Val niet in het ‘vruchtgebruikgat’! Aandachtspunten bij vruchtgebruik op aandelen in een BV
Cijfervoorbeeld
Bij overlijden van vader/dga is de waarde in het economisch verkeer van zijn (100 %) aandelenbezit in een BV € 1.000.000. De BV heeft geen actieve onderneming meer. Bij overlijden van vader wordt de box 2-claim geheel afgerekend in de aangifte inkomstenbelasting van vader over het overlijdensjaar. De verkrijgingsprijs bedraagt daardoor € 1.000.000. Ingevolge het testament van de erflater wordt een vruchtgebruik gevestigd ten behoeve van de langstlevende echtgenote. De kinderen krijgen de blote eigendom. De waarde van het vruchtgebruik bedraagt 30% van de totale waarde. De verkrijgingsprijs van het vruchtgebruik is derhalve € 300.000. Bij het overlijden van de langstlevende echtgenote eindigt het vruchtgebruik waardoor dit recht geen waarde meer heeft. Het aanmerkelijkbelangverlies bedraagt € 300.000. In het overlijdensjaar en het jaar daarvoor zijn geen dividenden uitgekeerd. Omdat geen gebruik kan worden gemaakt van de omzetting van het box 2-verlies in een belastingkorting (art. 4.53 Wet IB 2001), verdampt het box 2-verlies in zijn geheel. Bij de bloot eigenaar wordt de verkrijgingsprijs niet verhoogd, waardoor aan die kant geen compensatie voor het verlies plaatsvindt.
eigenaar en de vruchtgebruiker wordt voor ieder afzonderlijk bepaald. Beiden hebben hun eigen verkrijgingsprijs (zie onderdeel 4.1 van het AB-verzamelbesluit, Staatssecretaris van Financiën 9 maart 2018, nr. 2018-27139). De vestiging van een vruchtgebruik is normaal gesproken een belaste vervreemding. Ingeval een vruchtgebruik wordt gevestigd krachtens erfrecht, kan dit echter fiscaal geruisloos plaatsvinden met doorschuiving van de verkrijgingsprijs van de erflater. Op deze wijze wordt belastingheffing (tijdelijk) voorkomen. Bij een BV met beleggingsvermogen gaat het dan om de verhoogde verkrijgingsprijs vanwege de afrekening bij het overlijden van de dga. De vruchtgebruiker krijgt (op grond van art. 4.39a lid 2 Wet IB 2001) het deel van de verkrijgingsprijs overeenkomstig de verhouding van de waarde in het economisch verkeer van het vruchtgebruik in verhouding tot de totale waarde. Voor de bloot eigenaar geldt, mutatis mutandis, hetzelfde. Voor de bepaling van de waarde van het vruchtgebruik gelden niet de forfaitaire waarderingsregels van art. 19 Uitvoeringsbesluit IB 2001. De waarde in het economisch verkeer moet worden vastgesteld aan de hand van de relevante/subjectieve omstandigheden van het geval, zoals levensverwachting en de te verwachten dividendstroom (zie hieromtrent N. Idsinga, NTFR 2014/2009).
Overlijden van de vruchtgebruiker: positie bloot eigenaar
Bij het overlijden van de vruchtgebruiker groeit de blote eigendom – fiscaal geruisloos – aan tot volle eigendom. De verkrijgingsprijs van de bloot eigenaar blijft daarentegen gelijk. De bloot eigenaar krijgt op dat moment dus niet een step up in de verkrijgingsprijs. Bij een latere realisatie van de aanmerkelijkbelangclaim (bijvoorbeeld bij verkoop) door de bloot eigenaar kan daardoor sprake zijn van een relatief hoge grondslag waarover wordt geheven.
Overlijden van de vruchtgebruiker: aanmerkelijkbelangverlies bij de vruchtgebruiker
Voor de vruchtgebruiker geldt dat bij zijn/haar overlijden sprake is van een fictieve vervreemding op grond van art. 4.16 lid 4 Wet IB 2001. Omdat de opbrengst nihil is – vanwege het tenietgaan van het vruchtgebruik – is sprake van een aanmerkelijkbelangverlies bij de vruchtgebruiker ter grootte van zijn of haar verkrijgingsprijs. Bij een relatief hoge verkrijgingsprijs (vanwege een step up ontstaan bij overlijden van de rechtsvoorganger/dga) kan het om een groot verlies gaan.
www.fbn.nl/pe-notariaat 21
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44
