024 Achtergrond


die nepvideo’s zij n: ze bereiken een groot publiek en er zij n mensen die het serieus nemen. De makers hiervan brengen patiënten in gevaar, en ze schaden mij n reputatie.”


Ondertussen doen er ook deepfakes de ronde met onder anderen internist Marcel Levi, huisarts Tamara Derks, hoogleraar virologie Marion Koopmans, intensivist Diederik Gommers en neurobioloog Dick Swaab. Allemaal prij zen ze onzinproduc- ten aan die chronische ziekten zouden verhelpen. Onderzoeker Van der Sloot: “Stuk voor stuk zorgprofessionals met publieke bekendheid, van televisie of sociale media. Deze mensen zij n interes- sant voor deepfakemakers omdat hun gezag groot is. Maar ook landelij k minder bekende zorgprofessionals kunnen hiervoor worden misbruikt. Juist omdat steeds meer zorgverleners actief zij n op sociale media.”


Eigenlij k is iedere zorgverlener met een


groot bereik volgens Van der Sloot een potentieel doelwit. Accounts als Broeder Joep op Instagram en verpleeg kundige Linda van Eerten op TikTok winnen snel aan populariteit. Dat maakt ze kwetsbaar voor misbruik. Deepfakes worden om twee redenen


gemaakt, aldus de onderzoeker. De eerste is commercieel: nepproducten aanprij - zen met het gezicht van een bekende zorgverlener. De tweede is ideologisch: verwarring zaaien of het vertrouwen in de medische wetenschap ondermij nen. Bij voorbeeld over vaccinaties. Vooral de commerciële variant is


wij dverbreid. “Deepfakes spelen in op kwetsbaarheid. Ze richten zich specifi ek op mensen met chronische aandoeningen die uitbehandeld zij n, of die hopen op een wondermiddel. Dat maakt deze vorm van misleiding zo verraderlij k.” Van der Sloot denkt dat deepfakes,


ook de commerciële varianten, het vertrouwen in de zorg als geheel kunnen aantasten. “Als patiënten eenmaal zij n misleid, denken ze misschien: ‘Kan ik zorgverleners überhaupt nog geloven?’ En mensen die weten dat deepfakes bestaan, kunnen gaan twij felen aan álles wat ze online tegenkomen. Ook aan betrouwba- re informatie. Dat leidt tot een gevaarlij k soort wantrouwen.”


haalde niks uit. “Ik kreeg als reactie dat er geen regels waren overtreden. Ik kan daar zo kwaad om worden. Dan meld ik – nota bene degene die op de video te zien is – dat het nep is en dat er een scha- delij ke boodschap wordt overgebracht, en vervolgens gebeurt er helemaal niets mee.” Pas toen de juridische afdeling van werk gever Erasmus MC zich ermee bemoeide, werd een deel van de video’s verwij derd.


Hoe herken je een deepfake?


Met toegankelijke software kan iedereen realistische deepfake- video’s maken. Als kijker zijn er wel signalen waar je op kunt letten. Onnatuurlijke gezichtsuit- drukkingen, afwijkende belichting of vervaagde randen rond het gezicht, bijvoorbeeld. Een stem die onnatuurlijk klinkt of emoties die niet passen bij de context zijn ook waarschuwingssignalen. Verder zijn er deepfake detectie- tools, zoals Sensity of Reality Defender. Maar omdat de video’s steeds beter worden, halen die niet alle deepfakes eruit. Kritisch kijken blijft de beste bescherming.


Ted van Essen heeft dezelfde ervaring. “Ik meldde de deepfakes een half jaar geleden meteen bij Facebook, maar dat weigerde de fi lmpjes te verwij deren.” In het Engelstalige antwoord schreef Meta, het moederbedrij f van Facebook: “It isn’t clear to us that the content you reported is un- lawful or that it violates Facebook’s Community Standards. (…) Accordingly, we are not in the position to act on your report at this time.” Later probeerde hij de video’s opnieuw


te laten verwij deren, maar telkens stuitte hij op dichte deuren. Omroep Max, waar Van Essen geregeld optreedt, had meer succes. “De video’s waarin het logo van de omroep werd misbruikt, zij n wel offl ine gehaald. Waarschij nlij k omdat merkrecht beter wordt gehandhaafd.”


‘Als kijkers op een video klikken,


verdient Facebook of Instagram geld’


Dichte deuren Hoogleraar virologie Marion Koopmans (69) werd in een deepfake neergezet als ‘hoofdarts van Nederland’. Een niet- bestaande en incorrecte titel, want arts is ze niet. “Toch word ik gebruikt voor fi lmpjes die zich richten op mensen met diabetes, of waarin ik CBD-olie aanprij s om prostaat, lever, nieren en zelfs het geheugen te verbeteren.” Koopmans meldde de misleidende


video’s bij Facebook en vroeg anderen de deepfakes ook te rapporteren. Maar dat


De oud-huisarts ondernam nog op andere manieren actie. Zo deed hij aangifte bij de politie. Maar de volgende dag werd hij al teruggebeld met de boodschap ‘dat ze er niets mee gingen doen’. Ook maakte hij melding bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en de Autoriteit Persoons- gegevens. “Het CMI registreert alleen maar, de AP gaf aan binnen 3 maanden te reageren. Maanden later heb ik nog steeds niks gehoord.”


Alleen clicks tellen Toch is het belangrij k om altij d aan- gifte te doen van deepfakes, zegt Evert


<


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92  |  Page 93  |  Page 94  |  Page 95  |  Page 96  |  Page 97  |  Page 98  |  Page 99  |  Page 100  |  Page 101  |  Page 102  |  Page 103  |  Page 104  |  Page 105  |  Page 106  |  Page 107  |  Page 108