Column 063 Vraag en antwoord


Sim op vakantie Hoe kan ik goedkoop telefoneren buiten de EU?


Veel Nederlandse telecombedrijven rekenen torenhoge kosten buiten de EU. Bij verre vliegvelden is daarom vaak een levendige handel in lokale simkaarten die u tijdelijk in uw telefoon kunt doen om goedkoop te internetten en te telefoneren. Telefoons met een eSIM maken die jacht op simkaarten overbodig. In plaats van een fysieke simkaart kunt u een nieuw telefoonnummer laden met een toegezon- den code. U kunt die tevoren online kopen (bijvoorbeeld bij airalo.com of mtxc.eu). Helaas hebben alleen duurdere telefoons de mogelijkheid voor een eSIM. Een Duits bedrijf heeft echter een oplossing om ook andere telefoons daarvoor geschikt te maken. Zij leveren chips die als simkaart in een telefoon passen en waarop eSIMs geladen kunnen worden (esim.me). Dat werkt uitstekend, maar alleen op Android-telefoons.


Bergen informatie Hoe kan ik documentatie voor een groter project ordenen?


In al die jaren dat ik journalist ben, is het bijhouden van documentatie een van mijn grootste zorgen. Het komt altijd neer op het sorteren van documenten in map- pen die goed gekozen namen hebben. Daarna gaat het om het aanbrengen van dwarsverbanden tussen foto’s, teksten en ander materiaal. Daarbij kan een computerprogramma helpen. Mijn favoriete programma daarvoor is


Obsidian (obsidian.md, voor Windows, Mac, Linux, iPhone en Android). Het is een nieuw opensourceprogramma, dat sinds drie jaar wordt ontwikkeld door vrijwilligers. Het programma heeft een simpele mappenstructuur en allerlei trucjes om notities met elkaar te verbin- den. Het mooist is de grafi sche weergave van alle links. Het is een plattegrond waarmee u meteen de belangrijkste knooppunten van informatie ziet. Er zijn inmiddels honderden plugins


om functies aan het programma toe te voegen, zoals een reader waarmee u


e-books kunt becommentariëren, een hulpmiddel om tabellen te maken en een verbinding met databases die weten- schappelijke literatuur bijhouden, zoals Zotero. Mooi is ook dat alle bestanden overzichtelijk in het geheugen van de computer belanden. Zo kunt u ze des- gewenst ook zonder Obsidian bekijken en bewerken.


Grote vingers Ik wil een smartphone om met mijn kleinkinderen te appen, maar ben niet handig met kleine symbolen.


Verschillende bedrijven leveren smart- phones met grote iconen en eenvoudige bediening (Simphone, Seniorentab, Senifone). Meestal zijn dat Android- telefoons van een groot merk die zijn uitgekleed en voorzien van een simpele bediening. Met handleiding en helpdesk is dat een goede instap, vooral geschikt voor mensen die hun motoriek niet ver- trouwen. Mooi is ook de Duitse telefoon Gigaset GS5, met een aantal handige voorzieningen, zoals draadloos opladen. U kunt ook bij andere Android-telefoons het uiterlijk beïnvloeden door een launcher te installeren. Big Launcher (biglauncher.com) heeft waanzinnig grote knoppen, Senior Safety Phone (zie de Play Store) heeft meer mogelijkheden, Nova Launcher (novalauncher.com) is subtieler en op allerlei manieren aan te passen. Apple werkt aan een simpele bediening met grote iconen, waarschijn- lijk wordt die in een van de volgende versies van iOS als optie aangeboden. Bij alle versimpelingen blijft het


toetsenbordje onhandig klein. In de instellingen kunt u de hoogte van de toetsen aanpassen. Is dat niet genoeg, dan kunt u de toetsen met de app 1C Big Keyboard (Android en iPhone) tweemaal zo groot maken, maar het is wel wennen aan de layout. Voor makkelijker typen kunt u ook een tablet kopen, daarop is het toetsenbord fi jn groot.


Digitaal onder redactie van Bram Vermeer. Heeft u een vraag of opmerking, mail dan naar digitaal@artsenauto.nl


Bram Vermeer is wetenschapsjournalist en is gespecialiseerd in innovatie


Ingevuld verleden


Ruim een jaar geleden speelde het Symfonieorkest van Bonn de Tiende van Beethoven, die tot dan toe onvoltooid was. Toen de componist stierf, had hij alleen een paar schetsjes achtergelaten. Voor kunstmatige intelligentie is dat voldoende materiaal om de rest in te vullen. Computers verwerkten de muziek van Beethoven en zijn tijdgenoten en leerden daarmee de typische stijlkenmer- ken van zijn werk. Zo werd de symfonie afgemaakt (luister op youtu.be/en-4hwU2Odk). ‘Het klinkt bekend’, was de voornaamste kritiek. De echte Beethoven zou ons verrast hebben met iets wat we nog nooit gehoord hebben. Ikzelf heb fotorealistische portretten gemaakt van


zeventiende eeuwse wetenschappers. Soms was er van hen alleen een gravure of een pentekening, maar de kunstmatige intelligentie weet hoe ogen, neuzen en baarden eruit zien en maakt daarmee gedetailleerde tekeningen die zo op de cover van een tijdschrift kunnen (met openai.com/dall-e-2). De computer tekent op verzoek guitige ogen, samengeperste lippen of een verwaarloosde baard. Dat maakt de oude portretten menselijk en brengt ze dichterbij. Maar de reconstructies hebben ook iets raar-moderns, alsof we ze tegenkomen op Instagram.


Altijd mensen nodig om iets nieuws te verzinnen


Hoe lacht iemand in de 17e eeuw, die nog nooit geposeerd heeft voor een foto? Ik kan me een maatschappij met vrij- wel geen afbeeldingen niet voorstellen – en de computer ook niet. Het invullen van gaten in het verleden is inmiddels een


ware rage. De kunstmatige intelligentie van Google heeft het schilderij Philosophie van Gustav Klimt gereconstrueerd. Er is alleen een zwart-witfoto, genomen voordat het in de Tweede Wereldoorlog verloren ging. De ingekleurde versie lijkt sprekend op een Chagall uit die tijd. Iets anders kan de computer zich niet voorstellen. Die experimenten laten de beperkingen van kunstmatige


intelligentie zien. Iets nieuws verzinnen, de grenzen van het bestaande en het betamelijke overschrijden, iets maken dat bij de kijker en luisteraar nog weken in het hoofd rond- spookt, daarvoor heb je mensen nodig.


Wilt u reageren? Mail dan naar digitaal@artsenauto.nl


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84