Reacties 087


Zorgstemmen In Arts en Auto 11 publiceerde de redactie de shortlist voor de Zorgstem van het Jaar- verkiezing, met daarop 10 zorgprofessio nals die in 2025 publiekelijk hun stem lieten horen. Lezers konden op hun favoriet stemmen.


Kortgeleden stemde ik voor de Staten- Generaal. Nu mag ik een stem uitbrengen op een van deze tien geweldige mensen. Maar dat kan ik niet en de reden is dat zij allemaal een bladzij de verdienen. Als ik er één kies, dan doe ik er negen te kort. Zij horen niet op een shortlist, hun bij drage is daarvoor te groot. Dus geef ze allemaal een bladzij de , ze verdienen het! Alex van der Male, kaderhuisarts palliatieve zorg, niet praktiserend


Opmars van de PA In Arts en Auto 11 was een achtergrond- verhaal te lezen over de opkomst van de physician assistant (PA) in de Nederlandse zorg.


Mooi artikel. Oproep aan wetenschappe- lij ke artsenverenigingen: zie de PA en VS niet als bedreiging! Veel artsen (jullie leden) werken in de praktij k vaak naar volle tevredenheid samen met PA’s en VS-en, maar tij dens kwaliteitsvisitaties ontstaan er discussies omdat er niet volgens verenigingsstandpunten wordt gewerkt. Reken vakgroepen die wel graag met


PA’s samenwerken af op de geleverde kwaliteit van zorg en pas de verenigings- standpunten zo aan dat er op lokaal niveau invulling gegeven kan worden aan taakherschikking. Zo is niemand iets verplicht maar worden mogelij kheden gecreëerd. Er zij n al veel praktij kvoorbeelden be-


kend waar al meer dan 15 jaar naar volle tevredenheid wordt samengewerkt. Normen Hemmink, physician assistant anesthesiologie


Opmars van de PA (2) Bij het verhaal over de opmars van PA’s werd in een kader een vergelijking gemaakt met het beroep van de verpleegkundig specialist (VS).


De informatie in het kader PA vs VS is onvolledig. Een verpleegkundig specia list heeft niet alleen medische en verpleegkundig ‘taken’, maar stelt zowel


medische diagnoses (de aandoening) als verpleegkundige diagnoses (gevolgen van de aandoening). Dit geeft juist ook de meerwaarde aan van een VS in vergelij king met een PA als het gaat om zingeving en advance care planning. Een VS AGZ is werkzaam in alle medische gebieden, zowel intra- als extramuraal (ook in de ambulancezorg). De bevoegd- heden van de VS AGZ en de PA zij n gelij k en net als de PA is de VS zelfstandig bevoegd vanuit de Wet BIG. Zie voor het volledige beroepsprofi el de kennisbank op venvnvs.nl. Jantsje Sietsma-Elzinga, verpleegkundig specialist AGZ


020 Achtergrond


P De opmars


van de PA


Wat 25 jaar geleden als een kleinschalige pilot begon, is uitgegroeid tot een volwaardig vakgebied. De physician assistant is niet meer weg te denken uit de Nederlandse zorg. Maar er is ook nog genoeg te winnen voor de beroepsgroep.


hysician assistant Mark van der Louw (46) werkte 7 jaar lang als ambulanceverpleegkun- dige. Mooie, maar soms ook frustrerende jaren. “Ik had veel vrijheid”,


vertelt hij. “Maar op den duur voelde ik me een supertriagist – iemand die wel mag beoordelen wat er aan de hand is, maar niet zelfstandig mag behandelen.” Vaak moest hij mensen meenemen naar het ziekenhuis, terwijl hij wist dat dat eigenlijk niet nodig was. “Dan zag ik iemand met een longontsteking en dacht ik: als ik nu antibiotica mag starten, kan deze patiënt gewoon thuis blijven. Maar daar gaf het protocol geen ruimte voor. En dus moest ik de patiënt naar het ziekenhuis vervoeren.” De pilot van zijn werkgever in 2020 om te onderzoeken of PA’s inzetbaar zouden zijn in de ambu- lancezorg, kwam voor hem dan ook als geroepen. “We zagen dat steeds meer mensen 112 belden met klachten die niet levensbedreigend zijn, maar wel medi- sche aandacht vragen. We wilden kijken of een PA in dat tussengebied – tussen huisarts en spoedeisende hulp – een rol zou kunnen spelen. Het bleek een schot in de roos: voor de organisatie én voor mij persoonlijk.”


Taken slimmer verdelen Van der Louw is een van de ruim 2.300 geregistreerde PA’s in Nederland. De meesten werken in ziekenhuizen en huisartsenpraktijken, maar ook in de verpleeghuiszorg, ggz en ambulancezorg zijn steeds meer PA’s actief. De oorsprong van het vak ligt in de Verenigde Staten. Daar werden na de Tweede Wereldoorlog PA’s opgeleid om het tekort aan artsen op te vangen. Eind jaren 90 keek Nederland met belangstelling naar dat voorbeeld. Toenmalig minister van Volksgezondheid


‘Laat ze gewoon doen waar ze goed in zijn’


Els Borst zag er een manier in om ook hier de druk op artsen te verlichten. In 2001 startte een pilot bij de Hogeschool Utrecht. Twee jaar later werd die uitge- breid naar de Hogeschool Arnhem en Nijmegen en naar het Radboudumc. Het concept bleek succesvol: PA’s konden


bepaalde medische taken veilig uitvoeren en namen artsen daarmee zichtbaar werk


Feiten & cijfers


• Het aantal PA’s groeit gestaag. Op 1 februari 2025 stonden er ruim 2.300 PA’s geregistreerd in het BIG-register. Tien jaar geleden waren dat er nog maar een paar honderd. In 2012 werkten er zo’n 350 PA’s in Nederland; in 2021 waren dat er al ruim 1.500.


