Van wie is de koopprijs op de notariële kwaliteitsrekening?


kwalificeert het saldo op de kwaliteitsrekening als een vorderingsrecht op de bank. Het vorderingsrecht is het onderwerp van een gemeenschap (art. 3:166 BW) waarin de gezamenlijke rechthebbenden, die in verschillende transacties zijn betrokken, deelgenoten zijn.


Beheers- en beschikkingsbevoegdheid over het geld op de kwaliteitsrekening


Hoewel het vorderingsrecht blijkens het vorenstaande niet in het vermogen van de notaris valt, is hij wel bij uitsluiting bevoegd tot beheer en beschikking. Elke rechthebbende heeft, voor zover uit de aard van zijn recht niet anders voortvloeit, te allen tijde recht op uitkering van zijn aandeel in het saldo van de kwaliteitsrekening (art. 25 lid 4 WNA). De beschikkingsmacht ligt op die manier dus in beginsel bij de rechthebbende partij.


Of een partij bij een kooptransactie als ‘rechthebbende’ kwalificeert hangt af van de rechtsverhouding tussen de koper en de verkoper (HR 12 januari 2001, ECLI:NL:HR:2001:AA9441 (Koren q.q./Tekstra q.q.)). Die rechtsverhouding wordt in beginsel bepaald door het stelsel van art. 7:26 lid 3 BW. Volgens de Hoge Raad brengt dit stelsel mee dat na de storting van de koopprijs zowel de koper als de verkoper voorwaardelijk gerechtigd is tot het saldo op de kwaliteitsrekening. De verkoper is daartoe gerechtigd onder de opschortende voorwaarde van een vrije en onbezwaarde levering (in de veronderstelling dat daarmee ook de overdracht is bewerkstelligd), en de koper onder dezelfde maar dan ontbindende voorwaarde (HR 16 april 2021, r.o. 3.1.5).


Zodra de notaris bij de narecherche vaststelt dat de levering vrij en onbezwaard heeft plaatsgevonden, gaat de voorwaarde in vervulling en komt de koopprijs (onvoorwaardelijk) toe aan de verkoper. Vanaf dat moment kan de verkoper dus uitbetaling van de koopprijs vorderen.


Wat als de overdracht op enig moment toch blijkt te zijn mislukt?


De notariële tussenkomst beperkt het risico dat zowel het verkochte goed als de koopprijs op enig moment in het vermogen van één van de partijen valt. Toch kunnen na de overdracht tal van incidenten roet in het eten gooien. Als op enig moment na de overdracht blijkt dat geen geldige titel aan de overdracht ten grondslag ligt – bijvoorbeeld doordat de koopovereenkomst wordt vernietigd – dan heeft het goed het vermogen van de verkoper nooit verlaten. Dat risico is inherent aan het causale stelsel van overdracht. Als de koopprijs op dat moment al is uitbetaald aan de verkoper, zal de koper het moeten stellen met een vordering uit onverschuldigde betaling. De notaris speelt in die situatie geen rol meer.


Dat is anders als de koopprijs (om welke reden dan ook) op de kwaliteitsrekening is blijven staan. Dat was het geval in de zaak waarin de Hoge Raad op 16 april 2021 arrest wees (ECLI:NL:HR:2021:588) . De koper had beslag gelegd op de koopprijs, ter verzekering van een schadevergoedingsvordering in verband met een geschil dat nog tussen de koper en de verkoper speelde. Door dat beslag kon de notaris na de narecherche niet tot uitbetaling van de koopprijs overgaan. Dat geschil heeft er uiteindelijk toe geleid dat de overdrachtstitel in rechte is vernietigd. Op dat moment


www.fbn.nl/pe-notariaat 9


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44