COLUMN ▶▶▶ Waarom de bananen krom zijn
door Ernst Woltering, hoogleraar productfysiologie Wageningen University & Research
B
ij veel mensen lopen de rillingen over de rug bij het zien van de vaccinatienaald die diep in de bo- venarm wordt gestoken. Het ziet
eruit alsof het erg pijnlijk kan zijn. In werke- lijkheid voel je er nauwelijks iets van. Dat komt omdat er vooral in de huid veel pijn- receptoren zitten en niet zozeer in het on- derliggende weefsel. Voor de ontdekking van het mechanisme waarmee wij pijn ervaren ontvingen twee Amerikaanse on- derzoekers (David Julius en Ardem Pata- pou tian) dit jaar de Nobelprijs voor Ge- neeskunde. De ervaring van pijn, maar ook hitte, kou en aanraking loopt via een reeks van recep- toren in het centrale zenuwstelsel. Dit blij- ken kleine kanaaltjes te zijn die zich kun- nen openen en sluiten waardoor ionen (geladen deeltjes) wel of niet doorgelaten
‘Pijnreceptoren in
mensen vergelijkbaar met die in planten’
worden en er wel of niet een signaal naar de hersenen gaat. Deze receptoren ver- schaffen informatie over de stand van het lichaam, hoe vol je blaas of darmen zijn en of een voorwerp hard, zacht, warm of koud is. Zonder dit systeem zouden we ons con- tinu verbranden aan te hete koffie en ande- re lichamelijke schade oplopen. Zo is er een receptor die warmte, maar ook de hete component uit pepers, detecteert en om- zet in een pijnsignaal. Er is ook een verge- lijkbare receptor voor kou (en menthol!) ontdekt. Een ander type receptor reageert op aanraking (druk). Drukreceptoren waren
46
eerder ook al gevonden in planten. Op time-lapse filmpjes van groeiende plan- ten zie je ze slingerend omhoog groeien. Dit is een gevolg van het continu registre- ren en bijsturen van de stand van de sten- gel. Ook als we een stengel plat leggen zal het groeipunt zich snel weer van de grond richten. Tijdens transport van snijbloemen kan dit een probleem vormen, ze komen krom aan. Planten hebben speciale cellen die de stand van de stengel ‘voelen’. Deze cellen bevatten zetmeelkorrels die door hun gewicht naar de onderkant van de cel zakken. Afhankelijk van de stand van de
▶ GROENTEN & FRUIT | 22 oktober 2021
stengel komen die zetmeelkorrels dus op een andere plaats terecht. De zetmeelkor- rels activeren drukreceptoren waardoor er calcium-ionen de cel in stromen. Via een aantal reacties, waarbij het groeihormoon auxine betrokken is, gaat de stengel aan die kant dan wat harder groeien. Dankzij drukreceptoren groeien planten dus netjes rechtop, maar zijn de bananen juist weer krom. Drukreceptoren regelen ook het na aanraken snelle dichtvouwen van de blaad- jes van kruidje-roer-me-niet en het sluiten van de valbladeren van de Venusvliegen- vanger als er een insect in zit.
FOTO: KOOS GROENEWOLD
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48
