfront hebben. Toch was dit de praktijk voor de mili- tairen die naar voormalig Nederlands- Indië, Nieuw-Guinea of Korea werden uitgezonden. De brieven werden vaak


zorgvuldig bewaard in een legerkist en vormen nog altijd een bijzondere bron van informatie over die periode. Zo vond Ronald Nijboer in de legerkist van zijn overleden opa ruim driehonderd brieven, geschreven met een kroontjes- pen, drie dagboeken en een fotoalbum. Het bracht hem op het idee om een boek te schrijven, wat resulteerde in ‘Tabé Java, Tabé Indië’. Ook veteraan Wim van Sluijs had een intensief briefcontact met Nederland. Van december 1945 tot 1948 ver- bleef deze oorlogsvrijwilliger als soldaat-brenschutter in Nederlands- Indië, waar hij werd ingedeeld bij 2-5 RI, een hecht bataljon met veel Rotterdammers. Men las elkaars brie- ven en deelde lief en leed. Overigens arriveerden er uit Nederland ook wel grammofoonplaten met ge- sproken brieven. Tot en met de missie in Libanon ging het contact met het thuisfront vooral via brieven en werd de grammofoonplaat ingewisseld voor een ingesproken cassettebandje. Begin jaren negentig werd het steeds gebruikelijker om met het thuisfront te bellen. In 1992 ging Willem Bouwman naar Cambodja, waar hij technische werkzaamheden uitvoerde op de kampen in Sisophon en Sok San. Zijn vrouw hield in die tijd de berichten in de pers bij in een plakboek, en ze schre- ven brieven. Eens in de twee weken pleegden ze een telefoontje, maar de telefoonkaart was duur.


Mobiele telefoon Gelukkig werd telefoneren goedkoper en de techniek beter. Veteraan Arie de Boer werd in 1996 uitgezonden naar Bosnië Hij werkte als geestelijk verzorger op het kamp in Busovaca. De lange rij bij de telefooncellen herinnert hij zich nog goed, want regelmatig kwamen militairen geëmotioneerd uit het telefoonhokje. Met zijn collega’s had Arie afgesproken om de telefooncellen in de gaten te houden, zodat ze wan-


ˇ checkpoint


neer nodig een arm om de militairen heen konden slaan. Niet lang daarna deed de mobiele tele- foon zijn intrede. In 1999 ging De Boer naar Orahovac in Kosovo en maakte hij mee dat KPN een telefoonmast plaatste en militairen een mobiele telefoon kre- gen, formaat koelkast. Overigens ging de communicatie steeds vaker via de satelliet. Willem le Rütte werd in 2005 met de marechaussee uitgezonden naar de Democratische Republiek Congo, EUPOL Kinshasa. Hij kreeg een laptop mee, een telefoon en een apparaat om een satellietver- binding mee op te zetten. Inmiddels hebben militairen tijdens uitzendingen bijna dagelijks contact met het thuis- front via whatsapp, facetime, skype of social media.


Rangen en standen Is de omgang tussen offi cieren, onder- offi cieren en het ‘voetvolk’ erg veran- derd? Een eenduidig antwoord op die vraag is lastig. Wanneer de omstandig- heden erom vragen is het essentieel dat beslissingen van een commandant snel, zonder discussie worden opgevolgd. Toch zijn de omgangsvormen in de


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92  |  Page 93  |  Page 94  |  Page 95  |  Page 96  |  Page 97  |  Page 98  |  Page 99  |  Page 100  |  Page 101  |  Page 102  |  Page 103  |  Page 104  |  Page 105  |  Page 106  |  Page 107  |  Page 108