De latere verkrijging van de juridische eigendom bij een oude econoom: uitstel of afstel van heffing?


verkrijgt onder de verplichting dat hij afstand doet van het recht op levering van dezelfde onroerende zaak. Uitvoering van het legaat heeft dus tot gevolg dat het vorderingsrecht en de leveringsverplichting tenietgaan. Het legaat is een schuld van de nalatenschap en komt daarop in mindering. Tegelijkertijd gaat de inbreng van het kind behoren tot de nalatenschap, zodat ‘onder de streep’ de nalatenschap even groot blijft. Het kind verkrijgt de woning krachtens het legaat, maar moet de waarde inbrengen, waardoor zijn verkrijging voor de Successiewet wat betreft de woning nihil is (art. 5 SW).


In bovenstaande situatie doet het er dus niet toe wat de waarde is van ‘de juridische huls’, omdat daartegenover de leveringsverplichting met dezelfde waarde staat. Een waarderingskwestie kan wel spelen in de situatie dat de oorspronkelijke juridische eigenaar is overleden en de erfgenamen de juridische eigendom wensen over te dragen


aan de economische eigenaar op de wijze zoals beschreven onder het kopje ‘Toch verdelen’. Tot de nalatenschap behoort in dat geval de juridische huls. De leveringsverplichting is door vermenging dan wel afstand teniet gegaan. Als de erfgenamen overgaan tot verdeling is het de vraag welke waarde mag worden toegekend aan ‘de juridische huls’. Uit het arrest van de Hoge Raad van 23 december 1992 (BNB 1993/78) blijkt dat de waarde van ‘de juridische huls’ in ieder geval niet per definitie nihil is. De Hoge Raad overwoog in laatstgemeld arrest als volgt: ‘de stelling dat de waarde in het economische verkeer van onroerende zaken waarvan het economisch belang niet de juridische eigenaar aangaat, nihil is, kan in haar algemeenheid niet als juist worden aanvaard’. De waarde zal moeten worden vastgesteld aan de hand van de relevante feiten en omstandigheden van het geval, namelijk het belang dat de economische eigendom vertegenwoordigt.


is Arend echter al overleden en behoort de juridische eigendom tot zijn nalatenschap. Kunnen de erfgenamen de nalatenschap partieel verdelen, de juridische eigendom van de onroerende zaak onverdeeld laten en ieder voor zich in hun testament een voorwaardelijke afstandslegaat opnemen ten behoeve van de economische eigenaren?


‘Zomaar’ verdelen is dus niet de oplossing, althans heeft het risico dat de overdracht wordt aangemerkt als een uitvoering van de leveringsverplichting die is aangegaan bij de overdracht van de economische eigendom, met alle fiscale gevolgen van dien.


In art. 3:191 lid 1 BW is bepaald dat, tenzij uit de rechtsverhouding tussen de deelgenoten anders voortvloeit, ieder der deelgenoten over zijn aandeel in de gehele gemeenschap kan beschikken en zijn schuldeisers een zodanig aandeel kunnen uitwinnen. Het is echter maar zeer


de vraag of de economische eigenaar ook afstand kan doen van een gedeelte van het recht op de juridische levering. Dit nog afgezien van de praktische bezwaren, zoals in het gegeven voorbeeld de afhankelijkheid van Charlotte en Sander van de bereidheid van Bart, Eefje, Freek en Geert om een dergelijke beschikking op te nemen in hun testamenten en de grote kans dat Charlotte en Sander nooit de volledige juridische eigendom zullen verkrijgen, omdat zij eerder komen te overlijden dan de laatste erfgenaam van Arend. Het niet zonder heffing van overdrachtsbelasting kunnen verkrijgen van de juridische titel door Charlotte en Sander levert geen probleem op indien zij toch het voornemen hebben de onroerende zaak in de nabije toekomst aan een derde te vervreemden. In die situatie kan de juridische titel dan alsnog door de andere erfgenamen (direct aan de koper) worden geleverd en is art. 9 lid 4 WBR van toepassing. Dit is anders in het geval Charlotte en Sander de onroerende zaak in eigendom binnen hun gezin wensen te houden. Dan is het ongewenst dat de juridische titel bij vele andere (op den duur) verre familieleden berust. Alsdan is het vaak de wens om de juridische titel na het overlijden van de langstlevende ouder van wie de onroerende zaak economisch is verkregen alsnog te verwerven.


www.fbn.nl/pe-notariaat


33


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44