• De meeste PA’s zijn actief in de medisch-specialistische zorg (ongeveer 1.200). Daarnaast werken er zo’n 300 in de huisartsenzorg en 200 in de verpleeghuis- en thuis- zorg (VVT).


• Het beroep is in opkomst in de ggz, verstandelijke gehandicaptenzorg en sociale geneeskunde.


Bron: Capaciteitsorgaan, Eindrapport Alumnionderzoek PA (2022), BIG-register.


uit handen. Anno 2025 bieden vijf hoge- scholen in Nederland de masteropleiding tot PA aan, voor zorgprofessionals met een hbo-achtergrond, zoals verpleegkundigen, fysiotherapeuten en verloskundigen. In 2018 volgde een belangrijke mijlpaal:


PA’s werden opgenomen in de Wet BIG. Vanaf dat moment kregen ze zelfstandige bevoegdheid voor acht voorbehouden handelingen, zoals het voorschrijven van medicijnen, het hechten van wonden en het uitvoeren van endoscopieën. “Dat was echt een doorbraak”, zegt Milena Babović, sinds 2017 directeur van de Nederlandse Associatie van Physician Assistants (NAPA). “En inmiddels zijn PA’s niet meer uit het


Tekst: Elise Spetter Illustratie: Tamar Smit 021


Reacties op artikelen in Arts en Auto of op de website zijn welkom. De redactie behoudt zich het recht voor brieven te wei- geren of brieven langer dan 150 woorden in te korten. U kunt uw brieven sturen naar: Redactie Arts en Auto, Postbus 8153, 3503 RD Utrecht of: brieven@artsenauto.nl


boven de 35 probeer ik bij voorbeeld op een grappige manier – met wel een solide kern – uit te leggen hoe glucose en vetmetabolisme werkt. Op de poli vertel ik veel te vaak het-


Zijpad


In hun duocolumn in Arts en Auto 11 bespraken chirurgen Roderick Schmitz en Heleen Snijders het zijpad dat zij heeft genomen, nadat ze geen plek in een vak- groep vond.


Ik was weer geraakt door de mooie woorden van Heleen Snij ders. Het is mij n diepe wens dat die zittende garde eens over het eigen pensioen heen gaat kij ken, en ook voor het eigen belang (want zij willen vast ook graag een specialist aan hun bed als ze nog ietsje ouder zij n) eens over de eigen schaduw heen durft te stappen. We hebben met de dubbele vergrij zing elke jonge, bevlogen collega heel heel heel erg hard nodig! Heleen de Wit, internist


Humorenleer In zijn redactioneel in Arts en Auto 10 pleitte hoofdredacteur Martijn Reinink voor een terugkeer van de humorenleer in de zorg, maar dan met humor in de betekenis van nu.


Steengoed stukje! Humor breekt het ij s en blij ft hangen als ervaring. Ik probeer dit tegenwoordig in de orthopedie te gebruiken. Bij patiënten met een BMI


zelfde verhaal. Daarom maak ik nu met behulp van AI liedjes over onder andere het metabool syndroom en zinloze MRI-verwij zingen. Ze zij n op Spotify te vinden onder de naam Joint Perspective. Als het lukt om deze liedjes onder het grote publiek te delen, reduceert dat wellicht uiteindelij k het aantal poli- bezoeken. Maar sowieso is het een heer- lij ke hobby om stoom af te blazen. Wouter van Wij he, orthopedisch chirurg


Carrièreswitch In Arts en Auto 10 blikte orthopeed Aimee Kok-Pigge terug op het interview dat ze 5 jaar eerder in dit tijdschrift gaf, en op de switch die ze destijds maakte van orthopedisch chirurg naar huisarts.


Mooi dat collega Kok het huisartsenvak heeft omarmd en een nieuwe waarde- volle plek in de zorg heeft gevonden, waar ze zich goed bij voelt. Opmerkelij k vind ik wel de opmerking dat ze ‘laatst weer eens een wond kon hechten op de huisartsenpost’. Geeft mij wel te denken welke huisartsenpost dat is. Bij na elke dienst op de HAP valt er wel wat te hech- ten, is mij n ervaring. Of is dat in het kader van de spoedpleinen nu ook al uit- besteed aan de SEH en worden dit soort basale huisartsvaardigheden allemaal doorgesluisd? Dan schieten we het doel van een spoedplein toch wel voorbij . Avinus Baas, huisarts


<


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92  |  Page 93  |  Page 94  |  Page 95  |  Page 96  |  Page 97  |  Page 98  |  Page 99  |  Page 100  |  Page 101  |  Page 102  |  Page 103  |  Page 104  |  Page 105  |  Page 106  |  Page 107  |  Page 108