031


lijnen: palliaweb.nl/richtlijnen- palliatieve-zorg/richtlijn/stervensfase (punt 6) en palliaweb.nl/richtlijnen- palliatieve-zorg/richtlijn/palliatieve- sedatie/zorg-voor-zorgverlener. De zorgverleners vinden het moeilijk


Lieke van der Scheer


Collegiale aandacht is onontbeerlijk


richtlijnen geven aan dat zorgverleners aandacht, zorg en ondersteuning nodig hebben om het werk goed te kunnen (blijven) doen. Zie bijvoorbeeld de richt-


dat de echtgenoot een in hun ogen goede oplossing om het lijden van zijn vrouw te verminderen, afwijst. Dat wijst op fundamentele verschillen in levens- beschouwelijke kaders. De zorgverle- ners streven naar het verminderen van lijden in het hier en nu, terwijl de echt- genoot hoopt op een goede uitkomst in het hiernamaals. In de palliatieve zorg blijft respect


voor de religieuze wensen van de pati- ent een leidraad, maar de zorgverleners worden ook geconfronteerd met de consequenties daarvan. Moge lijk kan een geestelijk verzorger hier een on- dersteunende rol spelen. Ook colle giale aandacht is onontbeerlijk. Aandacht


voor de problemen van zorgverleners betekent uiteraard niet dat er niets gedaan kan worden aan het lijden van de patiënt. Kenmerkend voor palliatieve zorg en de werkwijze van palliatieve teams is de brede focus op lichamelijke, sociale, psychische en spirituele be- hoeften van patiënten én hun naasten. Door die brede focus zien zij hopelijk meer mogelijkheden om uit de impasse te komen dan de inzet van continue pal- liatieve sedatie. Zo zou intermitterende sedatie het lijden van de patiënte deels kunnen verlichten en de situatie voor zorgverleners draaglijker kunnen ma- ken. Terwijl ook recht wordt gedaan aan de wens dat patiënte niet gesedeerd is als zij overlijdt. Als betrokkenen niet tot elkaar kunnen komen, is een hospice misschien een betere plaats voor deze patiënte en haar echtgenoot.


Lieke van der Scheer is filosoof/ethicus


nadrukkelijk op zijn/haar eigen waarden en normen en niet op die van de patiënt; de vertegenwoordiger neemt een beslissing, die schadelijk is voor de patiënt (terwijl deze be- slissing niet gesteund wordt door een eerdere wilsverklaring van de patiënt zelf). In deze casus is allereerst van belang


dat de echtgenoot op basis van infor- matie van de arts een juist beeld krijgt van de ziektetoestand van zijn vrouw en van wat palliatieve sedatie precies inhoudt. De Richtlijn Palliatieve sedatie (palliaweb.nl/richtlijnen-palliatieve-zorg/ richtlijn/palliatieve-sedatie) bevat aanbevelingen voor de verstrekking van informatie. De arts zal niet zonder meer op basis


van het standpunt van de echtgenoot mogen aannemen dat de patiënte geen palliatieve sedatie zou willen zonder een ondersteunende schriftelijke wilsverkla- ring van de patiënte. Zelfs niet als an- deren dan de vertegenwoordiger, zoals naasten en/of de huisarts, bevestigen


tiënte is immers de context van belang: wat wist patiënte over palliatieve sedatie en had zij hierbij een situatie met hevige pijn en een delier voor ogen? Als de wil van de patiënte niet kan


Annemarie Smilde


Wat wist patiënte over palliatieve sedatie?


dat patiënte heeft verklaard geen palli- atieve sedatie te wensen, bijvoorbeeld vanwege haar geloofsovertuiging. Voor de uitleg van eerdere uitlatingen van pa-


worden vastgesteld, mag de arts in deze casus volgens de Richtlijn Pal- liatieve sedatie de beslissing van de echtgenoot op grond van goed hulp- verlenerschap overrulen. Daarbij zal de arts conform het dringende advies in deze richtlijn ‘één of meerdere deskun- digen moeten consulteren om alsnog overeenstemming te bereiken met de vertegenwoordiger/naasten van de pa- tiënt over het doel van de behandeling’. Het delen van informatie met naasten zal de arts vanwege zijn beroepsgeheim moeten afstemmen met de vertegen- woordiger.


Annemarie Smilde (voorheen VvAA) is senior consultant gezondheidsrecht bij Rechtvoordezorg rechtvoordezorg.nl


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84