Ustawa hazardowa a Konstytucja
Referat profesora dr hab. Bogumiła Szmulika z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie – PROBLEM ZGODNOŚCI USTAWY HAZARDOWEJ Z KONSTYTUCJĄ RP – wygłoszony w trakcie konferencji „Prawo hazardowe w kontekście europejskim” 25. listopada 2010 r.
Błyskawiczne
uchwalenie Na początku 2010 roku, w polskich
mediach pojawiła się ożywiona debata. Była ona rezultatem nadzwyczaj szybkie- go postępowania ustawodawczego za- kończonego uchwaleniem nowej ustawy hazardowej. Całe powyższe postępowa- nie przebiegało w przysłowiowo ekspre- sowym tempie, toteż ani w Sejmie, ani w Senacie nie przygotowano żadnych ekspertyz. Nie przeprowadzono również żadnych obiektywnych badań medycz- nych i statystycznych na skalę całego kra- ju, które przyniosłyby rzeczywiste rzetel- ne i wiarygodne informacje dotyczące hazardu. We wtorek 17 listopada 2009 roku
Sejm rozpoczął prace nad rządowym projektem nowej ustawy hazardowej, a w czwartek już ją uchwalił. Następnego dnia ustawą zajął się Senat, który nie za- proponował do niej poprawek. Ponieważ ustawa zawierała zmiany dotyczące także podatków, Prezydent RP podpisał usta- wę, tak by mogła być opublikowana do 30 listopada. Zdaniem organów ustawo- dawczych, ten niezwykle przyspieszony tryb był jak najbardziej uzasadniony, cho- ciażby z tego powodu, że przepisy zwięk- szały ochronę osób poniżej 18 roku życia przed niebezpieczeństwem lekkomyśl- nego korzystania z gier hazardowych. Tak więc ustawa miała przede wszystkim od- działywać w kierunku eliminacji patologii związanych z hazardem w Polsce. Liczne ekspertyzy niezależnych eks-
pertów wykazały jednak, iż ustawa może być niezgodna z Konstytucją. Ustawa o grach hazardowych we-
szła w życie w dniu 1 stycznia 2010 roku z wyjątkiem kilku przepisów, które wejdą w życie w dniu 2 stycznia 2016 roku.
2010/6 (99) grudzień Producent kiosków internetowych
www.automaty-obudowy.pl Hazard bez
wygranej? Problem jawi się już na samym po-
czątku ustawy, bowiem art. 2 ustawy za- wiera zbiór dość wątpliwych definicji le- galnych. Tak więc, zgodnie z definicją, grami na automatach są gry na urządze- niach mechanicznych, elektromechanicz- nych lub elektronicznych, w tym kom- puterowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Za wygraną rzeczową w grach na automatach uznaje się wygrane po- legające na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry poprzez wykorzystanie wygra- nej w poprzedniej grze. Ustawodawca w tym przypadku za-
kwalifikował efekt w postaci przedłuże- nia gry jako swoistą korzyść majątkową, którą może uzyskać gracz wskutek roz- poczęcia gry na automacie. Powoduje to konieczność uznania np. popularnych sy- mulatorów samochodowych, flipperów albo innych gier zręcznościowych, takich jak np. pump it up (urządzenie do trafia- nia stopami w podświetlane kwadraty w rytm muzyki, uzależnionego od zręcz- ności i szybkości) za podlegające ustawie, a to już wydaje się być daleką nadinter- pretacją. Działalność w zakresie gier na auto-
matach może być prowadzona tylko na podstawie udzielonej koncesji na prowa- dzenie kasyna gry. Konsekwentnie zatem, prowadzenie gier na automatach, na któ- rych gracz może tylko uzyskać bezpłatne przedłużenie lub nową grę bez koniecz- ności zapłaty stawki i w których nie gra się o żadne inne wygrane powinno odby- wać się na podstawie uzyskanej uprzed- nio koncesji i wyłącznie w kasynach. Koncesja jest przejawem reglamenta-
cji działalności gospodarczej dokonywa- nej przez państwo. Jest ona formą najbar- dziej restrykcyjnego oddziaływania na przedsiębiorców i wolny rynek. Wprowa- dza się ją w przypadku działalności, któ- re mają szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywa- teli albo też ze względu na inny ważny interes publiczny. Ponadto reglamenta- cja działalności gospodarczej może mieć na celu zapewnienie ochrony innych niż państwo podmiotów uczestniczących
Prawodawstwo
w obrocie gospodarczym, w szczególno- ści konsumentów. Konstytucja RP stano- wi, że ograniczenie wolności działalno- ści gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Zgodnie z postanowieniami Konstytu-
cji taka reglamentacja jest dopuszczalna w sytuacji spełnienia dwóch przesłanek: przesłanki formalnej – (tu) ograniczenie wolności działalności gospodarczej do- puszczalne jest tylko w drodze ustawy; oraz przesłanki materialnej – (tu) ograni- czenie wolności działalności gospodar- czej dopuszczalne jest tylko ze względu na ważny interes publiczny. W przypadku ustawy o grach hazar-
dowych spełniona została jedynie prze- słanka formalna. Normy ograniczają- ce swobodę działalności gospodarczej wynikają z przepisów o randze ustawy. W przedmiotowej sprawie nie sposób do- patrzeć się „ważnego interesu publicz- nego”, który uzasadniłby ograniczenie wolności działalności gospodarczej. Nie sposób dopatrzeć się ważkich korzyści, jakie zostaną uzyskane przez społeczeń- stwo. Podczas prac legislacyjnych nad ustawą nie wskazano interesu publiczne- go, który byłby urzeczywistniany przez ten przepis. Gra na automatach, która nie ma na celu wygranie pieniędzy lub innych nagród nie niesie ze sobą takich zagrożeń i patologii, jakie mogą powstać przy grze na automatach o tzw. niskich wygranych. W związku z tym ustanowienie tego typu regulacji nie będzie przyczyniało się do realizacji głównego celu ustawy o grach hazardowych, jakim jest przeciwdziała- nie społecznym negatywnym skutkom hazardu. Dla przedmiotowej sprawy istotny
jest fakt, iż w Polsce nie przeprowadzono żadnych obiektywnych badań medycz- nych i statystycznych na skalę całego kra- ju, które przyniosłyby rzeczywiste, rze- telne i wiarygodne informacje dotyczące hazardu i związanych z nim negatywnych zjawisk społecznych. W uzasadnieniu po- służono się jedynie ogólnymi sformuło- waniami o szkodliwości hazardu i jego negatywnym wpływie na społeczeństwo. Brak informacji o skali problemu istot- nie rzutuje na ocenę konstytucyjności rozwiązań przyjętych w ustawie. Należy wyraźnie podkreślić, że tylko bardzo po- ważny wzrost liczby i skali zjawisk patolo- gicznych związanych bezpośrednio z ha- zardem mógłby uzasadniać ewentualne wprowadzenie tak restrykcyjnych rozwią-
25
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76 |
Page 77 |
Page 78 |
Page 79 |
Page 80 |
Page 81 |
Page 82 |
Page 83 |
Page 84 |
Page 85 |
Page 86 |
Page 87 |
Page 88 |
Page 89 |
Page 90 |
Page 91 |
Page 92 |
Page 93 |
Page 94 |
Page 95 |
Page 96 |
Page 97 |
Page 98 |
Page 99 |
Page 100 |
Page 101 |
Page 102 |
Page 103 |
Page 104 |
Page 105 |
Page 106 |
Page 107 |
Page 108 |
Page 109 |
Page 110 |
Page 111 |
Page 112 |
Page 113 |
Page 114 |
Page 115 |
Page 116