Column 061 Vraag en antwoord
Dicteren Een lezer schrijft dat hij vroeger in zijn praktijk als psychiater en zenuwarts met dicteersoftware van Philips en Lernout & Hauspie werkte, totdat die niet meer beschikbaar was. Daarna was Dragon een ‘uitstekende opvolger’, maar de nieuwe versies daarvan zijn ‘alleen online bruikbaar, en traag en kostbaar’. Daarom vraagt hij zich af welke andere dicteer- mogelijkheden er zijn.
Spraakherkenning verbetert snel dankzij de kracht van kunstmatige intelligentie. De webversie van Word in Microsoft 365 evenaart moeiteloos de prestaties van kostbare spraaksoftware uit het verleden. Een enkel woord en de spelling van namen gaan soms nog fout, maar dat laat zich makkelijk corrigeren. Bij dicteren praat je tegen de computer
en kun je commando’s zoals ‘komma’ en ‘punt’ gebruiken. Deze versie van Word kan ook een opname uitwerken van een gesprek of vergadering (‘transcriberen’). Het programma verzint dan zelf de inter - punctie, het laat de ‘ehs’ en ‘ahs’ netjes weg en onderscheidt verschillende spre- kers (zie
aka.ms/WordTranscribe). Wie een andere tekstverwerker heeft,
kan de ingebouwde mogelijkheden van Windows of iOS gebruiken. Daarmee kun je dicteren in Microsoft Office, LibreOffice of andere programma’s. In Windows 11 werkt dat alleen als de computer online is, omdat Windows op de achtergrond contact maakt met de eigen rekencentra om de spraak te analyseren. Start het dicteren met de toetscombina-
tie Windows-toets en H. Ook de Mac heeft zo’n mogelijkheid met Systeeminstellingen > Toetsenbord > Dicteerfunctie. Offline dicteren kan op de Mac met de optie ‘Verbe terd dicteren’. Daarmee worden grote bestanden gedownload en op de eigen computer geplaatst om dit mogelijk te maken. Google Docs verwerkt ook dictaten, maar dat werkt alleen in een Chrome-browser (
docs.google.com, Extra > Spraakgestuurd typen). Deze spraakher- kenning is gratis en bijna zo goed als die van Microsoft. De meest indrukwekkende prestaties
komen niet van Microsoft, Apple en Google, maar van nieuwe bedrijven. Voor
transcripties is mijn favoriet Good Tape (
goodtape.io). Een interview met een Italiaan, wiens Engels ik zelf nauwelijks verstond, werd vlekkeloos uitgewerkt. Het Deense bedrijf achter deze dienst gebruikt de kunstmatige intelligentie van ChatGPT, maar alle gegevens blijven binnen de EU. Bij dicteren lukt het mij niet in mooie
volzinnen tegen de computer te praten. Ik gebruik daarom AudioPen (
audiopen.ai), die mijn geïmproviseerde gepraat prima verstaat en herschrijft in een strakke hel- dere stijl. Je kunt instellen hoe ingrijpend de tekst gepolijst mag worden. Wie een van deze toepassingen voor
medische of zakelijke doelen gebruikt, moet eerst naar de instellingen van de programma’s kijken om te zorgen dat persoonsgegevens beschermd blijven.
Overzichtelijke start Het bespaart tijd en hersenarbeid om een lijstje met handige websites bij te houden, vooral van sites die u niet dage- lijks bezoekt. Maar opslaan als favorieten of bladwijzers wordt algauw onoverzich- telijk. Zijn er betere mogelijkheden?
Wie een browser opent, krijgt meestal een klein lijstje van veelbezochte sites te zien. Vaak kun je dat lijstje nog uitbreiden met recent bezochte sites en favorieten. Bij Safari op de Mac bijvoorbeeld met de instellingen rechtsonder op die pagina. De online dienst
start.me maakt dat nog uitgebreider. Deze dienst verandert het venster van de browser in een dashboard vol links naar favoriete sites, geordend in kolommen met verschillende rubrieken en passende omschrijvingen. In de betaalde versie kun je ook pagina’s met links delen met anderen, bijvoorbeeld om een vakan- tie te plannen of een project te managen. Wie zijn favoriete links liever vertrouwelijk houdt, kan terecht bij Renewed Tab (
renewedtab.com), die alle gegevens lokaal opslaat.
Heeft u een netelige computerkwestie of ander digitaal probleem of vraag, mail dan naar Bram Vermeer, redacteur van deze rubriek:
digitaal@artsenauto.nl.
Bram Vermeer is wetenschapsjournalist en is gespecialiseerd in innovatie
Meegroeien
In het laboratorium waar ik werkte, schroefden we nieuwe apparaten eerst open voor ze in gebruik werden genomen. Als de onderdelen overzichtelijk naast elkaar zaten, knikte de technicus goedkeurend en mocht de stekker in het stopcontact. Dat hoef je bij een smart- phone of een laptop niet te proberen. Alle onderdelen zitten op elkaar gepropt en zijn soms zelfs onwrikbaar vastgelijmd. Reparatie is onbegonnen werk. Vaak is een verzwakte accu of gebarsten scherm voldoende reden om het apparaat op de schroothoop te laten belanden. Sommige consumenten veranderen daarom vaker van telefoon dan van tandenborstel. De Europese Unie wil dat veranderen. Kopers krijgen
een wettelijk recht op reparatie tegen een redelijke prijs. Eerder dit jaar werd in Brussel besloten dat telefoons zeven jaar gerepareerd moeten kunnen worden, koelkas- ten en wasmachines zelfs tien jaar. De meeste computers vallen buiten deze regeling. Fabrikanten worden ook nog niet verplicht hun apparaten van binnen overzichtelijker te maken. De ‘redelijke’ prijs voor het lospeuteren van vastgelijmde onderdelen is daarom vermoedelijk hoog. Maar het is een eerste stap. De volgende stap moet een
Voor weinig geld koopt u er ‘legosteentjes’ bij
wettelijke garantietermijn van zeven jaar zijn, die ontwer- pers dwingt over reparatiemogelijkheden na te denken. Het bedrijf Framework toont hoe apparaten dan verande- ren (
frame.work). De onderdelen van hun laptops passen als legosteentjes in elkaar. Een extra geluidsuitgang of meer USB-poorten? Voor weinig geld koopt u er ‘lego- steentjes’ bij. Zoals het ook mogelijk is een nieuwe pro- cessor te installeren of de camera te verwisselen. Voor de meeste reparaties is alleen een schroevendraaier nodig. Het Nederlandse bedrijf Fairphone maakt telefoons
volgens hetzelfde principe (
fairphone.com). U krijgt er een cadeaubon bij waarmee u vijf jaar lang reserve onderdelen kunt kopen. De Fairphone en Framework hebben iets meer ruimte nodig om alle onderdelen toegankelijk te houden. Ze zijn dus ietsje groter, maar daardoor gaan ze langer mee.
Wilt u reageren? Mail dan naar
digitaal@artsenauto.nl.
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76 |
Page 77 |
Page 78 |
Page 79 |
Page 80 |
Page 81 |
Page 82 |
Page 83 |
Page 84
